Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin 6. sınıf Türkçe öğretmeniniz. Bugün size gönderdiğim bu sayfadaki soruları birlikte çözeceğiz. Unutmayın, soruları çözerken metni dikkatlice okumak çok önemli. Hadi bakalım, kalemler hazırsa başlıyoruz!
7. Etkinlik
a) Metindeki anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını tabloda yer alan kelimeler başlığının altına yazınız. Yazdığınız kelime ve kelime gruplarının anlamlarını metinden hareketle tahmin ediniz. Sözlük anlamlarını uygun başlığın altına yazınız.
Şimdi sizinle birlikte “Finlandiya’dan” başlıklı metni okuyalım ve anlamını tam olarak bilmediğimiz veya merak ettiğimiz kelimeleri bulalım. Metni bir kez daha okuyalım:
Helsinki’yi dolaşıyoruz. Burası bir şehir değil; bir çiçek bahçesi… Evler, oteller, lokantalar, dükkânlar hep bir yeşil dekor içinde. Bahçeler, parklar eksik değil. Ağaçların altında, yolların kenarında beyaz boyalı kanepeler, koltuklar var. Burada genç, yaşlı, çocuk, isteyen oturup dinleniyor; okuyor, güneşleniyor. Sokakların ortasındaki bahçeler içinde lokantalar var. Yemyeşil…
Metinde geçen bazı kelimelerin anlamlarını tahmin edelim ve sonra sözlük anlamına bakalım. Bakalım tahminlerimiz ne kadar doğru çıkacak!
KELİMELER
TAHMİNİM
SÖZLÜK ANLAMI
dekor
Tahminim: Bir yeri süslemek için kullanılan eşyalar, bir yerin genel görünüşü.
Sözlük Anlamı: Bir yeri süslemeye yarayan eşyaların bütünü, döşem.
kanepeler
Tahminim: Üzerine oturulan uzun, rahat koltuklar.
Sözlük Anlamı: Birkaç kişinin oturabileceği, arkalıklı ve kolluklu uzun oturma mobilyası.
güneşleniyor
Tahminim: Güneşin altında durup ısınmak veya bronzlaşmak.
Sözlük Anlamı: Güneşin altında uzanıp ısınmak veya tenini bronzlaştırmak.
lokantalar
Tahminim: İnsanların para karşılığında yemek yediği yerler.
Sözlük Anlamı: Para karşılığında yemek yenen yer.
yemyeşil
Tahminim: Her yerin çok yeşil olması, baştan aşağı yeşilliklerle kaplı olması.
Sözlük Anlamı: Çok yeşil, baştan başa yeşillikle kaplı.
b) Anlamını öğrendiğiniz kelimelerden üçünü cümle içinde kullanınız.
Şimdi de az önce anlamlarını öğrendiğimiz kelimelerden üç tanesini seçip onlarla güzel cümleler kuralım. Unutmayın, kelimeyi cümlenin anlam bütünlüğüne uygun kullanmalıyız.
dekor: Tiyatro oyununun dekoru o kadar gerçekçiydi ki kendimi o dünyada hissettim.
kanepeler: Misafirler gelince salondaki geniş kanepelere hep birlikte oturduk.
yemyeşil: Baharın gelişiyle birlikte kırlık alanlar yemyeşil bir örtüyle kaplandı.
8. Etkinlik
Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili kelimelerin kökünü ve ekini belirleyiniz.
Cümlemiz: “Evler, oteller, lokantalar, dükkânlar hep bir yeşil dekor içinde.”
Sevgili çocuklar, bir kelimenin kökü, o kelimenin anlamlı en küçük parçasıdır ve kelimenin bütün anlamıyla ilişkili olmalıdır. Ekler ise kelimenin anlamını veya görevini değiştiren ses veya ses gruplarıdır. Şimdi altı çizili kelimelere tek tek bakalım:
1. Evler
Kökü:Ev (yaşadığımız yer)
Eki:-ler (çokluk eki, “ev” kelimesine gelerek birden fazla ev olduğunu belirtir.)
2. Oteller
Kökü:Otel (konaklamak için kullanılan yer)
Eki:-ler (çokluk eki, “otel” kelimesine gelerek birden fazla otel olduğunu belirtir.)
3. Lokantalar
Kökü:Lokanta (yemek yenen yer)
Eki:-lar (çokluk eki, “lokanta” kelimesine gelerek birden fazla lokanta olduğunu belirtir. Burada “lokanta” kelimesinin son harfi “a” olduğu için büyük ünlü uyumuna göre “-lar” eki gelmiştir.)
4. Dükkânlar
Kökü:Dükkân (alışveriş yapılan yer)
Eki:-lar (çokluk eki, “dükkân” kelimesine gelerek birden fazla dükkân olduğunu belirtir. Yine “dükkân” kelimesinin son harfi “a” olduğu için büyük ünlü uyumuna göre “-lar” eki gelmiştir.)
Gördüğünüz gibi, bu kelimelerin hepsi birer varlığın adını belirtiyor ve hepsine de çokluk eki gelmiş. Türkçemizdeki ekler sayesinde kelimelerimizin anlamını kolayca değiştirebiliyoruz. Harika değil mi?
Bugünkü dersimiz burada sona erdi. Umarım soruları çözerken hem yeni şeyler öğrendiniz hem de eğlendiniz. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!