Merhaba sevgili öğrencim,
Türkçe dersimizin bu bölümündeki soruları, sana gönderdiğim metni dikkatlice okuyarak birlikte çözelim. Unutma, metni iyi anlamak soruları doğru cevaplamanın anahtarıdır. Haydi başlayalım!
4. Etkinlik
Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle yanıtlayınız.
1. Ninenin “Buraların sabısı mısın? Yoksa bekçisi mi?” sorusuna Atatürk nasıl cevap vermiştir?
Çözüm:
Metni dikkatlice okuduğumuzda, nine Atatürk’e bu soruyu sorduğunda, metnin sonunda “Paşa gülümsedi.” ifadesini görüyoruz. Yani Atatürk, nineye sözlü bir cevap vermek yerine sadece gülümsemiştir.
Sonuç: Atatürk, nine’nin sorusuna gülümseyerek karşılık vermiştir.
2. Nine, Sincan’ın köylerini nasıl anlatmıştır?
Çözüm:
Metnin tamamını okuduğumuzda, nine’nin Atatürk’e “Nereden gelip nereye gidiyorsun?” diye sorduğunu görüyoruz. Ancak metinde nine’nin Sincan’ın köyleri hakkında herhangi bir açıklama veya anlatımına yer verilmemiştir.
Sonuç: Metinde nine’nin Sincan’ın köylerini nasıl anlattığına dair bir bilgi bulunmamaktadır.
3. Nine niçin Ankara’ya gelmiştir?
Çözüm:
Metin, Atatürk’ün Gazi Çiftliği’nde dolaşırken yaşlı bir kadına rastladığını anlatır. Kadının neden Ankara’ya geldiği veya Gazi Çiftliği’nde ne aradığına dair herhangi bir bilgi metinde verilmemiştir.
Sonuç: Metinde nine’nin Ankara’ya neden geldiği belirtilmemiştir.
4. Nine, Atatürk’ün karşısında olduğunu öğrenince ne yapmıştır?
Çözüm:
Metni dikkatlice okuduğumuzda, nine’nin Atatürk’ü tanıdığına dair bir ifadeye rastlamıyoruz. Hatta “Buraların sabısı mısın? Yoksa bekçisi mi?” diye sorması, onun kim olduğunu bilmediğini düşündürüyor. Metinde nine’nin Atatürk’ü tanıyıp da bir şey yaptığına dair bir bilgi yer almıyor.
Sonuç: Metinde nine’nin Atatürk’ü tanıdığına veya onun karşısında olduğunu öğrenince bir şey yaptığına dair bir bilgi bulunmamaktadır. Aksine, sorularından onun kim olduğunu bilmediği anlaşılmaktadır.
5. Nine, Atatürk’e ne hediye etmiştir? Atatürk buna nasıl karşılık vermiştir?
Çözüm:
Metinde Atatürk ile nine arasında geçen konuşmalara ve olaylara baktığımızda, herhangi bir hediyeleşme durumundan bahsedilmemektedir. Nine Atatürk’e bir hediye vermemiş, Atatürk de ona karşılık vermemiştir.
Sonuç: Metinde nine’nin Atatürk’e hediye verdiği veya Atatürk’ün buna karşılık verdiği belirtilmemiştir.
6. Metinde bazı kelimelerin yazılışı farklıdır. Sizce bunun nedeni nedir?
Çözüm:
Metinde dikkatimizi çeken kelimelerden biri “sabısı” kelimesi. Bu kelimenin altında bir dipnotla “sahibi” olduğu açıklanmış. Bu tür farklı yazılışlar veya kullanımlar, genellikle konuşma dilindeki farklılıkları, yani ağız veya şive özelliklerini yansıtır. Yazar, olayı daha gerçekçi kılmak veya dönemin konuşma şeklini yansıtmak için bu tür kullanımlara yer vermiş olabilir.
Sonuç: Metindeki “sabısı” gibi kelimelerin yazılışının farklı olması, anlatılan olayın geçtiği dönemdeki veya yöresel konuşma dilindeki (ağız veya şive) farklılıkları yansıtmak amacıyla kullanılmış olabilir.
5. Etkinlik
Metin yazarı siz olsaydınız bu metne hangi başlığı verirdiniz?
Çözüm:
Bir başlık, metnin içeriğini en iyi şekilde yansıtmalı ve okuyucuyu meraklandırmalıdır. Metin, yaşlı bir nine ile Atatürk’ün Gazi Çiftliği’nde karşılaşmasını ve nine’nin Atatürk’e kim olduğunu sorarak gösterdiği merakı anlatıyor. Bu durumu yansıtan bir başlık düşünebiliriz.
Benim başlığım:“Nine’nin Merakı” veya “Gazi Çiftliği’nde Beklenmedik Soru” olurdu.
6. Etkinlik
a) Okuduğunuz metin hangi türde yazılmıştır?
Çözüm:
Metin, Atatürk’ün Gazi Çiftliği’nde yaşlı bir kadınla karşılaştığı, yaşanmış gerçek bir olayı anlatıyor. Bu tür, gerçek hayattan kesitler sunan, yaşanmış olayları anlatan yazılara anı deriz. Anılar, genellikle yazarın kendisinin veya şahit olduğu bir olayın üzerinden zaman geçtikten sonra kaleme alınmasıyla oluşur.
Sonuç: Okuduğunuz metin, anı türünde yazılmıştır.
b) Metnin türünü nasıl belirlediğinizi metinden örneklerle açıklayınız.
Çözüm:
Bir metnin türünü belirlerken, o türün özelliklerini ararız. Anı türünün özellikleri şunlardır:
- Gerçek yaşanmış bir olayı anlatır.
- Belirli bir zaman ve mekanda geçer.
- Olaylar genellikle birinci veya üçüncü kişi ağzından anlatılır.
- Diyaloglara yer verilebilir.
Bu metinde de:
- Olay, Atatürk’ün Gazi Çiftliği’nde yaşlı bir kadınla karşılaşması gibi gerçek yaşanmış bir olaya dayanıyor.
- Olay, “Gazi Çiftliği’nde” ve belli bir zamanda (Atatürk döneminde) geçiyor, yani belirli bir mekan ve zamanı var.
- Metinde Atatürk ile nine arasında geçen diyaloglar (örneğin, “Merhaba nine!”, “Buraların sabısı mısın?”) bulunuyor.
- Olay, üçüncü kişi ağzından anlatılmış (“Atatürk, attan inerek…”, “Paşa gülümsedi.”).
Tüm bu özellikler, bu metnin bir anı olduğunu açıkça gösteriyor.
7. Etkinlik
Aşağıdaki cümlelerden koşul bildirenlerin başına “✓” işareti koyunuz.
Çözüm:
Koşul (şart) bildiren cümleler, bir şeyin gerçekleşmesinin başka bir şeye bağlı olduğunu anlatır. Genellikle fiillere gelen “-se / -sa” eki ile bu anlam verilir. Hadi cümlelere bakalım:
✓ Onu görmeden ölürsem gözlerim açık gidecek.
Burada “ölürsem” kelimesindeki “-sem” eki, bir koşul belirtiyor. Yani eğer ölürse, gözlerinin açık gideceği koşuluna bağlanmış. Bu bir koşul cümlesidir.
☐ Köylü kadın bu sözleri duyunca şaşkına döndü.
“Duyunca” kelimesindeki “-ınca” eki, bir koşul değil, bir zaman veya durum bildiriyor (“bu sözleri duyduğu zaman” anlamında). Bu bir koşul cümlesi değildir.
✓ Seversen gene yapıp getiririm.
“Seversen” kelimesindeki “-sen” eki, bir koşul belirtiyor. Yani eğer severse, yapıp getireceği koşuluna bağlanmış. Bu da bir koşul cümlesidir.
☐ Bu topraklar Türk milletinin malıdır.
Bu cümle, herhangi bir koşul bildirmiyor, sadece bir durumu veya gerçeği ifade ediyor. Bu bir koşul cümlesi değildir.
8. Etkinlik
Öğretmeninizin hazırlayacağı kelime ve kavram havuzundan bir kelime çekiniz ve onun hakkında üç dakikalık konuşma yapınız.
Konuşmanızda beden dilinizi etkili bir şekilde kullanmaya özen gösteriniz.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlik senin sınıf içinde öğretmeninin rehberliğinde yapacağın bir sözlü sunum görevidir. Buradaki amacımız, seçtiğin bir kelime veya kavram hakkında bilgi vermek, düşüncelerini paylaşmak ve bunu yaparken beden dilini de etkili bir şekilde kullanarak sunum becerilerini geliştirmektir. Bu yüzden burada yazılı bir çözüm sunmam mümkün değil. Bu etkinliği ders içinde en iyi şekilde yapacağına eminim!