Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Mondros Mütarekesi’nin ardından yurdumuzun nasıl işgale uğradığını ve bu süreçte yaşananları birlikte inceleyeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
### Soru 1
Mondros Mütarekesi’nin 7. maddesi, hangi devletlere hangi bölgeleri işgal etme hakkı tanımıştır?
Bu sorunun cevabı, metnin sol tarafında yer alan “Unutmayınız” başlıklı kutucukta saklı. Orada açıkça belirtilmiş:
7. maddeye göre, İtilaf Devletleri, kendi güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkarsa, stratejik noktaları ele geçirme hakkına sahip olacaklardı. Bu madde, aslında İtilaf Devletleri’ne yurdumuzun istediği yerini işgal edebilmeleri için geniş bir yetki veriyordu.
Yani, metinde belirli bir devlet veya bölge adı verilmemiş olsa da, bu madde tüm İtilaf Devletleri’ne, güvenliklerini gerekçe göstererek yurdumuzun herhangi bir stratejik noktasını işgal etme imkanı sunmuştur.
### Soru 2
Mondros Mütarekesi’nin 24. maddesi, hangi bölgelerle ilgili bir düzenleme içermektedir? Bu maddeye göre hangi devletler hangi amaçla bu bölgelerde bulunabilecektir?
Bu sorunun cevabı da yine sol taraftaki “Unutmayınız” kutucuğunda yer alıyor.
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım. 24. madde ile ilgili kısımda şu ifade geçiyor: “24. madde, Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurma amacı taşımaktadır.”
Adım 2: Bu ifadeye göre, 24. madde Doğu Anadolu bölgemizle ilgilidir.
Adım 3: Maddeye göre, buradaki amaç ise bir Ermeni devleti kurmaktır. Bu da demek oluyor ki, İtilaf Devletleri, bu maddeyi kullanarak Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurulmasını destekleyeceklerdir.
Dolayısıyla, 24. madde Doğu Anadolu bölgemizle ilgilidir ve bu maddeye göre İtilaf Devletleri, Ermeni devleti kurma amacıyla bu bölgelerde bulunabileceklerdir.
### Soru 3
Osmanlı Devleti’nin işgale hazırlanan İtilaf Devletleri’nin Mondros Mütarekesi’ne hangi maddeleri eklediklerini “Sıra Sizde” bölümündeki boşluklara yazınız.
Bu sorunun cevabını, “Sıra Sizde” bölümündeki haritanın üzerindeki ilgili kutucuklarda bulacağız. Haritanın üzerindeki bilgiler bize bu konuda yardımcı olacak.
Adım 1: “Sıra Sizde” bölümündeki ilk boşluk “Ulaşım” yazısının yanında. Haritanın altında yer alan açıklamalara baktığımızda, İngilizlerin işgal ettiği yerleri gösteren bir lejant var. Bu lejantın hemen altında ise şu ifadeler yer alıyor: “İNGİLİZLERİN İŞGAL ETTİĞİ YERLER”, “FRANSIZLARIN İŞGAL ETTİĞİ YERLER”, “İNGİLİZLERDEN PANZERLARA BRAKAN YERLER”, “İTALYANLARIN İŞGAL ETTİĞİ YERLER”, “YUNANLARIN İŞGAL ETTİĞİ YERLER”, “ERMENİLERİN İŞGAL ETTİĞİ YERLER”, “TÜRK DEVLETLERİNİN BİRLİKTE İŞGAL ETTİĞİ YERLER”, “MUAF DEVLETLERİNİN BİRLİKTE İŞGAL ETTİĞİ YERLER”.
Bu lejantta “İNGİLİZLERİN İŞGAL ETTİĞİ YERLER” ve “İNGİLİZLERDEN PANZERLARA BRAKAN YERLER” gibi ifadeler görüyoruz. Bu da bize İngilizlerin ulaşım ve iletişim gibi konularda kontrol sağlamaya çalıştığını düşündürüyor. Bu nedenle, “Ulaşım” ile ilgili madde İngilizlerin yurdumuzdaki ulaşım hatlarını kontrol altına almasıyla ilgilidir.
Adım 2: İkinci boşluk “Haberleşme” yazısının yanında. Yine haritanın altındaki açıklamalara baktığımızda, İngilizlerin işgal ettiği yerleri gösteren lejantta “İNGİLİZLERDEN PANZERLARA BRAKAN YERLER” gibi ifadeler geçiyor. Bu da İngilizlerin haberleşme hatlarını da kontrol altına almak istediğini gösteriyor. Dolayısıyla, “Haberleşme” ile ilgili madde İngilizlerin yurdumuzdaki haberleşme ağını kontrol altına almasıyla ilgilidir.
Adım 3: Üçüncü boşluk “Ordu” yazısının yanında. Haritanın lejantına baktığımızda, farklı devletlerin işgal ettiği bölgeler gösteriliyor. Bu da İtilaf Devletleri’nin kendi ordularıyla yurdumuzun çeşitli bölgelerine girdiklerini gösteriyor. Dolayısıyla, “Ordu” ile ilgili madde, İtilaf Devletleri’nin kendi ordularıyla yurdumuzun çeşitli bölgelerini işgal etmesi ile ilgilidir.
Özetle, “Sıra Sizde” bölümündeki boşluklara şunları yazabiliriz:
- Ulaşım: İtilaf Devletleri’nin (özellikle İngilizlerin) stratejik öneme sahip ulaşım hatlarını kontrol altına alması.
- Haberleşme: İtilaf Devletleri’nin (özellikle İngilizlerin) haberleşme ağlarını kontrol altına alması.
- Ordu: İtilaf Devletleri’nin kendi ordularıyla yurdumuzun çeşitli bölgelerini işgal etmesi.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, sağlıcakla kalın!