Merhaba sevgili öğrencim! Nasılsın bakalım? Bugün seninle çok keyifli bir metin üzerine konuşacağız ve sorularını birlikte çözeceğiz. Kerevizden bahseden bu metin hem bilgilendirici hem de birazcık espriliydi, değil mi? Hadi bakalım, dikkatlice okuduğun bu metindeki soruları adım adım cevaplayalım. Sakın unutma, metin sorularını çözerken önce soruyu çok iyi anlamak, sonra da metinde o sorunun cevabını bulmak çok önemli. Hazırsan başlayalım!
1. Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.
a) Kereviz gibi bir bitki bulmak neden zordur?
Çözüm:
Bu sorunun cevabını metnin hemen ilk paragrafında bulabiliriz. Yazar, kerevizin ne kadar özel bir bitki olduğunu anlatırken şöyle diyor:
“Maydanozgillerden kereviz çok acayip ve farklı bir sebzedir. Kereviz gibi başka bir bitki bulmak gündüz gözüyle ateş böceği görmek kadar zordur.”
Buradan da anlıyoruz ki kereviz, o kadar acayip ve farklı bir sebze ki, benzerini bulmak neredeyse imkânsız gibi. Yazar, bunu “gündüz gözüyle ateş böceği görmek kadar zor” diyerek çok güzel bir benzetmeyle anlatmış. Yani demek istiyor ki, onu diğer bitkilerden ayıran çok özel özellikleri var.
Sonuç:
Kereviz, çok acayip ve farklı bir sebze olduğu için benzerini bulmak gündüz gözüyle ateş böceği görmek kadar zordur.
b) Kerevizin vücuda yararları nelerdir?
Çözüm:
Metinde kerevizin vücudumuza pek çok faydası olduğu sıralanmış. Hadi bunları tek tek bulup listeleyelim:
Hem kökü hem de yaprakları yenebilir. Bu, aslında bir fayda olmasa da kerevizin çok yönlü bir bitki olduğunu gösterir.
Haşlansa bile vitaminlerini kaybetmez. Bu harika bir özellik, değil mi?
Abur cubur yendiğinde oluşan mide ağrılarını önler ve midemizi korur.
Vücudumuzdaki iltihabı giderir.
Gözlerimizin ateş saçan meraklı, yanaklarımızın ise portakal renginde olmasını sağlar. (Bu kısım biraz abartı gibi geldi bana ama metinde böyle yazıyor, o yüzden listeledim!)
Sıralarda oturmaktan ağrıyan kemik sızılarını geçirir.
Sağlıksız beslenmeden veya fazla kilodan yükselen kan basıncını (tansiyonu) düşürür.
Dikkatin dağılmadan uzun süre kitap okumaya ve parlak fikirler üzerinde sabırla çalışmaya yardım eder.
Hatta matematik ödevlerini bile eksiksiz ve güzelce yapmamızı sağlar! (Yazar bu kısımda biraz şaka yapıyor gibi, metnin sonuna bakarsak bu faydanın uydurulduğunu söylüyor. Ama yine de metinde yazdığı için listemize ekledik.)
Sonuç:
Kerevizin vücuda yararları şunlardır:
- Haşlandığında bile vitaminlerini kaybetmemesi.
- Mideyi abur cuburun zararlarından koruması.
- Vücuttaki iltihabı gidermesi.
- Gözlere canlılık, yanaklara renk vermesi (metne göre).
- Ağrıyan kemik sızılarını geçirmesi.
- Yüksek kan basıncını düşürmesi.
- Odaklanmayı artırarak ders çalışmaya ve düşünmeye yardımcı olması.
- Matematik ödevlerini bile kolaylaştırması (yazarın esprili anlatımıyla).
c) Okuduğunuz metnin konusu nedir?
Çözüm:
Bir metnin konusu, o metinde neyden bahsedildiğidir. Yani, yazar bize hangi konuda bilgi veriyor, neyi anlatıyor? Bu metni baştan sona okuduğumuzda, yazarın sürekli kerevizden bahsettiğini, onun özelliklerini ve faydalarını anlattığını görüyoruz. Metnin başlığı bile “Efsane Bitki Kereviz”, değil mi?
O zaman metnin konusu, kerevizin kendisi ve onun vücudumuza olan faydalarıdır diyebiliriz.
Sonuç:
Okuduğumuz metnin konusu, kereviz bitkisinin özellikleri ve faydalarıdır.
ç) Metinde nesnel anlatım mı, öznel anlatım mı ağır basmaktadır? Örneklerle açıklayınız.
Çözüm:
Bu soru için önce nesnel ve öznel anlatımın ne olduğunu hatırlayalım:
Nesnel Anlatım: Herkes tarafından doğruluğu kanıtlanabilen, kişisel görüş ve yorum içermeyen anlatımdır. “Türkiye’nin başkenti Ankara’dır.” gibi cümleler nesneldir.
Öznel Anlatım: Kişisel duygu, düşünce ve yorumları içeren, kişiden kişiye değişebilen anlatımdır. “Ankara çok güzel bir şehirdir.” cümlesi özneldir, çünkü güzellik kişiden kişiye değişir.
Şimdi metni bu gözle inceleyelim:
Adım 1: Metindeki İfadeleri İnceleyelim
“Maydanozgillerden kereviz çok acayip ve farklı bir sebzedir.” -> “Acayip” ve “farklı” kelimeleri öznel birer değerlendirme içerir.
“Kereviz gibi başka bir bitki bulmak gündüz gözüyle ateş böceği görmek kadar zordur.” -> Bu, yazarın abartılı bir benzetmesi ve tamamen öznel bir ifadedir.
“Bir kere hem kökü hem de yaprakları yenebilir.” -> Bu bilgi, nesnel bir gerçektir. Kerevizin kökü ve yaprağı gerçekten yenir.
“Üstelik haşlasanız bile vitaminlerini kaybetmez.” -> Bu da bilimsel olarak doğrulanabilecek, nesnel bir bilgi olabilir.
“Abur cubur yediğinizde çektiğiniz mide ağrısını bir hatırlayın! İşte kereviz midenizi onların zararlarından koruyup kollar.” -> Bu, yazarın kişisel yorumu ve iddiasıdır, özneldir.
“Ateş saçan meraklı gözlerinizin ve portakal renginde yanaklarınızın olmasını sağlar.” -> Bu ifade, açıkça bir abartı ve tamamen özneldir. Kereviz yiyerek gözlerimiz ateş saçmaz ya da yanaklarımız portakal rengi olmaz.
“Hatta matematik ödevlerinizi de eksiksiz bir şekilde güzelce yapar.” -> Bu da yazarın esprili ve öznel bir abartısıdır. Kereviz yiyerek matematik ödevlerimiz kendiliğinden yapılmaz.
Metnin sonundaki en önemli kısım: “Yok artık! Bu gerçekten çok iyi olabilirdi ama az önce ben uydurdum.” -> Yazar, kendisinin bazı bilgileri uydurduğunu, yani öznel yorumlarını kattığını açıkça itiraf ediyor.
Adım 2: Hangi Anlatımın Ağır Bastığını Belirleyelim
Gördüğün gibi, metinde bazı nesnel bilgiler olsa da, yazarın kişisel yorumları, abartıları ve esprili anlatımı çok daha fazla yer kaplıyor. Hatta yazar, kendisinin bazı şeyleri uydurduğunu bile söylüyor. Bu da metnin öznel bir anlatımla yazıldığını gösteriyor.
Sonuç:
Metinde öznel anlatım ağır basmaktadır. Yazar, kerevizi anlatırken kendi duygu ve düşüncelerini, kişisel yorumlarını ve hatta abartılı ifadelerini kullanmıştır. Örneğin, “Kereviz gibi başka bir bitki bulmak gündüz gözüyle ateş böceği görmek kadar zordur.” ve “Ateş saçan meraklı gözlerinizin ve portakal renginde yanaklarınızın olmasını sağlar.” gibi ifadeler kişisel yorum ve abartı içerir. En önemlisi de yazarın metnin sonunda “Bu gerçekten çok iyi olabilirdi ama az önce ben uydurdum.” diyerek kendisinin öznel ifadeler kullandığını açıkça belirtmesidir.
Umarım tüm bu açıklamalar, soruları daha iyi anlamana ve konuyu pekiştirmene yardımcı olmuştur. Aklına takılan başka bir şey olursa bana her zaman sorabilirsin! Harika bir öğrencisin!