Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle 6. sınıf Türkçe dersimizden çok güzel bir mektup metnini inceleyeceğiz ve bu metinle ilgili soruları adım adım, hep birlikte çözeceğiz. Unutmayın, bir metni dikkatlice okumak ve anlamak, soruları doğru cevaplamanın ilk adımıdır. Hadi bakalım, sorularımıza geçelim!
3. Etkinlik
Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden yararlanarak yanıtlayınız.
1. Yazar, mektubu kime yazmaktadır ve ne zaman yazmaya başlamaktadır?
Sevgili çocuklar, metnin en altında mektubu yazan kişinin adını ve adresini görüyoruz: Sabahattin ALİ, Bahariye, Sokullu Sokak No: 14 Kadıköy/İstanbul. Mektubun başında ise kime yazıldığını görüyoruz: Sabahattin ALİ, Canım Aliye Ruhum Filiz (Kısaltılmıştır.). Burada bir karışıklık olabilir gibi duruyor değil mi? Ama dikkatli okursak, mektubun kapanışında yazarın “sevgili karıcığım” diye seslendiğini görüyoruz. Bu da bize mektubu yazanın Sabahattin Ali olduğunu ve eşi Aliye ile kızı Filiz’e yazdığını gösteriyor. Mektubun en üstünde de 11 Eylül tarihi var. Metinde yazmaya ne zaman başladığı tam olarak belirtilmemiş ama mektubun tarihi 11 Eylül olduğu için, bu tarihte veya bu tarihe yakın bir zamanda yazmaya başladığını söyleyebiliriz.
Çözüm:
- Yazar, mektubu eşi Aliye ve kızı Filiz’e yazmaktadır.
- Mektubun tarihi 11 Eylül olduğu için, yazar bu tarihte yazmaya başlamıştır.
2. Yazarın mektubunda, gideceğini belirttiği yerler nerelerdir?
Şimdi de yazarın nerelere gideceğini bulalım. Metnin ortalarına doğru yazar şöyle diyor: “Yarın yola çıkacağım için artık başka mektup yazamayacağım. Galiba yalnız her uğradığım yerden birer kart yollarım. İstanbul’dan da ayrıca mektup yazarım. Sen de sıhhatiniz, ahvaliniz hakkında hemen bir mektup yaz, aşağıdaki adrese yolla, ben ayın on beşinde de İzmir’e hareket edeceğim.” Bu cümleden anladığımız kadarıyla, yazar şu an İstanbul’da, yarın yola çıkacak, uğradığı yerlerden kart yollayacak ve ayın on beşinde İzmir’e gidecek. Yani İstanbul’dan yola çıkıp, yol üzerindeki çeşitli yerlere uğrayarak İzmir’e varacak.
Çözüm:
- Yazar, şu an bulunduğu İstanbul’dan yola çıkıp, yol üzerindeki çeşitli yerlere uğrayacağını ve ayın on beşinde de İzmir’e gideceğini belirtmektedir.
3. Yazar, 10 Eylül’de yazmaya başladığı mektubunu postaya vermekte neden gecikmiştir? Açıklayınız.
Bu soru biraz dikkat istiyor çocuklar. Mektubun en üstünde hangi tarih yazıyor? Evet, 11 Eylül yazıyor. Soruda ise yazarın mektubu 10 Eylül’de yazmaya başladığı söyleniyor. Ancak metnin hiçbir yerinde yazarın mektubu 10 Eylül’de yazmaya başladığına dair bir bilgi yok. Dolayısıyla, metinde böyle bir gecikmenin nedeni de açıklanmamış. Biz sadece mektubun tarihinin 11 Eylül olduğunu biliyoruz.
Çözüm:
Metinde, yazarın mektubu 10 Eylül’de yazmaya başladığına dair bir bilgi bulunmamaktadır. Mektubun tarihi 11 Eylül‘dür ve bu nedenle mektubu postaya vermekte neden geciktiğine dair herhangi bir açıklama da metinde yer almamaktadır.
4. Yazarın erzak kutusunda hangi yiyecekler bulunmaktadır?
Metnin başlarına doğru, yazarın Hatice teyzesinden bahsettiği bir bölüm vardı. Hatırladınız mı? Şöyle diyordu: “Nazmi dayımı gördüm. Hatice teyzem erzakları hazırlıyormuş. Tamam olunca Nazmi dayıma teslim edip gönderecekler. Fakat bu sefer buğday çok pahalı olduğundan kırk lirayı bulacak galiba. Ama ona da şükür. Çünkü bu sefer makarna, tarhana ve şehriyeyi biraz fazla yaptırıyorum.” İşte burada erzak kutusuna konulacak yiyecekler açıkça belirtilmiş. Buğdayın pahalı olduğundan bahsedilse de, özellikle hazırlanan yiyecekler makarna, tarhana ve şehriyeymiş.
Çözüm:
- Yazarın erzak kutusunda makarna, tarhana ve şehriye bulunmaktadır.
4. Etkinlik
Okuduğunuz metinden hareketle mektup türünün özelliklerini açıklayınız.
Şimdi de bu güzel mektup metninden yola çıkarak mektup türünün genel özelliklerini çıkaralım. Bir mektupta neler olur, nelere dikkat edilir? Gelin birlikte listeleyelim:
Çözüm:
- Kişisel İletişim Aracıdır: Mektuplar, genellikle iki kişi veya kurum arasında duygu, düşünce, haber veya bilgi alışverişi yapmak için yazılır. Bu mektupta da Sabahattin Ali, ailesiyle haberleşiyor, onlara yaşadıklarını ve planlarını anlatıyor.
- Tarih ve Yer Bilgisi İçerir: Mektubun ne zaman (11 Eylül) ve nerede (Kadıköy/İstanbul) yazıldığı belirtilir. Bu, mektubun hangi koşullarda yazıldığı hakkında bilgi verir.
- Hitap Bölümü Vardır: Mektuba, yazıldığı kişiye seslenen bir hitap sözüyle başlanır. Bizim mektubumuzda “Canım Aliye Ruhum Filiz” ifadesiyle bir hitap görüyoruz.
- İçerik Genellikle Kişiseldir: Özellikle yakın kişilere yazılan mektuplar, yazarın kişisel duygu ve düşüncelerini, günlük yaşamından haberleri, özlemlerini veya planlarını içerir. Bu mektupta da yazarın yolculuk planları, ailesine duyduğu özlem gibi kişisel konular işleniyor.
- Samimi Bir Dil Kullanılır: Yakın akraba veya arkadaşlara yazılan mektuplarda, günlük konuşma diline yakın, içten ve samimi bir üslup kullanılır. Metindeki “sevgili karıcığım“, “binlerce defa gözlerinizden, yanaklarınızdan öperim” gibi ifadeler bunun güzel bir örneğidir.
- Kapanış ve İmza Bölümü Bulunur: Mektup genellikle bir veda veya kapanış cümlesiyle biter ve yazan kişinin adı, soyadı ve adresi yer alır. Bizim mektubumuzda “Allah’a ısmarladık” kapanışı ve “Sabahattin ALİ Bahariye, Sokullu Sokak No: 14 Kadıköy/İstanbul” imzası yer alıyor.
- Adres Bilgileri İçerebilir: Mektubu gönderen veya mektubun gönderileceği adres bilgileri de mektuplarda yer alabilir. Yazar, eşinden mektubu göndermesi için bir adres de veriyor.
5. Etkinlik ve 6. Etkinlik ile Gelecek Derse Hazırlık bölümleri, defterinize yazmanızı, arkadaşlarınızla konuşmanızı, öğretmeninizi dinlemenizi veya araştırma yapmanızı gerektiren etkinliklerdir. Bu etkinlikleri dersinizde öğretmeninizle birlikte yapabilir, arkadaşlarınızla fikir alışverişinde bulunabilirsiniz. Özellikle mektup yazma kurallarını dinleyip kendi mektubunuzu yazmak, bu konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır. Masal yazarları hakkında araştırma yapmak da hem genel kültürünüzü artırır hem de hazırlıklı konuşma becerinizi geliştirir.