Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün seninle birlikte, gönderdiğin Türkçe sayfasındaki etkinlikleri çözeceğiz. Unutma, bu tür etkinlikler hem kelime bilgimizi geliştirir hem de dil bilgisi kurallarını daha iyi anlamamızı sağlar. Hadi bakalım, soruları dikkatlice inceleyelim ve adım adım çözelim!
1. Etkinlik
Bu etkinlikte, metinde geçen ve anlamını tam olarak bilmediğin kelimeleri veya kelime gruplarını belirleyip önce tahminlerimizi yazacağız, sonra da bu kelimelerin doğru anlamlarını öğrenip cümle içinde kullanacağız. Bu etkinlik için kullanacağımız metin, sayfanın alt kısmındaki “2. Etkinlik” başlığının altında yer alan kısa hikaye olacak.
Şimdi metni dikkatlice okuyalım ve aklımıza takılan, anlamını tahmin etmek isteyebileceğimiz kelimeleri not alalım:
“Dün sabah okula geldiğimde ‘Biri seni arıyor.’ dediler. Biraz okulun içinde dolaştım ve beni arayan kişinin kim olduğunu bulmaya çalıştım. Bu arada herkes beni arayan kişinin kim olduğunu merak etmeye başladı. Arkadaşlarımın birçoğu benimle beraber o kişiyi aramaya başladı. En sonunda okulun içinde yabancı birinin olduğunu fark ettim ve ona ‘Kimi arıyorsunuz?’ dedim. Adam şaşkın bakışlarla ‘Seni arıyorum Oğuz.’ dedi.”
Bu metinden, bir 6. sınıf öğrencisinin anlamını tahmin etmek isteyebileceği ya da tam olarak bilemeyebileceği şu kelime ve kelime gruplarını seçtim:
a) Metinde yer alan anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını belirleyiniz. Ardından metinden hareketle bu kelime ve kelime gruplarının anlamını tahmin ediniz.
Kelime ve Kelime Grupları:
- dolaşmak
- Tahminim: Bir yerlerde gezinmek, etrafa bakmak, yürümek.
- birçoğu
- Tahminim: Bir grubun büyük bir kısmı, çoğu.
- şaşkın bakışlar
- Tahminim: Şaşırmış, neye uğradığını anlamamış gibi, hayretle bakmak.
b) Anlamını öğrendiğiniz kelime ve kelime gruplarını cümle içinde kullanınız.
Şimdi bu kelimelerin TDK Güncel Türkçe Sözlük’teki anlamlarına bir bakalım ve sonra da onları cümle içinde kullanalım. Böylece kelimelerin doğru anlamlarını öğrenmiş olacağız:
dolaşmak
- Sözlük Anlamı: Bir yere girip çıkmak, gezinmek, bir yeri gezmek.
- Cümle: “Tenefüste okul bahçesinde biraz dolaştıktan sonra sınıfa geri döndüm.”
birçoğu
- Sözlük Anlamı: Çoğu, çoğu kimse veya şey.
- Cümle: “Sınavdaki soruların birçoğu kolaydı, bu yüzden yüksek not aldım.”
şaşkın bakışlar
- Sözlük Anlamı: (Şaşkın kelimesinin anlamından yola çıkarak) Ne yapacağını, nasıl davranacağını bilemez duruma gelmiş, şaşırmış bir şekilde bakmak.
- Cümle: “Kapı aniden açılınca, herkes şaşkın bakışlarla kimin geldiğini anlamaya çalıştı.”
Bu kelimeleri ve anlamlarını öğrendiğimize göre, onları kendi sözlüğüne veya defterine ekleyebilirsin. Böylece kelime dağarcığın daha da gelişir ve yeni kelimeler öğrenmek çok daha eğlenceli hale gelir!
2. Etkinlik
Bu etkinlikte, yine aynı metni kullanacağız. Metindeki kişilerin, nesnelerin ya da diğer şeylerin yerini belli belirsiz, yani tam olarak kim ya da ne olduğu açıkça belirtilmeden tutan kelimeleri bulup altlarını çizeceğiz. Bu kelimelere belgisiz zamir denir. Bilgi kutusunda da çok güzel açıklanmış, değil mi? “İsmin yerini belli belirsiz, açık olmayacak şekilde tutan zamirlere belgisiz zamir denir.”
Hadi metni tekrar okuyalım ve bu tanıma uyan kelimelerin altını çizelim:
“Dün sabah okula geldiğimde ‘Biri seni arıyor.’ dediler. Biraz okulun içinde dolaştım ve beni arayan kişinin kim olduğunu bulmaya çalıştım. Bu arada herkes beni arayan kişinin kim olduğunu merak etmeye başladı. Arkadaşlarımın birçoğu benimle beraber o kişiyi aramaya başladı. En sonunda okulun içinde yabancı birinin olduğunu fark ettim ve ona ‘Kimi arıyorsunuz?’ dedim. Adam şaşkın bakışlarla ‘Seni arıyorum Oğuz.’ dedi.”
Metinde altını çizdiğimiz kelimeler şunlar oldu:
- Biri: Kim olduğu belli olmayan bir kişiden bahsediliyor.
- Herkes: Hangi kişilerin olduğu belli değil, genel bir ifadeyle tüm insanları kapsıyor ama tek tek kim oldukları belirtilmiyor.
- Birçoğu: Arkadaşların hangileri olduğu, tam sayısı belli değil; bir kısmından bahsediliyor.
- Birinin: Kim olduğu belli olmayan bir yabancıdan bahsediyor.
Gördüğün gibi, bu kelimeler bir ismin yerini tutuyor ama o ismin kimliğini veya sayısını tam olarak belirtmiyor, yani bir belirsizlik taşıyor. İşte bunlara belgisiz zamir diyoruz. Çok güzel anladığını düşünüyorum!