Merhaba sevgili öğrencim, 6. sınıf Türkçe dersinde öznel ve nesnel cümleler konusunu pekiştireceğimiz bir etkinlikle karşınızdayım. Haydi, gönderdiğin görseldeki soruları adım adım çözelim, bu konuyu hep birlikte iyice anlayalım!
5. Etkinlik
a) Aşağıda metinden alınan bir paragraf verilmiştir. Bu paragrafta yer alan cümleleri inceleyiniz. Yazarın kendi düşüncesi olan cümlelerin altını çiziniz, herkesçe bilinen gerçeklerin anlatıldığı cümleleri ise farklı renkte bir kalemle belirgin hâle getiriniz.
Adım 1: Soruyu Anlama
Sevgili öğrencim, bu soruda bizden istenen çok açık. Metni okuyacağız ve cümleleri ikiye ayıracağız:
- Öznel cümleler: Bunlar yazarın kişisel görüşünü, beğenisini, yorumunu anlatan cümlelerdir. Yani, “bence” diyebileceğimiz türden ifadelerdir. Herkes aynı şekilde düşünmeyebilir. Bu cümlelerin altını çizeceğiz.
- Nesnel cümleler: Bunlar ise doğruluğu kanıtlanabilen, herkesçe kabul gören veya gözlemlenebilen gerçekleri anlatan cümlelerdir. Kişisel yoruma kapalıdır. Bu cümleleri de farklı bir şekilde belirgin hâle getireceğiz. Ben bu çözümde onları kalın yazacağım ki rahatça ayırt edebilelim.
Adım 2: Metni Cümle Cümle İnceleme ve Sınıflandırma
Şimdi paragrafı cümle cümle okuyalım ve her bir cümlenin öznel mi yoksa nesnel mi olduğuna karar verelim:
Helsinki’yi dolaşıyoruz.Burası bir şehir değil, bir çiçek bahçesi…Evler, oteller, lokantalar, dükkânlar hep bir yeşil dekor içinde.Bahçeler, parklar eksik değil.Ağaçların altında, yolların kenarında beyaz boyalı kanepeler, koltuklar var.Burada genç, yaşlı, çocuk, isteyen oturup dinleniyor, okuyor, güneşleniyor.Sokakların ortasındaki bahçeler içinde lokantalar var.Yemyeşil şimşir ağaçlarının kenarında, kocaman bahçe şemsiyelerinin altına konmuş masalarda yemek yeniyor.Buralarda iş gören genç kızlar öyle şık, temiz öyle terbiyeli ki en iyi yetişmiş ev kızları da bu kadar olabilir.Önlerine taktıkları şık, pırıl pırıl keten önlükler bile insanı kendisine çekiyor.
Adım 3: Açıklama
- “Helsinki’yi dolaşıyoruz.” cümlesi, yazarın yaptığı bir eylemi, bir durumu anlatıyor. Bu durum kanıtlanabilir, yani nesnel bir cümledir.
- “Burası bir şehir değil, bir çiçek bahçesi…” cümlesi, yazarın Helsinki hakkındaki kişisel beğenisini, duygusunu ifade ediyor. “Çiçek bahçesi” benzetmesi yazarın kendi yorumudur, herkesin aynı şekilde düşünmesi beklenmez. Bu yüzden öznel bir cümledir.
- “Evler, oteller, lokantalar, dükkânlar hep bir yeşil dekor içinde.” cümlesi, yazarın gözlemlediği, varlığı kanıtlanabilir bir durumu anlatıyor. Bu nedenle nesnel bir cümledir.
- “Bahçeler, parklar eksik değil.” cümlesi de yine gözleme dayalı, doğruluğu kanıtlanabilir bir bilgidir. Bu yüzden nesnel bir cümledir.
- “Ağaçların altında, yolların kenarında beyaz boyalı kanepeler, koltuklar var.” cümlesi, gözlemlenebilir nesnelerin varlığını ifade eder. Kanıtlanabilir, yani nesnel bir cümledir.
- “Burada genç, yaşlı, çocuk, isteyen oturup dinleniyor, okuyor, güneşleniyor.” cümlesi, insanların yaptığı eylemleri betimliyor. Bunlar gözlemlenebilir, kanıtlanabilir durumlardır. Bu yüzden nesnel bir cümledir.
- “Sokakların ortasındaki bahçeler içinde lokantalar var.” cümlesi, lokantaların konumu ve varlığı hakkında bilgi veriyor. Kanıtlanabilir, yani nesnel bir cümledir.
- “Yemyeşil şimşir ağaçlarının kenarında, kocaman bahçe şemsiyelerinin altına konmuş masalarda yemek yeniyor.” cümlesi, görsel bir betimleme içeriyor ve bu durumun doğruluğu gidip görülebilir. Bu yüzden nesnel bir cümledir.
- “Buralarda iş gören genç kızlar öyle şık, temiz öyle terbiyeli ki en iyi yetişmiş ev kızları da bu kadar olabilir.” cümlesi, yazarın genç kızların görünüşleri ve davranışları hakkındaki kişisel yargılarını (“şık,” “temiz,” “terbiyeli”) ve kendi karşılaştırmasını içeriyor. Bu ifadeler kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle öznel bir cümledir.
- “Önlerine taktıkları şık, pırıl pırıl keten önlükler bile insanı kendisine çekiyor.” cümlesi, “şık,” “pırıl pırıl” gibi kişisel beğeniyi anlatan kelimelerle ve “insanı kendisine çekiyor” ifadesiyle yazarın kendi duygusal etkilenimini anlatıyor. Bu da kişiden kişiye değişebilir. Bu yüzden öznel bir cümledir.
b) Yukarıdaki paragraf dışında metinde yer alan öznel ve nesnel cümlelere örnekler belirleyiniz ve uygun başlığın altına yazınız.
Adım 1: Soruyu Anlama
Bu soruda, a şıkkında yaptığımız gibi metindeki öznel ve nesnel cümleleri ayırıp, onları uygun başlıkların altına yazmamız isteniyor. Daha önceki analizimizde ayırdığımız cümleleri şimdi listeleyelim.
Adım 2: Cümleleri Sınıflandırma ve Yazma
NESNEL CÜMLELER
- Helsinki’yi dolaşıyoruz.
- Evler, oteller, lokantalar, dükkânlar hep bir yeşil dekor içinde.
- Bahçeler, parklar eksik değil.
- Ağaçların altında, yolların kenarında beyaz boyalı kanepeler, koltuklar var.
- Burada genç, yaşlı, çocuk, isteyen oturup dinleniyor, okuyor, güneşleniyor.
- Sokakların ortasındaki bahçeler içinde lokantalar var.
- Yemyeşil şimşir ağaçlarının kenarında, kocaman bahçe şemsiyelerinin altına konmuş masalarda yemek yeniyor.
ÖZNEL CÜMLELER
- Burası bir şehir değil, bir çiçek bahçesi…
- Buralarda iş gören genç kızlar öyle şık, temiz öyle terbiyeli ki en iyi yetişmiş ev kızları da bu kadar olabilir.
- Önlerine taktıkları şık, pırıl pırıl keten önlükler bile insanı kendisine çekiyor.
Umarım bu açıklamalar öznel ve nesnel cümleleri ayırt etmene yardımcı olmuştur. Unutma, öznel cümleler sana özeldir, nesnel cümleler ise herkes için aynıdır ve kanıtlanabilir! Başarılar dilerim!