Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün seninle Türkçe dersinde çok güzel bir etkinlik yapacağız. Karışık harflerden oluşan kelimeleri bulup anlamlarıyla eşleştireceğiz ve sonra bu kelimeleri cümle içinde kullanacağız. Hadi bakalım, dikkatlice okuyalım ve soruları çözelim!
1. Etkinlik
a) Aşağıda metindeki bazı kelimelerin harfleri karışık şekilde verilmiştir. Anlamlarından hareketle kelimeleri bulup kutucuklara yazınız.
Şimdi bu karışık harflere ve yanlarındaki anlamlara dikkatlice bakalım. Tıpkı bir bulmaca gibi düşünebilirsin. Harfleri doğru sıraya koyup anlamıyla eşleşen kelimeyi bulacağız. Metni de ipucu olarak kullanmayı unutmayalım.
Adım 1: İlk kelimeyi bulalım.
- Karışık harfler: ÖKKÖR
- Anlamı: “Ateşi canlandırmak için kullanılan ve açılıp kapandıkça içindeki havayı üfleyen araç.”
- Metnimize baktığımızda “bir ufak çocuk körük çekiyor” cümlesini görüyoruz. Buradaki “körük” kelimesi, tam da bu anlama uyuyor.
- Sonuç: KÖRÜK
Adım 2: İkinci kelimeyi bulalım.
- Karışık harfler: AZATMUNM
- Anlamı: “Düzenli, sürekli ve düzgün bir biçimde.”
- Bu harfleri bir araya getirdiğimizde “muntazam” kelimesi oluşuyor. “Muntazam” kelimesi de “düzenli, sürekli ve düzgün” anlamına gelir.
- Sonuç: MUNTAZAM
Adım 3: Üçüncü kelimeyi bulalım.
- Karışık harfler: SOKNAN
- Anlamı: “Eksik.”
- Bu harflerle “noksan” kelimesini oluşturabiliriz. “Noksan” da “eksik” demektir.
- Sonuç: NOKSAN
Adım 4: Dördüncü kelimeyi bulalım.
- Karışık harfler: LUUS
- Anlamı: “Bir amaca erişmek için izlenen düzenli yol, tutulan yol, yöntem, tarz.”
- Bu harflerden “usul” kelimesi ortaya çıkıyor. “Usul” kelimesi de tam olarak bu anlamı karşılar.
- Sonuç: USUL
Adım 5: Son kelimeyi bulalım.
- Karışık harfler: ÇERİMEKLE
- Anlamı: “Kırılmak, alınmak.”
- Bu harfleri dikkatlice birleştirdiğimizde “kemirilmek” kelimesini buluyoruz. “Kemirilmek”, bir şeyin yavaş yavaş aşınması, yıpranması veya küçük parçalar halinde koparılması anlamına gelir. Bu anlam, “kırılmak” veya bir şeyin parça parça “alınmak” durumuna yakın düşünülebilir.
- Sonuç: KEMİRİLMEK
İşte bulduğumuz kelimeler:
KÖRÜK
MUNTAZAM
NOKSAN
USUL
KEMİRİLMEK
b) Anlamını öğrendiğiniz kelimeleri birer cümle içinde kullanınız.
Şimdi öğrendiğimiz bu yeni kelimeleri günlük hayatımızda nasıl kullanacağımızı görelim. Her kelime için anlamlı bir cümle kuralım:
- KÖRÜK:
Oduncu, sönmeye yüz tutan ateşi canlandırmak için körüğü sık sık çekti.
- MUNTAZAM:
Öğrenciler, bahçedeki fidanları muntazam bir şekilde sıralamışlardı.
- NOKSAN:
Toplantıya katılanların sayısı beklenenden noksandı, bu yüzden bazı kararlar alınamadı.
- USUL:
Bu karmaşık sorunu çözmenin en iyi usulü, adım adım ilerlemekti.
- KEMİRİLMEK:
Eski ahşap köprünün direkleri, zamanla su ve böcekler tarafından kemirilmişti.
c) Anlamını öğrendiğiniz kelimeleri oluşturduğunuz sözlüğe ekleyiniz.
Bu kısım senin için! Bu güzel kelimeleri ve anlamlarını kendi sözlüğüne eklemeyi unutma. Böylece kelime dağarcığın daha da zenginleşecek ve yeni kelimeler öğrenmeye devam edeceksin!
2. Etkinlik
Metinden, soru eki almış cümleyi belirleyiniz ve belirlediğiniz cümleyi aşağıya yazınız.
Şimdi sıra geldi metnimizdeki soru eki almış cümleyi bulmaya. Hatırlarsan, Türkçe’de soru ekleri “-mı, -mi, -mu, -mü” şeklindedir ve kendinden önceki kelimeden ayrı, kendinden sonra gelen eklerle bitişik yazılır. Örneğin “Geldi mi?” gibi. Ayrıca bir soru cümlesi genellikle soru işareti (?) ile biter.
Metni (“İhtiyar Çilingir” başlıklı kısmı) dikkatlice okuduğumuzda, içinde “mı, mi, mu, mü” soru eklerinden birini barındıran veya doğrudan bir soru işaretiyle biten bir cümle olmadığını fark ettim. Bazen yazılı metinlerde bu tür sorular eksik olabilir veya metinde doğrudan bir soru cümlesi bulunmayabilir. Bu metinde de öyle bir durumla karşılaşıyoruz sevgili öğrencim.
Bu durumda, metinde soru eki almış bir cümle bulunmamaktadır.
Sonuç:
Metinde soru eki almış bir cümle bulunmamaktadır.