Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin 6. Sınıf Türkçe öğretmeninizim. Şimdi bana gönderdiğiniz bu etkinlik sayfasındaki soruları birlikte adım adım inceleyelim ve çözelim. Hazır mısınız? Başlayalım!
Öncelikle 6. Etkinlik ile başlıyoruz.
6. Etkinlik
Metnin konusunu ve ana fikrini uygun başlığın altına yazınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte bizden bir metnin konusunu ve ana fikrini yazmamız istenmiş. Ancak bu sayfada bize verilen bir metin bulunmuyor. Metin olmadığı için de onun konusunu veya ana fikrini belirlememiz mümkün değil. Bu yüzden bu etkinliği şimdilik boş bırakıyoruz. Belki başka bir sayfada metinle karşılaşırız, o zaman döner bu etkinliği tamamlarız, ne dersiniz?
Şimdi gelelim 7. Etkinlik‘e. Bu etkinlikte cümlelerin türlerini ayıracağız. Haydi dikkatlice okuyalım.
7. Etkinlik
Aşağıdaki cümleleri inceleyiniz. Neden-sonuç cümlelerinin başına “N”, amaç-sonuç cümlelerinin başına ise “A”, koşul cümlelerinin başına ise “K” yazınız.
Çözüm:
Bu etkinlikte cümlelerin başına N, A veya K harflerini yazacağız. Ama önce bu cümle türlerinin ne anlama geldiğini kısaca hatırlayalım:
- Neden-sonuç cümleleri: Bir olayın neden gerçekleştiğini bildiren cümlelerdir. Genellikle “için, -den dolayı, -dığı için, çünkü” gibi ifadelerle bağlanır. Sebep-sonuç ilişkisi vardır.
- Amaç-sonuç cümleleri: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelerdir. Genellikle “için, diye, -mek üzere” gibi ifadelerle bağlanır. Amacın henüz gerçekleşip gerçekleşmediği belli değildir.
- Koşul cümleleri: Bir eylemin veya durumun gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğunu bildiren cümlelerdir. Genellikle “-se/-sa” eki veya “mi, ise, yeter ki” gibi kelimelerle kurulur.
Şimdi cümlelerimize bakalım:
1. (…) Yorulduğu için maratonu tamamlayamadı.
Adım 1: Cümleyi inceleyelim. “Maratonu tamamlayamadı” bir sonuç. Peki, neden tamamlayamadı? “Yorulduğu için”. Burada bir neden belirtilmiş. Yani yorulma, maratonu tamamlayamamanın sebebi olmuş.
Adım 2: Bu durumda bu cümle bir neden-sonuç cümlesidir. Başına “N” yazıyoruz.
Sonuç:
N) Yorulduğu için maratonu tamamlayamadı.
2. (…) Ödevlerini bitirirsen bilgisayarda oyun oynayabilirsin.
Adım 1: Cümleyi inceleyelim. “Bilgisayarda oyun oynayabilirsin” bir sonuç. Ama bu sonucu yapabilmek neye bağlı? “Ödevlerini bitirirsen” şartına bağlı. Yani ödevleri bitirme şartı gerçekleşirse oyun oynama eylemi de gerçekleşecek.
Adım 2: Buradaki “-sen” eki bize bir şart (koşul) olduğunu gösteriyor. Bu durumda bu cümle bir koşul cümlesidir. Başına “K” yazıyoruz.
Sonuç:
K) Ödevlerini bitirirsen bilgisayarda oyun oynayabilirsin.
3. (…) Bisiklet alabilmek için bütün yaz babasının yanında çalıştı.
Adım 1: Cümleyi inceleyelim. “Bütün yaz babasının yanında çalıştı” bir eylem. Peki, bu eylemi ne amaçla yaptı? “Bisiklet alabilmek için”. Yani bisiklet almak onun amacıymış.
Adım 2: Burada “için” kelimesi bir amaç belirtiyor. Bu durumda bu cümle bir amaç-sonuç cümlesidir. Başına “A” yazıyoruz.
Sonuç:
A) Bisiklet alabilmek için bütün yaz babasının yanında çalıştı.
4. (…) İstediğin topu alırım yeter ki sen üzülme.
Adım 1: Cümleyi inceleyelim. “İstediğin topu alırım” bir sonuç. Peki, bu sonuç neye bağlı? “Yeter ki sen üzülme” şartına bağlı. Yani üzülmemesi durumunda topu alacak.
Adım 2: “Yeter ki” ifadesi bir şart (koşul) belirtiyor. Bu durumda bu cümle bir koşul cümlesidir. Başına “K” yazıyoruz.
Sonuç:
K) İstediğin topu alırım yeter ki sen üzülme.
5. (…) Seni rahatsız etmeyelim diye yüksek sesle konuşmadık.
Adım 1: Cümleyi inceleyelim. “Yüksek sesle konuşmadık” bir eylem. Peki, bu eylemi ne amaçla yaptık? “Seni rahatsız etmeyelim diye”. Yani rahatsız etmeme amacı güdülmüş.
Adım 2: Burada “diye” kelimesi bir amaç belirtiyor. Bu durumda bu cümle bir amaç-sonuç cümlesidir. Başına “A” yazıyoruz.
Sonuç:
A) Seni rahatsız etmeyelim diye yüksek sesle konuşmadık.
6. (…) Kasları güçlensin diye spor yapıyor.
Adım 1: Cümleyi inceleyelim. “Spor yapıyor” bir eylem. Peki, bu eylemi ne amaçla yapıyor? “Kasları güçlensin diye”. Yani kaslarını güçlendirmek onun amacıymış.
Adım 2: Burada “diye” kelimesi yine bir amaç belirtiyor. Bu durumda bu cümle bir amaç-sonuç cümlesidir. Başına “A” yazıyoruz.
Sonuç:
A) Kasları güçlensin diye spor yapıyor.
7. (…) Zaman yetersizliğinden halk oyunları grubu çalışmalarını tamamlayamadı.
Adım 1: Cümleyi inceleyelim. “Halk oyunları grubu çalışmalarını tamamlayamadı” bir sonuç. Peki, neden tamamlayamadı? “Zaman yetersizliğinden”. Burada bir neden belirtilmiş.
Adım 2: Buradaki “-den” eki (yetersizliğinden) bize bir neden bildirdiğini gösteriyor. Bu durumda bu cümle bir neden-sonuç cümlesidir. Başına “N” yazıyoruz.
Sonuç:
N) Zaman yetersizliğinden halk oyunları grubu çalışmalarını tamamlayamadı.
8. (…) Kitap okumak için kütüphaneye gitmiş.
Adım 1: Cümleyi inceleyelim. “Kütüphaneye gitmiş” bir eylem. Peki, bu eylemi ne amaçla yapmış? “Kitap okumak için”. Yani kitap okumak onun amacıymış.
Adım 2: Burada “için” kelimesi bir amaç belirtiyor. Bu durumda bu cümle bir amaç-sonuç cümlesidir. Başına “A” yazıyoruz.
Sonuç:
A) Kitap okumak için kütüphaneye gitmiş.
Şimdi de 8. Etkinlik‘e geçelim.
8. Etkinlik
Öğretmeninizin tartışma kurallarıyla ilgili yapacağı açıklamaları dikkatle dinleyiniz. Ardından sınıfınızı öğretmeninizin rehberliğinde iki konuşmacı grubuna ayırınız ve “El işçiliğiyle yapılan ürünler mi yoksa fabrikalarda üretilen ürünler mi daha estetiktir?” sorusunun cevabını aramak amacıyla büyük grup tartışması yapınız.
Çözüm:
Bu etkinlik aslında sizin sınıf içinde yapmanız gereken bir çalışma sevgili çocuklar. Burada bizden bir soru çözmemiz istenmiyor, daha çok bir sınıf içi aktivite tanımlanmış.
Adım 1: Etkinlikte ilk olarak öğretmeninizin tartışma kurallarını anlatacağı söyleniyor. Bir tartışma yaparken uymamız gereken kurallar vardır, mesela birbirimizin sözünü kesmemek, saygılı olmak, sesimizi yükseltmemek gibi. Bunları dikkatle dinlememiz önemli.
Adım 2: Daha sonra sınıfınızı iki gruba ayırmanız ve size verilen “El işçiliğiyle yapılan ürünler mi yoksa fabrikalarda üretilen ürünler mi daha estetiktir?” sorusunu tartışmanız isteniyor. Bir grup el işçiliği ürünlerinin daha estetik olduğunu savunurken, diğer grup fabrika ürünlerinin daha estetik olduğunu savunacak. Bu sorunun doğru ya da yanlış cevabı yoktur, önemli olan kendi görüşlerinizi delillerle savunabilmenizdir.
Adım 3: Resimdeki Ali’nin “Tartışma ne demek Ali?” sorusuna Gözde çok güzel bir cevap vermiş: “Birbirine karşıt düşünceleri karşılıklı savunmaya tartışma denir Gözde.” Gözde’nin dediği gibi, tartışma farklı fikirleri olan insanların bu fikirleri karşılıklı olarak, belli kurallar içinde savunmasıdır. Bu, hem başkalarının fikirlerini anlamamızı sağlar hem de kendi düşüncelerimizi daha iyi ifade etmemize yardımcı olur.
Bu etkinlik, sizin düşüncelerinizi ifade etme, başkalarını dinleme ve saygı çerçevesinde fikir alışverişinde bulunma becerilerinizi geliştirmek için harika bir fırsat!
Umarım bu açıklamalar sizin için faydalı olmuştur. Bir dahaki derste görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!