Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben 6. sınıf Türkçe öğretmeniniz. Bugün size gönderdiğim bu görseldeki etkinlikleri birlikte inceleyeceğiz ve nasıl çözmeniz gerektiğini adım adım, tane tane anlatacağım. Sakın gözünüzde büyütmeyin, Türkçe dersinde en sevdiğimiz şeylerden biri de düşünmek, planlamak ve yazmaktır. Hadi başlayalım!
Öncelikle görseldeki iki farklı etkinliğe bakıyoruz: 8. Etkinlik ve 9. Etkinlik.
***
8. Etkinlik
Belirlediğiniz teknolojik aletin zaman içindeki gelişimiyle ilgili hazırlıklı konuşmanızı yapınız.
- Hazırlıklı konuşmanızı yaparken beden dilinizi etkili bir şekilde kullanmaya özen gösteriniz.
- Hazırlıklı konuşma yapan arkadaşınızı değerlendirmek amacıyla aşağıdaki kontrol listesini doldurunuz.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu etkinlik aslında sizin bir sunum yapmanızı ve arkadaşlarınızın sunumlarını değerlendirmenizi istiyor. Yani, hem konuşma hem de dinleme becerilerinizi geliştirecek harika bir çalışma! Şimdi bu kontrol listesinin maddelerine tek tek bakalım, bir konuşma yaparken nelere dikkat etmemiz gerektiğini, bir arkadaşımızı dinlerken neleri gözlemlememiz gerektiğini anlayalım.
Adım 1: Etkinliğin Amacını Anlama
Bu etkinlikte sizden, belirlediğiniz bir teknolojik aletin (mesela telefon, bilgisayar, televizyon, araba gibi) zaman içinde nasıl değiştiğini, nasıl geliştiğini anlatan bir konuşma hazırlamanız isteniyor. Bu konuşmayı yaparken sadece bilgileri aktarmakla kalmayacak, aynı zamanda beden dilinizi, ses tonunuzu da etkili kullanacaksınız. Sonra da arkadaşlarınızın konuşmalarını bu listedeki maddelere göre değerlendireceksiniz.
Adım 2: “HAZIRLIKLI KONUŞMA KONTROL LİSTESİ” maddelerini anlama
Bu liste, hem kendi konuşmanızı hazırlarken size yol gösterecek hem de arkadaşınızın konuşmasını dinlerken neleri değerlendirmeniz gerektiğini gösterecek önemli ipuçları içeriyor. Her bir maddeyi tek tek açıklayalım:
- Konuyu belirlemiş.
Bence bir konuşmanın en önemli başlangıcı konuyu net bir şekilde belirlemektir. Konunuz ne kadar net olursa, araştırma yapmanız ve anlatmanız o kadar kolay olur. Arkadaşınızın konuşmasında da konunun ne olduğunu hemen anlayabiliyor muyuz, buna bakacağız.
- Konuyu sınırlandırmış.
Konuyu belirlemek güzel ama bir de onu sınırlandırmak var. Mesela “Telefon” derseniz çok geniş olur. “Akıllı Telefonların Gelişimi” veya “Tuşlu Telefonlardan Akıllı Telefonlara Geçiş” gibi daha daraltırsak, hem konuşma süresine sığar hem de daha derinlemesine bilgi verebiliriz. Arkadaşınızın konuşması çok dağınık mıydı, yoksa belirli bir noktaya mı odaklanmıştı, bunu değerlendireceğiz.
- Konuyu araştırmış.
Hazırlıklı konuşma dediğimize göre, öncesinde iyi bir araştırma yapılması şart! İnternetten, kitaplardan, dergilerden bilgi toplamak gerekir. Arkadaşınızın anlattıkları sağlam bilgilere mi dayanıyordu, yoksa havada kalan şeyler miydi, buna dikkat edin.
- Konuşmasıyla ilgili materyalleri tam ve eksiksiz getirmiş.
Konuşmanızı destekleyecek görseller, modeller, videolar gibi materyaller çok işe yarar. Mesela telefonların gelişimini anlatırken eski bir telefonun resmini göstermek gibi. Arkadaşınızın sunumu görsel materyallerle zenginleştirilmiş miydi, eksik bir şeyler var mıydı, kontrol edin.
- Uygun hitap ifadeleri ve nezaket kelimeleri kullandı.
Konuşmaya başlarken “Değerli öğretmenim, sevgili arkadaşlarım…” gibi ifadelerle başlamak, dinleyicilere saygı göstermek demektir. Konuşma boyunca da “lütfen, teşekkür ederim” gibi nezaket kelimelerini kullanmak önemlidir. Arkadaşınız kibar ve saygılı bir dil kullandı mı?
- Göz teması kurarak konuştu.
Konuşurken sadece bir noktaya ya da duvara bakmak yerine, dinleyicilerin gözlerinin içine bakmak, onlarla iletişim kurduğunuzu gösterir. Bu, dinleyicinin dikkatini çekmek için çok önemlidir. Arkadaşınızın gözleri dinleyiciler arasında gezindi mi?
- İşitilebilir bir ses tonu kullandı.
Çok kısık sesle konuşursak kimse bizi duymaz, çok yüksek sesle konuşursak da rahatsız edici olabiliriz. Ortası, yani herkesin rahatça duyabileceği bir ses tonu bulmak önemlidir. Arkadaşınızın sesi herkes tarafından duyulabiliyor muydu?
- Tonlama ve vurgulamalara dikkat etti.
Konuşurken bazı kelimeleri daha yüksek sesle söylemek (vurgulama) veya sesimizi alçaltıp yükseltmek (tonlama), konuşmamızı daha ilgi çekici hale getirir. Tekdüze bir sesle konuşmak sıkıcı olabilir. Arkadaşınızın konuşması canlı ve etkileyici miydi?
- Akıcı ve anlaşılır bir dille konuştu.
Kelimeleri takılmadan, duraksamadan, doğru telaffuz ederek konuşmak akıcılıktır. Cümlelerimizin açık ve net olması da anlaşılırlığı sağlar. Arkadaşınızın ne anlattığını kolayca anlayabildiniz mi?
- Konuşmasını uygun grafik, görsel ve çoklu medya araçlarıyla destekledi.
Yukarıda materyal getirmekten bahsetmiştik, burada da bu materyalleri etkili bir şekilde kullanmaktan bahsediyoruz. Bir sunum programı (mesela slaytlar) kullanmak, video izletmek gibi. Arkadaşınızın sunumu sadece konuşmadan mı ibaretti, yoksa teknolojik imkanları da kullandı mı?
- Konuşmasını uygun kapanış cümleleri ile bitirdi.
Konuşmanın sonu da başlangıcı kadar önemlidir. “Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim,” “Umarım faydalı olmuştur,” gibi cümlelerle konuşmayı toparlayıp bitirmek, dinleyicilere saygı gösterir. Arkadaşınız konuşmasını havada mı bıraktı, yoksa güzel bir şekilde sonlandırdı mı?
Bu maddeleri anladığınızda, hem kendi konuşmanız çok daha başarılı olacak hem de arkadaşlarınızın konuşmalarını daha bilinçli bir şekilde değerlendirebileceksiniz. Bu liste aslında iyi bir konuşmacı olmanın rehberi gibi düşünebilirsiniz.
***
9. Etkinlik
Bir sonraki sayfaya 7. etkinlikte tanıttığınız bilim insanının başkarakter olduğu hikâye edici bir metin yazınız. Metninizi yazmadan önce aşağıda yer alan taslağı uygun şekilde doldurunuz.
Çözüm:
Şimdi sıra geldi hikaye yazmaya! Ama hemen kalemi kağıdı alıp yazmıyoruz, önce bir plan yapıyoruz. Tıpkı bir bina yapmadan önce mühendisin çizim yapması gibi, biz de hikayemizi yazmadan önce taslağını oluşturacağız. Bu taslak, hikayemizin iskeletini oluşturacak ve yazarken yolumuzu kaybetmemizi engelleyecek.
Bu etkinlikte 7. sayfadaki bir bilim insanından bahsediliyor ama o sayfa bizde yok. O zaman biz hayali bir bilim insanı seçelim veya çok ünlü bir bilim insanını hayal edelim. Ben şimdi size, hepimizin bildiği, atomu parçalayan ve radyolojinin kurucusu olan Marie Curie‘yi başkarakter yaptığımız bir hikaye taslağı dolduracağım. Haydi adım adım bu taslağı dolduralım:
Adım 1: Hikaye Taslağını Doldurma
- Metnimin Başlığı:
Hikayemizin adı, okuyucuyu ilk etkileyecek şeydir. Hem ilgi çekici hem de hikayenin konusuyla ilgili olmalı.
Sonuç:
Radyumun Işıltılı Sırrı
- Metnimin Konusu:
Hikayemiz genel olarak ne hakkında? Tek bir cümleyle özetlemeliyiz.
Sonuç:
Marie Curie’nin zorlu deneylerle radyumu keşfetme süreci ve bilime olan tutkusu.
- Metinde Yer Alan Kişiler:
Hikayede kimler var? Başkarakter kim, ona kimler eşlik ediyor?
Sonuç:
Marie Curie (başkarakter), Pierre Curie (eşi ve çalışma arkadaşı), laboratuvar asistanları.
- Metinde Olayların Geçtiği Mekân:
Hikaye nerede geçiyor? Bir şehir, bir ev, bir okul, bir laboratuvar… Mekan, hikayemize atmosfer katar.
Sonuç:
Paris’teki küçük, soğuk ve rutubetli laboratuvar, Fransa.
- Serim Bölümünde Anlatacaklarım:
Serim, hikayenin başlangıcıdır. Karakterleri, mekanı tanıtırız ve olayın ana hatlarını vermeye başlarız. Okuyucuyu hikayeye hazırlarız.
Sonuç:
Genç ve azimli Marie Curie’nin Paris’e gelişi, bilime olan büyük tutkusu ve fizikçi Pierre Curie ile tanışıp evlenmesi. Uranyumun gizemli ışınlarını keşfetme arzusuyla dolu bir araştırmaya başlamaları. Laboratuvarlarındaki zorlu çalışma koşulları ve etraflarındaki insanların şüpheci bakışları.
- Düğüm Bölümünde Anlatacaklarım:
Düğüm, hikayenin en heyecanlı, gerilimli kısmıdır. Karakterin karşılaştığı zorluklar, engeller bu bölümde anlatılır. Okuyucunun merakını artırırız.
Sonuç:
Marie ve Pierre’in, uranyumdan daha güçlü ışınlar yayan yeni bir element bulma umuduyla tonlarca pitchblende (uranyum cevheri) üzerinde çalışmaya başlamaları. Bu cevherin içindeki gizemli elementi ayırmak için günlerce, aylarca süren yorucu ve tehlikeli deneyler yapmaları. Maddeleri kaynatma, öğütme ve damıtma işlemleri sırasında radyasyonun bilinmeyen etkileriyle karşılaşmaları. Maddi sıkıntılar ve bilim dünyasından gelen eleştirilere rağmen yılmadan çalışmaları.
- Çözüm Bölümünde Anlatacaklarım:
Çözüm, hikayenin sonudur. Olaylar bir sonuca bağlanır, düğüm çözülür ve karakterin yaşadığı değişimler gösterilir. Okuyucuya bir mesaj verilebilir.
Sonuç:
Marie ve Pierre Curie’nin sonunda polonyum ve radyumu keşfetmeleri. Bu keşiflerin bilim dünyasında büyük bir çığır açması ve tıp alanında yeni tedavi yöntemlerinin önünü açması. Marie Curie’nin iki farklı alanda Nobel Ödülü kazanan ilk bilim insanı olması ve tüm zorluklara rağmen bilime olan inancının zaferi. Hikayenin sonunda Marie Curie’nin geleceğin bilim insanlarına ilham veren bir figür olarak hatırlanması.
Gördüğünüz gibi, bu taslağı doldurduktan sonra hikayemizi yazmak çok daha kolay ve düzenli olacak. Her şey kafamızda netleştiği için takılmadan, kopukluk yaşamadan yazabiliriz.
Umarım bu açıklamalar size yardımcı olmuştur sevgili öğrencilerim. Unutmayın, Türkçe dersinde en önemli şeylerden biri de planlı ve düzenli çalışmaktır!