4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2 Sayfa 149
Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 4. Sınıf Türkçe Öğretmenin. Gönderdiğin soruları birlikte adım adım inceleyelim ve çözümlerini öğrenelim. Hazır mısın?
4. ETKİNLİK:
a. Konuşma çizgisi (—) işaretinin kullanım alanlarını örnekleriyle eşleştiriniz.
Burada konuşma çizgisinin nerelerde kullanıldığını anlatan kurallarla, bu kullanımlara uygun örnek cümleleri eşleştirmemiz isteniyor. Konuşma çizgisi, bir metinde birinin söylediği sözleri göstermek için kullanılan önemli bir işarettir.
Adım 1: İlk kuralı okuyalım ve anlayalım:
1. Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Buna konuşma çizgisi de denir.
Bu kural bize, bir hikayede veya yazıda bir karakterin söylediği sözün başına konan çizgiyi anlatıyor. Yani, birisi bir şey söylediğinde, o sözün başına bu çizgiyi koyarız. Bu sayede kimin konuştuğunu kolayca anlarız.
Adım 2: Şimdi bu kurala uygun örneği bulalım:
- — Bu kadar duru su nasıl acı olur?
- — İç de gör.
Gördüğün gibi, burada iki kişi karşılıklı konuşuyor ve her konuşanın sözü konuşma çizgisiyle başlıyor. Bu, birinci kuralımıza tam uyuyor. Bir diyalog, yani karşılıklı konuşma görüyoruz.
Adım 3: İkinci kuralı okuyalım ve anlayalım:
2. Oyunlarda uzun çizgi konuşanın adından sonra da konabilir.
Bu kural ise daha çok tiyatro oyunları, senaryolar gibi metinlerde karşımıza çıkar. Bir karakterin adı yazılır, sonra konuşma çizgisi konur ve ardından o karakterin söyleyeceği sözler gelir. Böylece hangi karakterin konuştuğu net bir şekilde belirtilir.
Adım 4: Şimdi bu kurala uygun örneği bulalım:
- Halenur — (Bağırarak) Aradığımız çiçeği buldum.
Burada da “Halenur” karakterinin adı yazılmış, sonra konuşma çizgisi gelmiş ve Halenur’un söylediği sözler yazılmış. Bu da ikinci kuralımıza tam uyuyor. Sanki bir tiyatro oyunundan alınmış bir bölüm gibi.
Sonuç:
- 1. Kural (Yazıda satır başına alınan konuşmalar) ile “— Bu kadar duru su nasıl acı olur? / — İç de gör.” örneği eşleşir.
- 2. Kural (Oyunlarda konuşanın adından sonra) ile “Halenur — (Bağırarak) Aradığımız çiçeği buldum.” örneği eşleşir.
b. Siz de konuşma çizgisi işaretinin kullanım alanlarını gösteren cümleler yazınız.
Şimdi de öğrendiklerimizden yola çıkarak kendi örnek cümlelerimizi yazalım. Unutma, konuşma çizgisini tırnak işareti (“…”) yerine kullanıyorduk, ama tırnak işareti varsa konuşma çizgisi kullanmıyorduk. Yani ikisini aynı anda kullanmak yanlış olur.
Adım 1: İlk kullanım alanı (satır başında konuşma) için bir cümle yazalım.
- 1. — Nereye gidiyorsun?
- — Kütüphaneye gidiyorum, ödevim için araştırma yapacağım.
Burada iki arkadaşın konuşmasını gösterdik. Her konuşma yeni satırdan ve konuşma çizgisiyle başlıyor. Böylece kimin ne dediğini hemen anlıyoruz.
Adım 2: İkinci kullanım alanı (oyun metinlerinde konuşan adından sonra) için bir cümle yazalım.
- 2. Öğretmen — (Gülümseyerek) Çocuklar, konuyu anladınız mı?
Bu cümlede de “Öğretmen” adındaki bir karakterin söylediği sözü, adından sonra konuşma çizgisi koyarak gösterdik. Bu da tıpkı bir tiyatro oyununun metnini yazıyormuş gibi bir kullanım örneğidir.
5. ETKİNLİK:
“Kayalık bir tepenin altından dupduru sular köpürerek kaynıyordu.” cümlesinde koyu yazılmış pekiştirmeli kelimedir. Siz de pekiştirmeli kelimeye örnekler veriniz.
Sevgili öğrencim, pekiştirmeli kelimeler, bir kelimenin anlamını daha güçlü, daha abartılı hale getiren kelimelerdir. Tıpkı “duru” kelimesinin “dupduru” olması gibi. Yani, “dupduru” demek, çok duru, pırıl pırıl, hiç bulanık olmayan anlamında kullanılıyor. Genellikle kelimenin ilk hecesi alınır ve araya ‘p’, ‘m’, ‘r’ veya ‘s’ harflerinden biri getirilerek kelimenin önüne eklenir. Böylece anlamı daha da kuvvetlendirilir.
Adım 1: “Duru” kelimesinin nasıl “dupduru” olduğunu inceleyelim.
- “Duru” kelimesinin ilk hecesi “du”
- Araya ‘p’ harfi getirilmiş.
- Ve kelimenin başına eklenmiş: du + p + duru = dupduru
Bu, “çok duru” anlamına geliyor. Suyun ne kadar temiz olduğunu vurguluyor.
Adım 2: Şimdi de biz benzer şekilde üç tane pekiştirmeli kelime bulalım. Bu kelimeleri günlük hayatta çok kullanırız.
- 1. Tertemiz: “Temiz” kelimesinin ilk hecesi “te” ve araya ‘r’ harfi gelmiş. Bu da “çok temiz” anlamına gelir. Mesela, “Oda tertemiz oldu.” deriz.
- 2. Yemyeşil: “Yeşil” kelimesinin ilk hecesi “ye” ve araya ‘m’ harfi gelmiş. Bu da “çok yeşil, her yeri yeşil kaplamış” anlamındadır. “Yemyeşil ağaçlar” gibi.
- 3. Sımsıkı: “Sıkı” kelimesinin ilk hecesi “sı” ve araya ‘m’ harfi gelmiş. Bu da “çok sıkı, hiç boşluk bırakmadan” anlamındadır. “Çantayı sımsıkı bağladı.” cümlesindeki gibi.
Gördün mü, ne kadar kolaymış! Bu kelimelerle cümleler kurduğunda söylediklerin çok daha etkili ve güçlü olur.
6. ETKİNLİK:
Doğayla ilgili yapılan sosyal projelerin doğaya katkısı üzerine sınıfça konuşunuz.
Bu etkinlik, senin ve sınıf arkadaşlarının birlikte konuşarak, düşüncelerini paylaşacağınız, fikir alışverişinde bulunacağınız bir etkinlik. Burada senden bir cevap yazman beklenmiyor, aksine sınıfça bu önemli konu hakkında sohbet etmeniz isteniyor. Doğayla ilgili sosyal projeler, yani insanların doğayı korumak, güzelleştirmek veya doğadaki canlılara yardım etmek için yaptığı çalışmaların doğaya ne gibi faydaları olduğunu sınıfça tartışacaksınız.
Adım 1: Konuşma için hazırlık yapalım.
Önce aklına gelen doğa projelerini düşün. Mesela ağaç dikme kampanyaları, denizleri temizleme projeleri, hayvan barınaklarına yardım etme, atık pil toplama veya geri dönüşüm projeleri gibi çalışmalar olabilir. Bunları düşünmek, konuşmaya başlamak için sana iyi bir başlangıç noktası sunar.
Adım 2: Bu projelerin doğaya faydalarını düşünelim.
Bu projelerin doğaya ne gibi katkıları olabilir? Şöyle bir düşünelim:
- Ağaç dikmek havayı temizler, erozyonu önler ve hayvanlara yuva olur.
- Denizleri temizlemek deniz canlılarını korur, suların daha temiz olmasını sağlar.
- Hayvanlara yardım etmek onların yaşam haklarını güvence altına alır ve doğadaki dengeyi korur.
- Atık pil toplamak, geri dönüşüm yapmak toprağın ve suyun kirlenmesini engeller, doğal kaynaklarımızı koruruz.
Adım 3: Sınıfça konuşurken bu düşüncelerini arkadaşlarınla paylaşabilir, onların fikirlerini dinleyebilir ve böylece doğayı daha iyi korumak için neler yapabileceğimizi hep birlikte bulabilirsiniz. Bu çok güzel ve önemli bir konu, çünkü doğa hepimizin evi!