Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 6. sınıf Türkçe öğretmeninim. Gönderdiğin görsele baktım, sorular çok güzel ve üzerinde durmamız gereken önemli konular var. Şimdi bu soruları seninle birlikte, adım adım ve en anlaşılır şekilde çözeceğiz. Hazır mısın? Başlayalım!
Önce 5. Etkinlik ile başlıyoruz. Bu etkinlikte somut ve soyut isimleri ayırt etmeyi öğreneceğiz. Hatırlarsan, somut isimler beş duyumuzla (görme, duyma, koklama, tatma, dokunma) algılayabildiğimiz varlıkların adlarıydı. Yani elimizle tutabildiğimiz, gözümüzle görebildiğimiz, koklayabildiğimiz, tadabildiğimiz veya duyabildiğimiz şeyler. Soyut isimler ise beş duyumuzla algılayamadığımız, sadece zihnimizde, düşüncelerimizde veya hislerimizde var olan kavramların adlarıydı. Mesela sevinç, üzüntü, akıl gibi.
Şimdi “a” bölümündeki cümleleri inceleyelim ve altı çizili kelimelerin yanına somutsa “+” işareti koyalım:
5. Etkinlik
a) Aşağıdaki altı çizili kelimeler elle tutup gözle görebildiğimiz, koklayıp tadabildiğimiz ve duyabildiğimiz varlıkları karşılayan isimlere yanına örnekteki gibi “+” koyunuz.
Adım 1: İlk cümleye bakıyoruz.
- (+) Araba bizim evin yanına park etmiş.
Açıklama: Araba, gözümüzle gördüğümüz, elimizle dokunduğumuz, hatta sesini duyduğumuz bir varlık. Yani beş duyumuzdan en az biriyle algılayabiliyoruz. Bu yüzden somut bir isimdir ve yanına “+” işareti konulmuş. Biz de aynısını yapacağız.
Adım 2: İkinci cümleye geçelim.
- (+) Kuşlar sonbaharın gelmesiyle göç etmeye başladılar.
Açıklama: Kuşları gözümüzle görebiliriz, seslerini duyabiliriz. Bu da onları somut bir isim yapar. O zaman parantezin içine “+” koyuyoruz.
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
- ( ) Herkeste farklı zekâ türleri bulunmaktadır.
Açıklama: Zekâ, bir düşünme yeteneğidir. Onu gözümüzle göremeyiz, elimizle tutamayız, koklayamayız. Zekâ sadece bir kavramdır, bir histir. Bu yüzden soyut bir isimdir. Yanına “+” koymuyoruz.
Adım 4: Dördüncü cümledeyiz.
- (+) Kitap masanın üstünde kalmış.
Açıklama: Kitabı gözümüzle görürüz, elimizle tutarız. Yani beş duyumuzla algılayabiliriz. Bu da onu somut bir isim yapar. O zaman parantezin içine “+” koyuyoruz.
Adım 5: Beşinci cümleye bakalım.
- ( ) Sevgiyle atan kalplerden korkmayınız.
Açıklama: Sevgi, çok güzel bir duygu. Ama sevgiyi gözümüzle göremeyiz, elimizle tutamayız. Sevgi bir histir, bir kavramdır. Bu yüzden soyut bir isimdir. Yanına “+” koymuyoruz.
Adım 6: Altıncı cümleyi inceleyelim.
- ( ) Mutluluk, hayatı dolu dolu yaşamakla başlar.
Açıklama: Mutluluk da tıpkı sevgi gibi bir duygudur. Onu göremeyiz, dokunamayız, koklayamayız. Sadece hissederiz. Bu yüzden soyut bir isimdir. Yanına “+” koymuyoruz.
Adım 7: Yedinci cümledeyiz.
- (+) Ali’nin bilgisayarı eskisi gibi hızlı çalışmıyor.
Açıklama: Bilgisayarı gözümüzle görürüz, elimizle dokunuruz, sesini duyarız. Yani beş duyumuzla algılayabiliriz. Bu da onu somut bir isim yapar. O zaman parantezin içine “+” koyuyoruz.
Adım 8: Son cümleye geldik.
- ( ) Özgürlük Türk milletinin karakteridir.
Açıklama: Özgürlük, bir düşünce, bir kavramdır. Onu gözümüzle göremeyiz, elimizle tutamayız. Bu yüzden soyut bir isimdir. Yanına “+” koymuyoruz.
—
Şimdi gelelim 5. Etkinlik‘in “b” bölümüne.
b) “a” bölümünde bulunan soyut isimleri aşağıya yazınız.
Açıklama: Az önce “a” bölümündeki kelimeleri incelerken hangi kelimelerin soyut olduğunu belirlemiştik. Şimdi o kelimeleri buraya yazacağız. Üç tane boşluk olduğu için üç tanesini seçebiliriz.
Adım 1: “a” bölümündeki soyut isimleri hatırlayalım.
- Zekâ
- Sevgi
- Mutluluk
- Özgürlük
Adım 2: Bu kelimelerden herhangi üçünü boşluklara yazalım.
ZekâSevgiMutluluk
(Ya da Özgürlük de yazabilirdin, fark etmez. Önemli olan soyut olmaları.)
—
Sıra geldi 6. Etkinlik‘e ve 7. Etkinlik‘e. Sevgili öğrencim, bu etkinliklerdeki soruları cevaplayabilmemiz için bir önceki sayfada yer alan veya öğretmeninin sana okuduğu bir metin olması gerekiyor. Ancak bana gönderdiğin görselde bu metin bulunmuyor. Metin olmadığı için de bu soruları maalesef şu an için cevaplayamıyorum. Bu sorular, okuduğun bir metni anlama ve yorumlama becerini ölçüyor.
Yine de ben sana bu tür soruları nasıl cevaplayacağını kısaca anlatayım:
6. Etkinlik
Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle yanıtlayınız.
Açıklama: Bu tür sorulara “metin anlama soruları” diyoruz. Bir metni okuduktan sonra, metinde geçen olayları, kişileri, yerleri, zamanı ve olayların neden-sonuç ilişkilerini anlamak için sorulan sorulardır. Örneğin:
- Hacivat nereye ve neden gitmektedir?
- Karagöz, Hacivat’ın selam vermeden geçtiğini görünce ne yapmaktadır?
- Hacivat, Karagöz’den ilk olarak hangi otu istemektedir? Karagöz neyi getirmeye gitmektedir?
- Karagöz eşekkulağını toplamak için nereye gitmektedir?
- Karagöz neden yerleri dinlemektedir?
Çözüm Yöntemi: Bu soruyu cevaplamak için metinde Hacivat’ın nereye gittiğini ve bu gidişinin sebebini anlatan cümleleri bulman gerekirdi.
Çözüm Yöntemi: Metinde Karagöz’ün Hacivat’ı selam vermeden geçmesi üzerine nasıl bir tepki verdiğini, ne yaptığını anlatan kısmı bulup yazman gerekirdi.
Çözüm Yöntemi: Bu soru iki bölümden oluşuyor. Metinde Hacivat’ın Karagöz’den istediği ilk otun adını ve ardından Karagöz’ün bu otu veya başka bir şeyi getirmek için ne yapmaya gittiğini anlatan yerleri bulmalıydın.
Çözüm Yöntemi: Metinde Karagöz’ün eşekkulağı otunu toplamak için gittiği yeri açıkça belirten cümleyi bulup yazmalıydın.
Çözüm Yöntemi: Bu sorunun cevabı da metinde Karagöz’ün neden yerleri dinlediğini anlatan bir bölümde gizli olmalıydı. Belki bir ses duyuyordur, belki bir şey arıyordur…
Gördüğün gibi, bu soruların hepsi metinde saklı ipuçlarıyla çözülüyor. Metni dikkatlice okuyup anladığımızda, bu soruları kolayca cevaplayabiliriz.
—
7. Etkinlik
Okuduğunuz metnin türü nedir? Metin türünü nasıl belirlediğinizi metinden örneklerle açıklayınız.
Açıklama: Bu etkinlikte ise okuduğun metnin hangi türde olduğunu (örneğin; hikaye, masal, fabl, deneme, anı, gezi yazısı, biyografi, tiyatro metni gibi) belirlemen isteniyor. Metin türünü belirlemek için metnin özelliklerine bakılır:
- Bir olay mı anlatıyor?
- Kişileri ve zamanı var mı?
- Ders verme amacı güdüyor mu?
- Bilgi mi veriyor?
- Bir kişinin hayatını mı anlatıyor?
- Karşılıklı konuşmalar mı var (diyaloglar)?
Bu soruların cevabına göre metnin türünü belirleriz. Sonra da metinden, belirlediğimiz türe uygun örnek cümleler veya özellikler gösteririz. Örneğin, eğer metin bir hikaye ise, “Bu metin bir hikayedir çünkü bir olay anlatıyor, olayın Karagöz ve Hacivat adında iki kahramanı var ve olay belirli bir yerde geçiyor. Metinde ‘Karagöz, Hacivat’a şöyle dedi…’ gibi karşılıklı konuşmalar da var.” şeklinde bir açıklama yapabilirdin.
Umarım somut ve soyut isimler konusunu çok iyi anlamışsındır. Diğer etkinlikler için de metin olsaydı, onları da seninle beraber harika bir şekilde çözerdik!
Başarılar dilerim!