Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Önümüzde Nurullah Ataç’ın “Ahlak” başlıklı metni ve bu metinle ilgili sorular var. Ayrıca birkaç deyimi cümle içinde kullanacağız. Hadi bakalım, hep birlikte bu soruları adım adım, dikkatlice çözelim. Unutmayın, okuduğumuzu anlamak ve kendimizi doğru ifade etmek çok önemlidir.
1. Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.
a) Metnin konusu nedir?
Sevgili çocuklar, bir metnin konusunu bulmak için “Bu metin ne anlatıyor?” ya da “Bu metinde neden bahsediliyor?” sorularını sormamız gerekir. Metni dikkatlice okuduğumuzda yazarın bize başkalarına karşı nasıl davranmamız gerektiğini, empati kurmanın önemini ve kendimize yapılmasını istemediğimiz şeyleri başkalarına da yapmamamız gerektiğini anlattığını görüyoruz. Kısacası, metin bizim ahlaklı davranışlarımız ve empati üzerine yoğunlaşıyor.
Sonuç:
Metnin konusu ahlaklı olmak, empati kurmak ve başkalarına karşı iyi davranmaktır.
b) Metnin ana fikri nedir?
Ana fikir, metnin bize vermek istediği asıl mesajdır, yani yazarın bize ne öğretmeye çalıştığıdır. Konuyu bulduktan sonra, yazarın bu konu hakkında en çok neyi vurguladığını düşünmeliyiz. Metinde sürekli olarak “Size yapılmasını istemediğini sen de başkasına yapma.” cümlesi ve bunun önemi üzerinde duruluyor. Yazar, başkalarının yerine kendimizi koymamızı, onların da bizim gibi duyguları olduğunu anlamamızı istiyor.
Sonuç:
Metnin ana fikri, kendimize yapılmasını istemediğimiz hiçbir şeyi başkalarına da yapmamalıyız; her zaman empati kurarak, yani başkalarının yerine kendimizi koyarak düşünmeliyiz.
c) Yazar, “Size yapılmasını istemediğinizi siz de başkasına yapmayın.” sözüyle neyi anlatmak istemiştir?
Bu cümle, metnin kalbi diyebiliriz çocuklar. Yazar bu sözle bize çok önemli bir ders veriyor:
Adım 1: Empati kurmak. Yazar, bir şey yapmadan önce, o şeyin bize yapıldığında nasıl hissedeceğimizi düşünmemizi istiyor. Eğer bir hareket, bir söz bizi üzerse, sinirlendirirse ya da canımızı yakarsa, aynı şeyi başkasına yapmamamız gerektiğini söylüyor.
Adım 2: Adil olmak. Kendimize yapılmasını istemediğimiz bir şeyi başkasına yapmak haksızlık olur, değil mi? Bu söz, başkalarına karşı adil ve anlayışlı olmamız gerektiğini vurguluyor. Kimsenin duygularını incitmemek, kimseye zarar vermemek için bu kurala uymalıyız.
Sonuç:
Yazar bu sözle, başkalarına karşı her zaman anlayışlı ve adil olmamız, onların yerine kendimizi koyarak düşünmemiz ve onlara zarar verecek, onları üzecek davranışlardan kesinlikle kaçınmamız gerektiğini anlatmak istemiştir.
2. Verilen deyimleri cümle içinde kullanınız.
Deyimler, dilimize renk katan, az sözle çok şey anlatan kalıplaşmış sözlerdir. Şimdi bu deyimleri günlük hayatta kullanabileceğimiz cümleler içinde görelim:
- ağırdan almak
Anlamı: Bir işi yaparken yavaş davranmak, acele etmemek, geciktirmek.
Cümle: Sınav haftası yaklaşıyordu ama kardeşim ödevlerini hâlâ ağırdan alıyordu.
- kendini dev aynasında görmek
Anlamı: Kendini olduğundan çok daha büyük, önemli veya üstün sanmak, kibirlenmek.
Cümle: Yeni aldığı bisikletle mahallede bir tur attıktan sonra kendini dev aynasında görmeye başladı.
- rüyasında bile görememek
Anlamı: Bir şeyi elde etme, başarma veya görme ihtimali hiç olmamak, çok uzak olmak.
Cümle: Takımımız bu performansla şampiyonluğu rüyasında bile göremezdi.
Aferin size çocuklar! Gördüğünüz gibi, metni dikkatlice okuduğumuzda tüm soruların cevaplarını kolayca bulabiliyoruz. Deyimleri de doğru anlamlarıyla cümle içinde kullanmak, dilimizi daha etkili kullanmamızı sağlar. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!