Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimizde noktalama işaretlerinden eğik çizgi (/) üzerinde duracağız. Eğik çizgi, yazılarımızda farklı görevler üstlenen, bazen ayırma, bazen de birleştirme görevi gören önemli bir işarettir. Hazırsanız, görseldeki etkinliğimizi adım adım çözerek eğik çizgiyi daha yakından tanıyalım!
9. ETKİNLİK: a. Eğik çizgi işaretinin ( / ) kullanım alanlarını örnekleriyle eşleştiriniz.
Adım 1: Eğik çizginin (/) kullanım alanlarını hatırlayalım ve eşleştirmeleri yapalım.
Sevgili öğrencilerim, hatırlayacağınız üzere eğik çizgi, Türkçede birkaç farklı amaçla kullanılır. Bu etkinliğimizde de bu kullanım alanlarını ve onlara uygun örnekleri eşleştireceğiz. Haydi, ilk maddeden başlayalım!
1. Şiirlerden yapılan alıntılarda, mısraların yan yana yazılması gereken durumlarda mısraları belirlemek için kullanılır.
Çözüm:
Şiirler genellikle alt alta dizeler halinde yazılır, değil mi? Ama bazen bir şiir dizesini veya birkaç dizesini düz bir yazı içinde, yani yan yana yazmak isteriz. İşte o zaman her bir dizenin bittiği yeri ve yeni bir dizenin başladığı yeri göstermek için araya eğik çizgi koyarız. Sağdaki örneklere baktığımızda, bu tanıma uyan tek bir ifade var:
- İnsanı seveceksin/Gönlünle göreceksin
Burada “İnsanı seveceksin” bir dize, eğik çizgiden sonraki “Gönlünle göreceksin” ise diğer dize. Eğik çizgi, bu iki dizeyi birbirinden ayırıp yan yana yazmamızı sağlıyor.
Sonuç:
İnsanı seveceksin/Gönlünle göreceksin
2. Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası ve semt numarası arasına konur.
Çözüm:
Bir adres yazarken, özellikle apartmanlarda hangi dairede oturduğumuzu belirtmek için apartman numarası ile daire numarası arasına eğik çizgi koyarız. Mesela, “21 numaralı apartmanın 6 numaralı dairesi” demek yerine, kısaca “21/6” yazarız. Sağdaki örneklere bakalım, bu tanıma uyan hangisi?
- Altay Sokağı, No: 21/6
Evet, gördüğünüz gibi “21” apartman numarasını, “6” ise daire numarasını gösteriyor ve aralarında eğik çizgi var. Bu, tam da aradığımız örnek.
Sonuç:
Altay Sokağı, No: 21/6
3. Dil bilgisinde eklerin farklı şekillerini göstermek için kullanılır.
Çözüm:
Türkçemiz zengin bir dildir ve bazı eklerimiz, kelimeye göre farklı şekiller alabilir. Örneğin, “ev” kelimesine “-de” eki gelirken “okul” kelimesine “-da” eki gelir. İşte dil bilgisi kitaplarında veya derslerde bu farklı ek biçimlerini bir arada göstermek için eğik çizgi kullanırız. Böylece tek bir işaretle ekin tüm olası biçimlerini anlatmış oluruz. Sağdaki örneklere baktığımızda:
- -de/-da
Bu örnek, “-de” ve “-da” eklerinin aynı görevi gören farklı biçimleri olduğunu açıkça gösteriyor. Bu da üçüncü tanımımıza uyuyor.
Sonuç:
-de/-da
b. Siz de eğik çizgi işaretinin kullanım alanlarını gösteren cümleler yazınız.
Adım 2: Eğik çizginin kullanıldığı kendi cümlelerimizi yazalım.
Şimdi sıra sizde! Yukarıda öğrendiğimiz eğik çizgi kullanım alanlarını aklımızda tutarak, bu işaretin geçtiği üç farklı cümle yazalım. Kendi günlük hayatınızdan ya da hayal gücünüzden örnekler düşünebilirsiniz. Haydi bakalım, kimler ne güzel cümleler kuracak!
Çözüm:
Ödevini bugün/yarın bitirmelisin.
Okulumuz Papatya Caddesi, No: 34/8 numaralı binada.
“Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür/Ve bir orman gibi kardeşçesine.” dizesi Nazım Hikmet’e aittir.
Açıklama:
- Birinci cümlede, bugün/yarın ifadesi ile “bugün veya yarın” anlamında bir seçenek belirtilmiştir.
- İkinci cümlede, 34/8 ifadesi ile adreslerde apartman numarası ile daire numarası arasına eğik çizgi konulmuştur.
- Üçüncü cümlede ise, tek ve hür/Ve bir orman gibi kardeşçesine ifadesi ile şiir alıntılarında mısraların yan yana yazıldığı durumlarda kullanılmıştır.