Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle harika bir Türkçe etkinliği yapacağız. Elimizdeki metni dikkatlice okuyup, hem kelimelerin anlamlarını tahmin edeceğiz hem de dil bilgisi kurallarını hatırlayacağız. Hazırsanız başlayalım!
1. Etkinlik
a) Metinde yer alan aşağıdaki kelimelerin anlamını metinden hareketle tahmin ediniz.
Şimdi tablodaki kelimeleri tek tek inceleyelim ve “Büyük Ustayı Ziyaret” metninden yola çıkarak anlamlarını tahmin edelim. Unutmayın, bazı kelimeler metinde doğrudan geçmese bile, metnin konusu (bir ressamı ziyaret) bize ipuçları verebilir.
- Kelime: özgün
Tahminim: Bu kelime metinde doğrudan geçmiyor ama sanatla ilgili bir kelime olduğu için tahmin edebiliriz. Bir sanatçının eserleri, başka eserlere benzemeyen, kendine has bir tarza sahipse “özgün” deriz. Yani, kimseye benzemeyen, orijinal olan şey anlamına geliyor. - Kelime: resim
Tahminim: Metinde “kentte resimlerini gördüğümü”, “yeni resimlerini görmek istediğimi” gibi ifadeler geçiyor. Bu kelime zaten günlük hayatımızda da çok kullandığımız bir kelime. Görünen şeylerin veya hayallerimizin bir yüzey üzerine çizilmesiyle, boyanmasıyla ortaya çıkan sanat eserine resim denir. - Kelime: atölye
Tahminim: Bu kelime de metinde doğrudan geçmiyor ama bir ressamın çalıştığı yeri düşününce aklımıza geliyor. Sanatçıların, zanaatkarların çalıştığı, eserlerini ürettiği yere atölye denir. Yani, bir nevi iş yeri, çalışma odası gibi düşünebiliriz. - Kelime: galeri
Tahminim: Metinde ziyaretçi, ustanın “kentte resimlerini gördüğünü” söylüyor. Resimlerin sergilendiği, insanların gelip görebileceği yerlere galeri denir. Sergi salonu gibi düşünebilirsiniz. - Kelime: peyzaj
Tahminim: Bu kelime de metinde geçmiyor. Ama resim türlerinden biridir. Doğa manzaralarını, dağları, denizleri, ağaçları konu alan resimlere peyzaj resmi denir. - Kelime: portre
Tahminim: Bu kelime de metinde geçmiyor. Yine bir resim türüdür. Bir kişinin yüzünü veya tüm vücudunu konu alan resimlere portre denir. Genellikle bir kişinin belirli bir anını veya ruh halini yansıtır. - Kelime: sahanlık
Tahminim: İşte bu kelime metinde birden fazla yerde geçiyor! “Açılan kapıdan sahanlığa girdim.” ve “Yukarıda, merdivenin sahanlığında, bir ihtiyar belirdi:” cümlelerini okuduk. Bu cümlelerden anlıyoruz ki, kapıdan girince ya da merdivenlerin ortasında ya da sonunda bulunan düzlük alana sahanlık denir. Yani, merdiven boşluğundaki düz kısım.
Şimdi de bu kelimelerin anlamlarını TDK sözlükten kontrol edebiliriz. Eminim tahminlerinizin çoğu doğru çıkmıştır!
b) Anlamını öğrendiğiniz kelimelerden beşini birer cümle içinde kullanınız.
Hadi şimdi yukarıdaki kelimelerden beş tanesini seçelim ve onlarla anlamlı cümleler kuralım. Herkesin cümlesi farklı olabilir, önemli olan kelimeyi doğru kullanmak.
özgün: Ressamın tabloları o kadar özgün ki, hemen onun elinden çıktığı anlaşılıyor.
resim: Duvarımızdaki resim, odamıza çok yakıştı.
atölye: Sanatçı, yeni eserlerini atölyesinde büyük bir titizlikle hazırlıyor.
galeri: Bu ay açılan yeni galeride çok güzel heykeller varmış, gidip görmeliyiz.
sahanlık: Merdivenleri çıktıktan sonra sahanlıkta biraz dinlendik.
2. Etkinlik
a) Aşağıdaki cümlelerde yer alan kişi isimlerinin yerine “ben, sen, o, biz, siz, onlar” kelimelerinden uygun olanını yazınız.
Bu etkinliğimizde kişi adlarının yerine geçen, onlara işaret eden kelimeleri yani kişi zamirlerini kullanacağız. Unutmayın, kişi zamirleri varlıkların adlarının yerini tutar ve genellikle insanları ifade eder.
Cümle: Ali en arka sıraya oturdu.
Çözüm: Ali tekil bir kişi ve üçüncü şahıs. Onun yerine “o” zamirini kullanabiliriz.
Yeni Cümle: O en arka sıraya oturdu.
Cümle: Mustafa ve Salih buraya gelin.
Çözüm: Mustafa ve Salih iki kişi ve onlara sesleniyoruz. Karşımızdaki birden fazla kişiye “siz” deriz.
Yeni Cümle: Siz buraya gelin.
Cümle: Şerife, çok ders çalışmalısın.
Çözüm: Şerife tekil bir kişi ve ona hitap ediyoruz. Karşımızdaki tek bir kişiye “sen” deriz.
Yeni Cümle: Sen çok ders çalışmalısın.
Cümle: Ben ve Murat soruyu doğru yanıtladık.
Çözüm: Cümlenin içinde “ben” zaten var ve Murat ile birlikte birden fazla kişiyiz. “Ben”in de dahil olduğu birden fazla kişi için “biz” zamirini kullanırız.
Yeni Cümle: Biz soruyu doğru yanıtladık.
Cümle: Havva ve Erbay sinemaya gitti.
Çözüm: Havva ve Erbay birden fazla kişi ve onlar bizden uzakta, üçüncü şahıslar. Onların yerine “onlar” zamirini kullanırız.
Yeni Cümle: Onlar sinemaya gitti.
Gördüğünüz gibi, kişi zamirleri sayesinde cümlelerimizi daha kısa ve akıcı hale getirebiliyoruz. Umarım bu etkinlikler sayesinde hem kelime dağarcığınızı geliştirdiniz hem de zamirleri daha iyi anladınız. Başka bir derste görüşmek üzere, hoşça kalın!