Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle görseldeki Türkçe etkinliklerini adım adım çözeceğiz. Unutma, her soruyu dikkatlice okuyup üzerinde düşünmek, doğru cevabı bulmanın ilk adımıdır. Hazırsan başlayalım!
Öncelikle sana önemli bir bilgi vermem gerekiyor. Görseldeki bazı soruları doğru bir şekilde cevaplayabilmemiz için şiirin tamamına ihtiyacımız var. Şiir metni burada olmadığı için, o soruları nasıl çözmen gerektiğini adım adım açıklayacağım. Ama 6. etkinliğin b şıkkını şiir olmadan da rahatlıkla yapabiliriz!
Şimdi soruları teker teker inceleyelim:
4. ETKİNLİK: Soruları yazarın bakış açısına göre cevaplayınız.
Bu etkinliğin sorularını cevaplamak için önce şiiri okumamız ve şairin bize ne anlatmak istediğini, hangi duyguları hissettirmek istediğini anlamamız gerekir. Şiir elimizde olmadığı için, bu soruları nasıl cevaplayacağını örneklerle anlatacağım:
1. Şairin bu metni yazma amacı nedir?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bir şairin şiir yazmasının birçok amacı olabilir. Kimi zaman bir olayı anlatmak, kimi zaman bir duyguyu paylaşmak, kimi zaman da okuyucuyu bir konuda düşündürmek ister. Bu soruyu cevaplamak için şiiri çok dikkatli okumalı, şiirde en çok hangi konudan bahsedildiğini, şairin bize ne öğretmeye çalıştığını veya hangi duyguyu hissettirdiğini bulmalısın.
Adım 1: Şiiri baştan sona oku.
Adım 2: Şiirde en çok hangi kelimeler geçiyor, hangi konular işleniyor, bunlara dikkat et.
Adım 3: Şiir sana ne hissettirdi? Mutluluk mu, hüzün mü, merak mı?
Adım 4: Şair bu şiiri yazarak bize ne vermek istedi? Bir mesajı var mıydı?
Örneğin, şiirde farklılıklara saygı duymak anlatılıyorsa, şairin amacı “insanların farklılıklarına dikkat çekmek ve saygı duymayı öğretmek” olabilir.
2. Şiiri okuduktan sonra düşüncelerinizde ne gibi değişiklikler oldu?
Çözüm:
Bu soru, şiirin seni nasıl etkilediğini soruyor. Şiiri okumadan önce bir konu hakkında farklı düşünürken, şiiri okuduktan sonra o konuya bakış açın değişti mi? Yeni bir şey öğrendin mi? Belki de daha önce hiç düşünmediğin bir şeyi düşündün. Bu tamamen senin kişisel cevabın olmalı.
Adım 1: Şiiri okumadan önceki duygu ve düşüncelerini hatırla.
Adım 2: Şiiri okuduktan sonra aklına gelen ilk düşünce ne oldu?
Adım 3: Şiir seni şaşırttı mı, üzdü mü, sevindirdi mi, yoksa umutlandırdı mı?
Adım 4: Şiir sayesinde bir konu hakkında yeni bir fikrin oluştu mu?
Örneğin, eğer şiir bir çocuğun zorluklarını anlatıyorsa, “Şiiri okuduktan sonra engelli arkadaşlarıma karşı daha anlayışlı olmam gerektiğini düşündüm. Onların da bizim gibi birçok şeyi başarabileceğini fark ettim.” gibi bir cevap verebilirsin.
3. Şiirde anlatılanların günlük yaşamınızla ilişkisi nedir?
Çözüm:
Bu soruda da şiirdeki olayları, duyguları veya mesajları kendi hayatınla veya çevrende gördüğün olaylarla bağdaştırmanı istiyor. Şiir sana günlük hayatta nasıl davranman gerektiği konusunda bir ipucu verdi mi? Veya şiirde anlatılanlara benzer bir durumu daha önce yaşadın mı, gördün mü?
Adım 1: Şiirdeki ana fikri ve duyguyu tekrar düşün.
Adım 2: Bu ana fikir veya duygu senin günlük hayatında karşına çıkıyor mu?
Adım 3: Şiir sana, okulda, evde veya oyun oynarken nasıl davranman gerektiği hakkında bir fikir verdi mi?
Örneğin, şiirde yardımlaşma konusu işleniyorsa, “Şiirde anlatılan yardımlaşma konusu, benim de okulda arkadaşlarıma veya evde aileme yardım etmem gerektiğini hatırlattı. Belki de bir arkadaşımın zorlandığı bir konuda ona destek olabilirim.” şeklinde bir cevap yazabilirsin.
5. ETKİNLİK: Metnin konusunu ve ana duygusunu belirleyiniz.
Çözüm:
Bu etkinliği de yine şiir metni olmadan tam olarak yapamayız. Ama sana ne yapman gerektiğini anlatabilirim:
- KONU: Bir metnin konusu, metinde ne anlatıldığıdır. Yani metin ne hakkında yazılmış? Şiiri okuduğunda, şiirde en çok bahsedilen şey neyse, o şiirin konusudur. Örneğin, “çocukluk”, “doğa sevgisi”, “arkadaşlık”, “farklılıklar” gibi konular olabilir.
- ANA DUYGU: Bir metnin ana duygusu ise, metni okuduğunda en çok hissettiğin duygudur. Şair, şiiriyle sana hangi duyguyu yaşatmak istemiş? Bu duygu sevinç, hüzün, özlem, umut, barış, korku veya sevgi gibi birçok şey olabilir.
Bu yüzden, şiiri okuduğunda bu iki kutucuğu doldurmak için şiirin ne anlattığına ve sana ne hissettirdiğine dikkat etmelisin.
6. ETKİNLİK:
a. Metinde çocuk başka çocuklarla hangi fiziksel özelliklerini karşılaştırıyor?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için de şiirin tamamını okumamız gerekiyor. Şiirde çocuk kendi vücudunun hangi özelliklerinden bahsederken, diğer çocukların hangi özellikleriyle arasındaki farkları veya benzerlikleri anlatıyor, bunu bulmalısın. Örneğin, göz rengini, boyunu, saç rengini veya yürüme şeklini karşılaştırıyor olabilir.
Fakat 6. etkinliğin b şıkkındaki ilk dizeye bakarsak, burada bir ipucu görüyoruz: “Sizin ayaklarınız var yorgun / benim koltuk değneklerim var.” Bu dizeye göre çocuk, diğer çocukların ayaklarıyla kendi koltuk değneklerini yani yürüme biçimlerini karşılaştırıyor diyebiliriz.
Yine de kesin cevap için şiirin tamamını okumak en doğrusu olacaktır.
b. Dizeleri anlam özellikleriyle eşleştiriniz.
Çözüm:
İşte bu etkinliği şiir olmadan da yapabiliriz! Burada bize iki farklı dize verilmiş ve bu dizelerin anlam özelliklerini bulmamız isteniyor. Anlam özellikleri derken, benzetme mi yoksa karşılaştırma mı olduğunu soruyor.
Adım 1: İlk dizeyi inceleyelim:
1. Sizin ayaklarınız var yorgun / benim koltuk değneklerim var.
Bu dizede çocuk, “sizin yorgun ayaklarınız” ile “benim koltuk değneklerim” arasında bir fark olduğunu söylüyor. Yani iki farklı durumu, iki farklı özelliği yan yana getirerek aralarındaki farkı ortaya koyuyor. Bir şeyi başka bir şeyle kıyaslamak, aralarındaki farkı veya benzerliği göstermek demektir. İşte bu duruma karşılaştırma deriz.
Sonuç:
- 1. Sizin ayaklarınız var yorgun / benim koltuk değneklerim var. → Karşılaştırma
Adım 2: İkinci dizeyi inceleyelim:
2. Mutluluk bir yağmura benzer / dökülür gönüllerden.
Bu dizede ise “mutluluk”, “yağmura” benzetiliyor. “Benzer” kelimesi zaten bize çok büyük bir ipucu veriyor, değil mi? Bir şeyi daha iyi anlatmak için, başka bir şeye benzetmeye benzetme denir. Burada mutluluğun tıpkı yağmur gibi bol ve içten döküldüğü anlatılıyor.
Sonuç:
- 2. Mutluluk bir yağmura benzer / dökülür gönüllerden. → Benzetme
Harikasın! Bu şekilde tüm soruları dikkatlice okuyup üzerinde düşünerek doğru cevaplara ulaşabiliriz. Unutma, bazen bir soruyu çözmek için tüm bilgilerin elimizde olması gerekir. Eksik bilgi olduğunda bile, nasıl bir yol izleyeceğini bilmek çok önemlidir. Başarılar dilerim!