Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 6. sınıf Türkçe öğretmenin. Bugün sana gönderdiğim görseldeki soruları birlikte çözeceğiz. Hazır mısın? Konumuz sıfatlar, yani isimlerin özelliklerini anlatan kelimeler. Hem sayı sıfatlarını hem de işaret sıfatlarını tekrar etmiş olacağız. Hadi bakalım, dikkatlice dinle ve anlamadığın yer olursa çekinmeden sor!
Önce sayı sıfatları ile ilgili olan kısma bakalım. Sayı sıfatları, isimlerin sayısını, sırasını, oranını veya miktarını belirten kelimelerdir. Yani bir isme “kaç?”, “kaçıncı?”, “kaçta kaç?”, “kaçar kaçar?” gibi sorular sorduğumuzda aldığımız cevaplar genellikle sayı sıfatı olur.
Şimdi soruları tek tek inceleyelim ve doğru cevapları bulalım:
b) Aşağıdaki cümleleri uygun sayı sıfatları ile tamamlayınız.
1. Bir haftada …………………… gün vardır.
Çözüm:
Bir haftada yedi gün vardır.
Açıklama: Burada “gün” isminin sayısını belirtiyoruz. “Kaç gün?” diye sorduğumuzda “yedi gün” cevabını alırız. “Yedi” kelimesi, “gün” isminin sayısını belirttiği için bir sayı sıfatıdır.
2. …………………… yarışmacı gümüş madalya aldı.
Çözüm:
Üçüncü yarışmacı gümüş madalya aldı.
Açıklama: “Yarışmacı” ismine “kaçıncı?” sorusunu soruyoruz. “Üçüncü” kelimesi, yarışmacının sırasını belirttiği için bir sayı sıfatıdır. Buraya “üç” gibi bir asıl sayı sıfatı da gelebilirdi ama “üçüncü” gibi bir sıra sayı sıfatı da oldukça uygun.
3. Kahvaltıda …………………… ekmek yedim.
Çözüm:
Kahvaltıda iki ekmek yedim.
Açıklama: “Ekmek” isminin sayısını belirtiyoruz. “Kaç ekmek?” diye sorduğumuzda “iki ekmek” cevabını alırız. “İki” kelimesi, “ekmek” isminin sayısını belirtiyor.
4. …………………… kişilik gruplara ayrılarak bu ödevi tamamladık.
Çözüm:
Beşer kişilik gruplara ayrılarak bu ödevi tamamladık.
Açıklama: Burada “kişilik gruplar” ifadesine “kaçar kaçar?” sorusunu soruyoruz. “Beşer” kelimesi, grupların eşit olarak kaça ayrıldığını, yani üleştirme miktarını belirtiyor. Bu da bir sayı sıfatı çeşididir.
5. Ali, bu ay …………………… maaş ikramiye aldı.
Çözüm:
Ali, bu ay yarım maaş ikramiye aldı.
Açıklama: “Maaş ikramiye” ifadesine “ne kadar?” veya “kaçta kaç?” diye sorabiliriz. “Yarım” kelimesi, maaşın bir kısmını, yani kesirli bir miktarını belirtiyor. Bu da bir kesir sayı sıfatıdır.
6. Gözde …………………… katta oturuyor.
Çözüm:
Gözde dördüncü katta oturuyor.
Açıklama: “Kat” ismine “kaçıncı?” sorusunu soruyoruz. “Dördüncü” kelimesi, katın sırasını belirttiği için bir sıra sayı sıfatıdır.
7. Günlük …………………… lira kazanıyor.
Çözüm:
Günlük yüz lira kazanıyor.
Açıklama: “Lira” isminin sayısını belirtiyoruz. “Kaç lira?” diye sorduğumuzda “yüz lira” cevabını alırız. “Yüz” kelimesi, “lira” isminin sayısını belirtiyor.
Şimdi de işaret sıfatları ile ilgili kısma geçelim. İşaret sıfatları, isimleri işaret ederek, yani “hangi?” sorusuna cevap vererek belirten kelimelerdir. Mesela, “bu kalem”, “şu ev”, “o araba” derken kullandığımız “bu”, “şu”, “o” kelimeleri bir ismi işaret ettiği için işaret sıfatıdır. Unutma, işaret sıfatları her zaman bir isimden önce gelir!
3. Etkinlik
a) Aşağıdaki cümlelerde isimleri işaret yoluyla belirten kelimelerin altını çiziniz.
1. Bu kitap diğerlerinden daha uzundur.
Çözüm:
Bu kitap diğerlerinden daha uzundur.
Açıklama: Burada “kitap” ismini işaret eden kelime “bu”dur. “Hangi kitap?” diye sorduğumuzda “bu kitap” cevabını alırız. “Bu” kelimesi, “kitap” ismini işaret ettiği için işaret sıfatıdır.
2. Okuma yarışmasında şu çocuk birinci oldu.
Çözüm:
Okuma yarışmasında şu çocuk birinci oldu.
Açıklama: “Çocuk” ismini işaret eden kelime “şu”dur. “Hangi çocuk?” diye sorduğumuzda “şu çocuk” cevabını alırız. “Şu” kelimesi, “çocuk” ismini işaret ettiği için işaret sıfatıdır.
3. O oyun çok eğlenceliydi.
Çözüm:
O oyun çok eğlenceliydi.
Açıklama: “Oyun” ismini işaret eden kelime “o”dur. “Hangi oyun?” diye sorduğumuzda “o oyun” cevabını alırız. “O” kelimesi, “oyun” ismini işaret ettiği için işaret sıfatıdır.
4. Çocuklar diğer öğretmen ile konuşmaya devam ettiler.
Çözüm:
Çocuklar diğer öğretmen ile konuşmaya devam ettiler.
Açıklama: Bu cümlede işaret sıfatı yoktur. “Diğer” kelimesi, “öğretmen” ismini belirtse de, onu işaret etmez, belirsiz bir şekilde “başka bir öğretmen” anlamı verir. Bu yüzden “diğer” kelimesi bir belirsizlik sıfatıdır, işaret sıfatı değildir.
b) Aşağıdaki cümlelerde bulunan işaret sıfatlarını yuvarlak içine alınız.
1. Öyle hatalar yaptı ki arkadaşları bile artık onun eskisi kadar form tutabileceğine inanmıyordu.
Çözüm:
(Öyle) hatalar yaptı ki arkadaşları bile artık onun eskisi kadar form tutabileceğine inanmıyordu.
Açıklama: “Hatalar” ismine “nasıl hatalar?” veya “hangi hatalar?” diye sorduğumuzda “öyle hatalar” cevabını alırız. “Öyle” kelimesi, hataların nasıl olduğunu işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır.
2. Çocuklar, elinizdeki bu resim 15. yüzyıldan kalma bir tarihî eserdir.
Çözüm:
Çocuklar, elinizdeki (bu) resim 15. yüzyıldan kalma bir tarihî eserdir.
Açıklama: “Resim” ismini işaret eden kelime “bu”dur. “Hangi resim?” diye sorduğumuzda “bu resim” cevabını alırız. “Bu” kelimesi, “resim” ismini işaret ettiği için işaret sıfatıdır.
3. Diğer dergi bu hikâyeye yer vermemiş.
Çözüm:
Diğer dergi (bu) hikâyeye yer vermemiş.
Açıklama: “Hikâye” ismini işaret eden kelime “bu”dur. “Hangi hikâye?” diye sorduğumuzda “bu hikâye” cevabını alırız. “Bu” kelimesi, “hikâye” ismini işaret ettiği için işaret sıfatıdır. Burada “diğer” kelimesinin yine bir belirsizlik sıfatı olduğunu hatırlatalım.
4. Bu fare oyun oynamak için tasarlanmış.
Çözüm:
(Bu) fare oyun oynamak için tasarlanmış.
Açıklama: “Fare” ismini işaret eden kelime “bu”dur. “Hangi fare?” diye sorduğumuzda “bu fare” cevabını alırız. “Bu” kelimesi, “fare” ismini işaret ettiği için işaret sıfatıdır.
5. Âdem, şu bilgisayar tam senin istediğin özelliklerde.
Çözüm:
Âdem, (şu) bilgisayar tam senin istediğin özelliklerde.
Açıklama: “Bilgisayar” ismini işaret eden kelime “şu”dur. “Hangi bilgisayar?” diye sorduğumuzda “şu bilgisayar” cevabını alırız. “Şu” kelimesi, “bilgisayar” ismini işaret ettiği için işaret sıfatıdır.
Aferin sana! Gördüğün gibi sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları daha iyi anlamamızı sağlıyor. Hem sayı sıfatları hem de işaret sıfatları, günlük konuşmamızda ve yazılarımızda çok işimize yarayan kelimelerdir. Bu konuyu iyice anladığına eminim. Başarılar dilerim!