Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle çok güzel iki etkinliği birlikte yapacağız. Hazır mısın? Haydi bakalım, Türkçe bilgimizi konuşturma zamanı!
Önce 5. etkinliğin ‘a’ bölümüne bir bakalım. Burada bizden bazı kelimelerin eş anlamlılarını bulmamızı istiyorlar. Eş anlamlı kelimeler neydi hatırlıyor musun? Evet, doğru! Yazılışları farklı ama anlamları aynı olan kelimelerdi. Hadi şimdi bu kelimelerin eş anlamlılarını bulup karşısına yazalım.
5. ETKİNLİK: a. Kelimelerin eş anlamlılarını karşılarına yazınız.
Seninle şimdi adım adım her kelimenin eş anlamlısını bulalım:
Kelime: anlam
Eş Anlamı: mana
Bir şeyin ne demek olduğunu anlatırız ya, işte o “anlam”. Onun diğer adı da “mana”dır. İkisi de aynı şeyi ifade eder.
Kelime: zor
Eş Anlamı: güç
Yapması kolay olmayan, bizi uğraştıran şeylere “zor” deriz. “Bu ödev çok zor!” diyebiliriz. Aynı anlama gelen bir diğer kelime de “güç”tür. “Bu iş güç bir iş.” dersek de aynı şeyi söylemiş oluruz.
Kelime: akıl
Eş Anlamı: us
Düşünmemizi, öğrenmemizi, doğru kararlar vermemizi sağlayan yeteneğimize “akıl” deriz. Bunun bir diğer adı da “us”tur.
Kelime: hakikat
Eş Anlamı: gerçek
Doğru olan, gerçekten var olan ya da olmuş olan şeylere “hakikat” deriz. Onun eş anlamlısı ise “gerçek” kelimesidir. “Söylediğin hakikat mi?” yerine “Söylediğin gerçek mi?” diyebiliriz.
Kelime: amaç
Eş Anlamı: gaye / hedef
Bir şeyi niçin yaptığımızı, ulaşmak istediğimiz noktayı ifade eden kelime “amaç”tır. “Amacım çok iyi bir öğrenci olmak.” diyebiliriz. Bu kelimenin eş anlamlıları “gaye” ya da “hedef”tir.
Kelime: cehalet
Eş Anlamı: bilgisizlik
Bilgisiz olma durumuna “cehalet” denir. Yani bir konuda yeterince bilgiye sahip olmamak. Bunun eş anlamlısı da “bilgisizlik”tir.
Kelime: egzersiz
Eş Anlamı: alıştırma / idman
Vücudumuzu çalıştırmak için yaptığımız hareketlere ya da bir konuyu pekiştirmek için yaptığımız çalışmalara “egzersiz” deriz. “Sabah egzersiz yaparım.” ya da “Matematik egzersizleri çözdüm.” gibi kullanabiliriz. Eş anlamlıları “alıştırma” veya “idman”dır.
Kelime: zaman
Eş Anlamı: vakit
Saatlerle, günlerle ölçtüğümüz, olayların geçtiği süreye “zaman” deriz. “Ne kadar zaman kaldı?” diye sorarız. Bunun eş anlamlısı da “vakit”tir. “Vakit daralıyor.” dediğimizde aynı şeyi söylemiş oluruz.
Kelime: dünya
Eş Anlamı: cihan / yeryüzü
Üzerinde yaşadığımız gezegenimize “dünya” deriz. Bu kelimenin eş anlamlıları arasında “cihan” ve “yeryüzü” bulunur.
Harika! Eş anlamlı kelimeleri başarıyla bulduk. Şimdi gelelim 5. etkinliğin ‘b’ bölümüne.
5. ETKİNLİK: b. Kelimeleri farklı anlamlarıyla cümle içinde kullanınız.
Burada bizden “yan” ve “yüz” kelimelerini farklı anlamlarıyla cümle içinde kullanmamızı istiyorlar. Bazı kelimelerin birden fazla anlamı olabilir değil mi? İşte şimdi bu kelimelerin farklı anlamlarını cümlelerle gösterelim.
Kelime: yan
1. Anlamı: Bir şeyin kenarı, tarafı.
Cümle: Öğretmen masanın yanına gelerek dersi anlattı.
Kelime: yan
2. Anlamı: Ateşin etkisiyle tutuşmak, alev almak (yanmak fiili).
Cümle: Kâğıt ateşe değince hemen yandı.
Kelime: yüz
1. Anlamı: İnsan veya hayvan kafasının ön kısmı, surat.
Cümle: Küçük çocuk annesinin yüzüne bakıp gülümsedi.
Kelime: yüz
2. Anlamı: Sayı olarak yüz (100).
Cümle: Annem bana doğum günümde yüz lira harçlık verdi.
Gördün mü? Aynı kelimeler farklı anlamlara gelebiliyor. Türkçe çok zengin bir dil! Şimdi son etkinliğimize geçelim.
6. ETKİNLİK: Nokta işaretini uygun yerlerde kullanınız.
Nokta işareti, cümlelerin sonuna konur ve kısaltmalarda kullanılır. Ayrıca saat ve tarih yazarken de işimize yarar. Şimdi verilen cümlelerde noktanın olması gereken yerleri bulalım.
Adım 1: İlk cümleye bakalım:
Dr Ahmet Bey çok kitap okur
Burada iki yerde nokta kullanmamız gerekiyor.
- Öncelikle “Dr” bir kısaltmadır. “Doktor” kelimesinin kısaltması olduğu için sonuna nokta koymalıyız.
- Sonra da bu bir cümle olduğu için cümlenin bittiği yere, yani “okur” kelimesinden sonra nokta koymalıyız.
Doğru Yazım:Dr. Ahmet Bey çok kitap okur.
Adım 2: İkinci cümleye geçelim:
Kitaplık 5 katta bulunuyor
Bu cümlede sadece cümlenin sonuna nokta koymalıyız çünkü cümle bitmiş.
Doğru Yazım:Kitaplık 5 katta bulunuyor.
Adım 3: Üçüncü cümlemize bakalım:
Yarın 9 30 ‘da okuma etkinliği yapılacak
Burada da iki yerde nokta kullanmalıyız.
- Saatleri yazarken, saati ve dakikayı ayırmak için araya nokta koyarız. Yani “9” ile “30” arasına.
- Yine bir cümle olduğu için cümlenin sonuna, “yapılacak” kelimesinden sonra nokta koymalıyız.
Doğru Yazım:Yarın 9.30’da okuma etkinliği yapılacak.
Adım 4: Son cümlemiz:
20 02 2019 tarihinde kütüphane açılacak
Bu cümlede tarihler var. Tarihleri yazarken de gün, ay ve yılı ayırmak için aralarına nokta koyarız.
- “20” ile “02” arasına nokta.
- “02” ile “2019” arasına nokta.
- Ve tabii ki cümlenin sonuna, “açılacak” kelimesinden sonra nokta.
Doğru Yazım:20.02.2019 tarihinde kütüphane açılacak.
Harikasın! Bütün soruları doğru bir şekilde çözdük. Gördün mü, Türkçe aslında ne kadar eğlenceli ve mantıklı! Çok güzel çalıştın, tebrik ederim!