Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 6. sınıf Türkçe öğretmeninim. Bugün seninle birlikte “Bilim ve Teknoloji” temamızdaki bu güzel soruları adım adım çözeceğiz. Hiç merak etme, ben sana her şeyi en anlaşılır şekilde anlatacağım. Hadi bakalım, kalemini kağıdını hazırla ve dikkatlice dinle!
Öncelikle 8. soruyla başlayalım:
8. Aşağıdaki cümlelerden öznel olanların başına “Ö”, nesnel olanların başına “N” yazınız.
Sevgili öğrencim, bu soruda bizden cümlelerin öznel mi yoksa nesnel mi olduğunu bulmamız isteniyor. Hatırlarsan, öznel cümleler kişisel duygu ve düşünceleri ifade eden, kişiden kişiye değişebilen cümlelerdir. Yani “bence” diyebileceğimiz türden. Nesnel cümleler ise doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanabilen, herkesçe kabul gören, kişisel yorum içermeyen cümlelerdir. Yani “gerçekten de öyle” diyebileceğimiz türden.
Hadi şimdi cümlelere tek tek bakalım:
( ) Sanayi Devrimi, insanları kalkındırmıştır.
Çözüm: Sanayi Devrimi’nin insanlık tarihi üzerindeki etkileri, ekonomik ve sosyal gelişmeleri bilimsel verilerle kanıtlanmış bir gerçektir. İnsanların yaşam koşullarının, üretim biçimlerinin değiştiği, teknolojinin ilerlediği yadsınamaz. Bu bir kişisel görüş değil, tarihsel bir tespittir. Bu yüzden bu cümle nesneldir.
Sonuç:(N) Sanayi Devrimi, insanları kalkındırmıştır.
( ) Para, insanı yücelten bir varlıktır.
Çözüm: “Para insanı yüceltir” ifadesi kişiden kişiye değişen bir düşüncedir. Kimine göre para özgürlük ve saygınlık getirse de, kimine göre insanı değiştirebilir, hatta kötü yönde etkileyebilir. Bu, kişinin paraya bakış açısıyla ilgili bir yorumdur, herkesin kabul ettiği bir gerçek değildir. Bu yüzden bu cümle özneldir.
Sonuç:(Ö) Para, insanı yücelten bir varlıktır.
( ) Bilgisayarda pek çok bilgiye ulaşılır.
Çözüm: Günümüzde bilgisayar ve internet sayesinde istediğimiz her konuda kolayca bilgiye ulaşabildiğimiz açık bir gerçektir. Bu, deney ve gözlemle kanıtlanabilir, herkesçe kabul edilen bir durumdur. Bu bir kişisel görüş değil, nesnel bir bilgidir. Bu yüzden bu cümle nesneldir.
Sonuç:(N) Bilgisayarda pek çok bilgiye ulaşılır.
( ) 1951’de Yugoslavya’da ‘Dünya Paraşüt Şampiyonası’ yapıldı.
Çözüm: Bu bir tarihsel bilgidir. Belirli bir yıl, belirli bir yer ve belirli bir etkinlik adı verilmiş. Bu bilgi, tarih kaynaklarından veya spor arşivlerinden doğruluğu kontrol edilebilir bir gerçektir. Kimsenin bu bilginin doğruluğuna itiraz etme hakkı yoktur, çünkü kanıtlanabilir. Bu yüzden bu cümle nesneldir.
Sonuç:(N) 1951’de Yugoslavya’da ‘Dünya Paraşüt Şampiyonası’ yapıldı.
( ) “Fırtına Bulutları Karşısında” adlı metni Ahmet Haşim yazmıştır.
Çözüm: Bu da edebiyatla ilgili bir bilgidir. Bir eserin yazarının kim olduğu, edebiyat kaynaklarından kolayca teyit edilebilir, kanıtlanabilir bir gerçektir. Bu konuda kişisel bir yorum yapılamaz. Bu yüzden bu cümle nesneldir.
Sonuç:(N) “Fırtına Bulutları Karşısında” adlı metni Ahmet Haşim yazmıştır.
Şimdi gelelim ikinci sorumuza, yani 9. soruya. Bu soru biraz daha senin düşüncelerini ve okuduğun metinleri kullanmanı gerektiriyor.
9. Sizce bilim ve teknoloji alanında “zekâ, araştırmacılık, sabır, azim, yaratıcılık, çalışkanlık” özelliklerinden hangisi daha önemlidir? Düşüncelerinizi “Bilim ve Teknoloji” temasında okuduğunuz metinlerden hareketle yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruda verilen özelliklerin hepsi bilim ve teknoloji için çok değerli. Zekâ olmadan yeni fikirler üretmek zor, araştırmacılık olmadan bilgiye ulaşamayız, sabır ve azim olmadan zorlukların üstesinden gelemeyiz, yaratıcılık olmadan farklı çözümler bulamayız, çalışkanlık olmadan da hiçbirini gerçekleştiremeyiz. Yani aslında hepsi birbiriyle bağlantılı, hepsi bir bütünü oluşturuyor.
Ama eğer içlerinden birini seçmem gerekseydi, ben araştırmacılık ve azim özelliklerinin diğerlerine göre biraz daha öne çıktığını düşünürdüm. Neden mi?
Adım 1: Araştırmacılık
Bilim ve teknoloji, merakla başlar, değil mi? “Bu nasıl çalışıyor?”, “Neden böyle oluyor?” gibi sorularla. İşte bu soruların cevabını bulmak için araştırmacılık ruhu gerekiyor. Okuduğumuz “Bilim ve Teknoloji” temalı metinlerde de gördüğün gibi, bilim insanları yeni bir şey keşfetmek için önce var olan bilgileri araştırır, deneyler yapar, gözlemler. Eğer araştırmacı olmazsak, var olan bilgiyi bile öğrenemeyiz, yeni bilgilere nasıl ulaşacağız ki? Bir şeyi bilmek için önce onu araştırmamız gerekir.
Adım 2: Azim
Bilim yolunda her zaman her şey hemen hallolmaz. Bazen deneyler başarısız olur, bazen bir formül tutmaz, bazen de bir buluş yıllar alır. İşte tam da bu noktada azim devreye girer. Azim, yılmadan, pes etmeden, defalarca deneme gücüdür. Edison’un ampulü bulmak için binlerce kez deneme yapması gibi… Okuduğumuz metinlerde de bu tür bilim insanlarının hikayelerine rastlamışsındır. Eğer azimli olmazsak, ilk zorlukta vazgeçer ve hiçbir önemli keşif veya icat yapamayız. Azim, bizi hedeflerimize ulaştıran en güçlü yakıttır.
Elbette, zekâ bize başlangıçta bir avantaj sağlar, yaratıcılık farklı yollar bulmamıza yardımcı olur, sabır bizi sakinleştirir ve çalışkanlık da tüm bu süreçleri tamamlamamızı sağlar. Ancak araştırmacılık bize yolu gösterir, azim ise o yolda ilerlememizi sağlar.
Senin de okuduğun metinlerde belki bir bilim insanının ne kadar çok araştırma yaptığını ya da bir buluş için ne kadar azmettiğini anlatan hikayeler vardır. Bu hikayelerden de yola çıkarak kendi cevabını daha da zenginleştirebilirsin.