Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle, Türkçe ders kitabımızın çok güzel bir etkinliğini çözeceğiz. Hazırsanız kalemlerimizi ve defterlerimizi hazırlayalım, adım adım ilerleyelim.
Öncelikle Hazırlık Çalışması bölümündeki sorulara bakalım. Bunlar daha çok düşünme ve konuşma sorularıydı, o yüzden şimdi çözüme geçelim.
Şimdi gelelim 1. Etkinlik bölümündeki kelime tamamlama ve cümle kurma sorularına:
a) Dinlediğiniz metinde yer alan bazı kelimelerin ünsüz harfleri ve anlamları aşağıda verilmiştir. Anlamlarından yararlanarak kelimeleri tamamlayınız.
Bu bölümde bize bazı kelimelerin anlamları ve içindeki ünsüz harfleri verilmiş. Bizden istenen, bu bilgilere göre kelimelerin tamamını bulmak ve boşlukları doldurmak. Haydi başlayalım!
1. Kelime: Ç _ L _ M
Anlamı: Güç, kuvvet.
Adım 1: Anlamına uygun kelimeyi düşünelim. “Güç, kuvvet” anlamına gelen, Ç, L, M ünsüzlerini içeren ve 5 harfli bir kelime arıyoruz.
Adım 2: Bu kelime ÇELİM olmalı. Ç-E-L-İ-M şeklinde yazılır. Buradaki boşluklara “E” ve “İ” sesli harfleri gelmeli.
Sonuç: ÇELİM
2. Kelime: N _ L T
Anlamı: İnleme sırasında çıkan sesin adı.
Adım 1: “İnleme sırasında çıkan sesin adı” anlamına gelen bir kelime arıyoruz. Akla ilk gelen kelime İNİLTİ‘dir. Ancak İNİLTİ kelimesi 6 harfli (İ-N-İ-L-T-İ). Bize verilen kutucuklar ise 4 harfli (N _ L T).
Adım 2: Bu durumda, ya soru kalıbında bir hata var ve kelime İNİLTİ olmasına rağmen kutucuk sayısı yanlış verilmiş ya da metinde geçen daha az bilinen 4 harfli başka bir kelime var. Türkçe’de N, L, T ünsüzlerini içeren ve “inleme sesi” anlamına gelen 4 harfli bir kelime bulmak çok zor. Bu nedenle, anlamı en iyi karşılayan kelimenin İNİLTİ olduğunu varsayıyoruz, ancak kutucuk sayısının uyuşmadığını belirtiyoruz.
Sonuç: İNİLTİ (Not: Kelime 6 harflidir, ancak verilen kutucuklar 4 harfli olduğu için bir uyuşmazlık bulunmaktadır.)
3. Kelime: S _ Ğ R
Anlamı: Memeli hayvanlarda bel ile kuyruk arasındaki dolgun ve yuvarlakça bölüm.
Adım 1: Bu tanım, hayvanların kalça kısmını anlatan SAĞRI kelimesini işaret ediyor. SAĞRI kelimesi 5 harflidir (S-A-Ğ-R-I). Bize verilen kutucuklar ise 4 harfli (S _ Ğ R).
Adım 2: Yine bir önceki kelimede olduğu gibi, anlamı en iyi karşılayan kelime SAĞRI olmasına rağmen, kutucuk sayısı uyuşmuyor. Bu durum, soruda bir baskı hatası olabileceğini düşündürüyor.
Sonuç: SAĞRI (Not: Kelime 5 harflidir, ancak verilen kutucuklar 4 harfli olduğu için bir uyuşmazlık bulunmaktadır.)
4. Kelime: L _ C
Anlamı: İki veya daha çok renkli.
Adım 1: “İki veya daha çok renkli” anlamına gelen kelime ALACA‘dır. ALACA kelimesi 5 harflidir (A-L-A-C-A). Bize verilen kutucuklar ise 3 harfli (L _ C).
Adım 2: Maalesef burada da kutucuk sayısı ile kelime uzunluğu arasında bir uyumsuzluk var. Anlamı karşılayan en doğru kelime ALACA’dır.
Sonuç: ALACA (Not: Kelime 5 harflidir, ancak verilen kutucuklar 3 harfli olduğu için bir uyuşmazlık bulunmaktadır.)
5. Kelime: K _ L B
Anlamı: Hayvanlar için yapılmış barınak.
Adım 1: Hayvanlar için yapılan barınağa KULÜBE denir. KULÜBE kelimesi 6 harflidir (K-U-L-Ü-B-E). Bize verilen kutucuklar ise 4 harfli (K _ L B).
Adım 2: Yine bir kutucuk uyumsuzluğu söz konusu. Anlamı karşılayan en doğru kelime KULÜBE’dir.
Sonuç: KULÜBE (Not: Kelime 6 harflidir, ancak verilen kutucuklar 4 harfli olduğu için bir uyuşmazlık bulunmaktadır.)
6. Kelime: M S K R L K
Anlamı: Soytarılık.
Adım 1: “Soytarılık” anlamına gelen kelime MASKARALIK‘tır. MASKARALIK kelimesi 10 harflidir (M-A-S-K-A-R-A-L-I-K). Bize verilen kutucuklar ise 6 harfli (M S K R L K).
Adım 2: Bu kelimede de kutucuk sayısı ile kelime uzunluğu arasında büyük bir fark var. Anlamı karşılayan en doğru kelime MASKARALIK’tır. Eğer sadece soytarı olan kişiyi kastediyorsa MASKARA (7 harfli) olabilir, ancak tanım “soytarılık” yani eylemi belirttiği için MASKARALIK daha uygun.
Sonuç: MASKARALIK (Not: Kelime 10 harflidir, ancak verilen kutucuklar 6 harfli olduğu için bir uyuşmazlık bulunmaktadır.)
7. Kelime: T _ Y _ N
Anlamı: Atama.
Adım 1: “Atama” anlamına gelen, T, Y, N ünsüzlerini içeren ve 5 harfli bir kelime arıyoruz.
Adım 2: Bu kelime TAYİN olmalı. T-A-Y-İ-N şeklinde yazılır. Boşluklara “A” ve “İ” sesli harfleri gelmeli.
Sonuç: TAYİN
8. Kelime: _ L T _ F _ T
Anlamı: Birine güler yüz gösterme, hatırını sorma, tatlı davranma.
Adım 1: Bu anlamı karşılayan, L, T, F, T ünsüzlerini içeren ve 7 harfli bir kelime arıyoruz.
Adım 2: Bu kelime İLTİFAT olmalı. İ-L-T-İ-F-A-T şeklinde yazılır. Boşluklara “İ”, “İ” ve “A” sesli harfleri gelmeli.
Sonuç: İLTİFAT
9. Kelime: H _ B _ P
Anlamı: Kendisiyle yakın ilişki kurulup sevilen, sayılan kimse.
Adım 1: Bu anlamı karşılayan, H, B, P ünsüzlerini içeren ve 5 harfli bir kelime arıyoruz.
Adım 2: Bu kelime HABİP olmalı. H-A-B-İ-P şeklinde yazılır. Boşluklara “A” ve “İ” sesli harfleri gelmeli.
Sonuç: HABİP
Gördüğünüz gibi, bazı kelimelerde kutucuk sayısıyla kelimenin gerçek uzunluğu uyuşmuyordu. Bu tür durumlarda, anlamı en iyi karşılayan kelimeyi bulmaya çalışırız ve sorudaki hatayı belirtiriz. Önemli olan, kelime dağarcığımızı geliştirmek ve anlamları doğru öğrenmek!
Şimdi gelelim etkinliğin ikinci kısmına:
b) Anlamını öğrendiğiniz kelimelerden üçünü birer cümle içinde kullanınız.
Bu bölümde, az önce tamamladığımız kelimelerden üç tanesini seçip onlarla anlamlı cümleler kuracağız. Ben size örnekler vereyim, siz de kendi cümlelerinizi kurabilirsiniz.
1. Kelime: ÇELİM
Örnek Cümle: Uzun süren hastalığından sonra çelimi pek kalmamıştı, çok zayıflamıştı.
2. Kelime: TAYİN
Örnek Cümle: Babamın yeni görev yeri başka bir şehre tayin edildiği için taşınacağız.
3. Kelime: İLTİFAT
Örnek Cümle: Yeni elbisesine gelen iltifatlar onu çok mutlu etmişti.
Harikasınız çocuklar! Bugün hem kelime bilgimizi geliştirdik hem de öğrendiğimiz kelimeleri cümle içinde kullandık. Unutmayın, ne kadar çok kelime bilirsek, kendimizi o kadar iyi ifade edebiliriz.