Merhaba sevgili öğrencilerim! Nasılsınız bakalım? Bugün sizinle çok güzel bir etkinliğe bakacağız. Konuşma becerilerimizi geliştirmek için hem kendimiz hazırlanacağız hem de arkadaşlarımızı değerlendireceğiz. Hadi bakalım, bu kontrol listesini nasıl kullanacağımızı adım adım inceleyelim.
Öncelikle görselimizdeki ana görevi bir hatırlayalım:
Şifalı bitkiler ile ilgili hazırlıklı konuşmanızı yapınız.
Bu görevi yaparken dikkat etmemiz gereken iki önemli nokta var:
- Hazırlıklı konuşmanızda beden dilinizi etkili bir şekilde kullanmaya dikkat ediniz.
- Hazırlıklı konuşmanız sırasında kelimeleri anlamlarına uygun şekilde kullanmaya özen gösteriniz.
Şimdi de arkadaşımızın konuşmasını değerlendirmek için kullanacağımız kontrol listesindeki maddeleri tek tek inceleyelim. Unutmayın, bu maddeler hem kendi konuşmamızı hazırlarken bize yol gösterecek hem de arkadaşlarımızı dinlerken nelere dikkat edeceğimizi gösterecek.
Hazırlıklı konuşma yapan arkadaşınızı değerlendirmek amacıyla aşağıdaki kontrol listesini doldurunuz.
Şimdi bu listedeki maddeleri tek tek açıklayalım:
1. Konuyu belirlemiş.
Çözüm:
Adım 1: Bir konuşma yapmadan önce ilk işimiz neydi çocuklar? Tabii ki ne hakkında konuşacağımızı net bir şekilde belirlemek. Arkadaşınız “Şifalı bitkiler” başlığı altında bir konuşma yapıyorsa, gerçekten de bu konu etrafında mı dönüyor, yoksa başka konulara mı sapıyor, buna bakmalıyız.
Adım 2: Eğer arkadaşınız konuşmasının başında konusunu açıkça belirtiyorsa ve konuşma boyunca bu konudan ayrılmıyorsa, bu maddeye “Evet” deriz.
2. Konuyu sınırlandırmış.
Çözüm:
Adım 1: Konuyu belirlemek güzel ama bazen konular çok geniş olabilir. Mesela “Şifalı bitkiler” konusu çok geniş, değil mi? Hangi şifalı bitkilerden bahsedecek? Hepsinden bahsetmeye kalkarsa konuşma çok uzar ve sıkıcı olur. Bu yüzden konuyu sınırlandırmak, yani belli bir kısmını seçmek önemlidir.
Adım 2: Arkadaşınız sadece “Sinameki bitkisi” ve “Karabaş bitkisi” gibi belirli şifalı bitkilerden mi bahsediyor, yoksa tüm şifalı bitkileri mi anlatmaya çalışıyor? Eğer sadece birkaç bitkiye odaklanmış ve o bitkileri detaylı anlatıyorsa, konuyu sınırlandırmış demektir ve “Evet” işaretleriz.
3. Konuyu araştırmış.
Çözüm:
Adım 1: Bir konu hakkında konuşmak için o konuyu iyi bilmemiz gerekir. Peki iyi bilmek ne demek? Araştırma yapmak demek! Kitaplardan, internetten, güvenilir kaynaklardan bilgi toplamak demektir.
Adım 2: Arkadaşınız konuşurken verdiği bilgiler doğru mu, eksiksiz mi? Konu hakkında derinlemesine bilgi sahibi olduğu anlaşılıyor mu? Yoksa sadece kulaktan dolma bilgilerle mi konuşuyor? Eğer bilgileri sağlam ve çeşitli kaynaklardan edinilmiş gibi duruyorsa, bu maddeye “Evet” deriz.
4. Konuşmasıyla ilgili materyalleri tam ve eksiksiz getirmiş.
Çözüm:
Adım 1: Konuşmamızı daha ilgi çekici hale getirmek için bazen materyaller kullanırız. Mesela şifalı bitkilerle ilgili bir konuşma yapıyorsak, o bitkilerin resimlerini, belki kurumuş hallerini veya küçük bir poster hazırlayabiliriz.
Adım 2: Arkadaşınız konuşmasına yardımcı olacak görselleri, nesneleri veya sunumunu eksiksiz bir şekilde getirmiş mi? Eğer konuşmasını destekleyen her şeyi yanındaysa ve bunlar konuşmaya katkı sağlıyorsa, “Evet” diyebiliriz.
5. Uygun hitap ifadeleri ve nezaket kelimeleri kullandı.
Çözüm:
Adım 1: Konuşmaya başlarken ve konuşma sırasında dinleyicilere nasıl hitap ettiğimiz çok önemlidir. “Sayın öğretmenim, sevgili arkadaşlarım” gibi uygun hitaplar ve “lütfen, teşekkür ederim, rica ederim” gibi nezaket kelimeleri kullanmak, konuşmamızı daha saygılı ve dinlenir yapar.
Adım 2: Arkadaşınız konuşmasına başlarken ve devam ederken dinleyicilere karşı saygılı ve nazik bir dil kullandı mı? Eğer öyleyse “Evet” işaretleriz.
6. Göz teması kurarak konuştu.
Çözüm:
Adım 1: Konuşurken sadece bir noktaya veya yere bakmak yerine, dinleyicilerle göz teması kurmak çok önemlidir. Bu, dinleyicilerin dikkatini çeker ve onların konuşmaya dahil olduğunu hissettirir.
Adım 2: Arkadaşınız konuşurken tüm dinleyicilere bakmaya özen gösterdi mi? Gözleri odanın her yerinde dolaşıyor muydu? Yoksa sadece bir kişiye ya da duvara mı bakıyordu? Eğer dinleyicilerle göz teması kurduysa “Evet” deriz.
7. İşitilebilir bir ses tonu kullandı.
Çözüm:
Adım 1: Konuşmanın en temel kuralı, dinleyicilerin bizi duyabilmesidir. Çok kısık sesle konuşursak kimse bizi anlayamaz, çok yüksek sesle konuşursak da rahatsız edici olabiliriz.
Adım 2: Arkadaşınızın sesi tüm sınıfın duyabileceği, ne çok yüksek ne de çok alçak, tam kararında bir tonda mıydı? Eğer herkes onu rahatça duyabiliyorsa “Evet” deriz.
8. Tonlama ve vurgulamalara dikkat etti.
Çözüm:
Adım 1: Konuşurken sadece kelimeleri söylemek yetmez, bazen sesimizi yükseltir, bazen alçaltırız. Bazı kelimeleri daha vurgulu söyleriz ki anlamı daha iyi anlaşılsın. Buna tonlama ve vurgulama deriz.
Adım 2: Arkadaşınız konuşurken önemli yerlerde sesini etkili bir şekilde kullandı mı? Mesela bir bitkinin faydasını anlatırken sesi heyecanlı, bir tehlikesini anlatırken daha ciddi miydi? Eğer konuşmasına anlam katan tonlama ve vurgulamalar yaptıysa “Evet” işaretleriz.
9. Akıcı ve anlaşılır bir dille konuştu.
Çözüm:
Adım 1: Bir konuşmanın akıcı olması demek, takılmadan, duraksamadan, “ııı, eee” gibi sesler çıkarmadan konuşmak demektir. Anlaşılır olması ise, herkesin kolayca anlayabileceği kelimeler ve cümleler kullanmaktır.
Adım 2: Arkadaşınız konuşurken kelimeleri doğru telaffuz etti mi? Cümleleri anlaşılır kurdu mu? Konuşması bir su gibi akıp gitti mi, yoksa sık sık duraksayıp takıldı mı? Eğer akıcı ve anlaşılırdıysa “Evet” deriz.
10. Konuşmasını uygun grafik, görsel ve çoklu medya araçlarıyla destekledi.
Çözüm:
Adım 1: Daha önce materyallerden bahsetmiştik. Bu madde ise biraz daha teknolojik destekleri kapsıyor. Bir konuşmayı sadece sözlerle değil, görsel olarak da desteklemek, dinleyicilerin ilgisini artırır ve konuyu daha iyi anlamalarını sağlar. Mesela bir projeksiyon aletiyle bitkilerin fotoğraflarını, videolarını göstermek gibi.
Adım 2: Arkadaşınız konuşmasını sadece sözle mi yaptı, yoksa konuya uygun resimler, tablolar, videolar gibi araçlar kullandı mı? Eğer konuşmasını zenginleştirmek için bu tür araçlardan faydalandıysa “Evet” işaretleriz.
11. Konu ile ilgili kanıtlara atıf yaptı.
Çözüm:
Adım 1: Bir konuşmada sadece kendi fikirlerimizi söylemek yetmez, bazen söylediklerimizin doğruluğunu kanıtlamak için başka yerlerden alıntılar yaparız. Mesela bir bilim insanının sözünü, bir araştırmanın sonucunu veya bir uzmanın görüşünü dile getirmek gibi. Buna kanıtlara atıf yapmak denir.
Adım 2: Arkadaşınız şifalı bitkilerin faydalarından bahsederken “Şu kaynakta şöyle yazıyor…”, “Bilim insanları şunu söylüyor…” gibi ifadelerle söylediklerini destekledi mi? Eğer güvenilir kaynaklardan alıntılar yaparak konuşmasını güçlendirdiyse “Evet” deriz.
12. Konuşmasını uygun kapanış cümleleri ile bitirdi.
Çözüm:
Adım 1: Bir konuşmayı nasıl bitirdiğimiz de en az nasıl başladığımız kadar önemlidir. Aniden kesip atmak yerine, konuşmanın bir özetini yapan, dinleyicilere teşekkür eden veya bir mesaj veren kapanış cümleleri kullanmak gerekir.
Adım 2: Arkadaşınız konuşmasının sonunda konuyu güzelce toparladı mı? Dinleyicilere teşekkür etti mi? Bir veda cümlesiyle konuşmasını tamamladı mı? Eğer konuşmasını etkili bir şekilde sonlandırdıysa “Evet” işaretleriz.
İşte sevgili öğrencilerim, bu kontrol listesi bize hem iyi bir konuşma yapmanın ipuçlarını veriyor hem de arkadaşlarımızı adil ve doğru bir şekilde değerlendirmemizi sağlıyor. Unutmayın, konuşmak da dinlemek de bir sanattır ve pratik yaparak ustalaşabiliriz. Hepinize başarılar dilerim!