Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Türkçe öğretmeninim. Şimdi seninle birlikte bu sayfadaki soruları adım adım, eğlenceli bir şekilde çözeceğiz. Hazır mısın? Başlayalım!
b. Cümlelerde koyu yazılmış deyimleri metne kattığı anlamıyla yazınız.
Bu soruda bizden, metinde koyu yazılmış deyimlerin ne anlama geldiğini bulmamız isteniyor. Deyimler, kelimelerin gerçek anlamlarından farklı, özel anlamlar taşıyan söz öbekleridir. Haydi, tek tek inceleyelim:
Adım 1: İlk cümleye bakalım.
İçenler, hatır saymasını, gönül almasını bilenler için…
- Hatır saymak: Birinin duygularına, düşüncelerine ve isteklerine değer vermek, onları önemsemek demektir. Yani, başkalarına karşı saygılı ve anlayışlı olmak anlamına gelir.
- Gönül almak: Birini kırmış, üzmüşsek onu mutlu etmek, hoşuna gidecek şeyler söyleyerek veya yaparak affını istemek demektir. Birinin üzüntüsünü gidermek, onu sevindirmek anlamına gelir.
Adım 2: İkinci cümleye bakalım.
Bugün de eş dost ziyaretinde ikramın başını çeken kahve, öyle gelişigüzel pişirilmez, pişirilirse konuğa saygısızlık sayılır.
- İkramın başını çekmek: Bir sofra veya ikramda en önemli, en değerli veya en çok tercih edilen yiyecek ya da içecek olmak demektir. Burada kahvenin misafir ağırlamada çok önemli bir yeri olduğu vurgulanıyor.
***
7. ETKİNLİK: Evimize misafir geldiğinde veya biz misafirliğe gittiğimizde nasıl davranmalıyız? Sınıfça konuşunuz. Konuşmalarınızda beden dilinizi etkin kullanmaya özen gösteriniz.
Sevgili öğrencim, bu bir etkinlik sorusu. Yani senden bu konu hakkında sınıf arkadaşlarınla konuşmanı ve düşüncelerini paylaşmanı istiyor. Ben de sana bu konuşmada sana yardımcı olacak bazı ipuçları vereceğim.
Adım 1: Konuyu anla.
Bu etkinlikte misafir ağırlama ve misafirliğe gitme kuralları hakkında konuşacaksın. Bu, bizim kültürümüzde çok önemli bir konudur ve nazik, saygılı olmayı gerektirir.
Adım 2: Neler konuşabilirsin?
Evinize misafir geldiğinde veya siz misafirliğe gittiğinizde nasıl davranmanız gerektiğini düşünelim:
- Misafir geldiğinde
“Hoş geldiniz!”
diyerek onları gülümseyerek karşılamalıyız.
- Misafirlerimize
ikramda bulunmalı
, onlara çay, kahve veya yiyecek bir şeyler sunmalıyız.
- Misafirliğe gittiğimizde
kapıyı çalmalı
, içeri girmek için izin istemeli ve
“Hoş bulduk!”
demeliyiz.
- Ev sahibinin eşyalarına
dokunmadan
, etrafa
saygılı olmalıyız
.
- Yüksek sesle konuşmamalı, başkalarını rahatsız etmemeliyiz.
- Giderken veya ayrılırken
teşekkür etmeli
ve
“Güle güle!”
demeliyiz.
- Yemek yerken
çatal-bıçak kullanma
kurallarına dikkat etmeliyiz.
Adım 3: Beden dilini etkin kullanmayı unutma!
Konuşurken sadece kelimelerle değil, bedenimizle de iletişim kurarız. Buna beden dili denir. Beden dilini iyi kullanmak, söylediklerini daha etkili hale getirir:
- Konuşurken
göz teması kurmak
, karşındaki kişiye değer verdiğini gösterir.
- Gülümsemek, sıcak ve dostça bir hava yaratır.
- Dinlerken başını sallamak, karşındaki kişiyi anladığını ve dinlediğini gösterir.
- Ellerini kollarını uygun şekilde kullanmak, konuşmanı daha canlı hale getirir.
- Ayakta duruşun veya oturuşun, kendine güvenli ve rahat olduğunu belli etmeli.
Bu konuları sınıf arkadaşlarınla konuşarak harika bir etkinlik yapabilirsin!
***
8. ETKİNLİK: Cümlede yay ayraç ( ) içlerine uygun noktalama işaretleri koyunuz.
Bu soruda bizden, yay ayraçların içine doğru noktalama işaretlerini yerleştirmemiz isteniyor. Noktalama işaretleri, yazdığımız yazının daha kolay anlaşılmasını sağlar. Haydi, cümleyi birlikte inceleyelim:
Adım 1: Cümleyi dikkatlice oku.
Sınıfta( ) Çemberimde gül oya( ) Gülmedim doya doya( ) mısralarını açıkladık( )
Adım 2: Yay ayraçların yerlerini ve anlamlarını düşün.
Burada
“Çemberimde gül oya”
ve
“Gülmedim doya doya”
bir şiirden veya türküden alınmış mısralar (dizeler) gibi görünüyor. Bu mısraları bir cümle içinde açıklarken bazı noktalama işaretleri kullanırız.
- İlk boşluk: Mısraların başladığını belirtmek için
tırnak işareti (“)
kullanmalıyız.
- İkinci boşluk:
“Çemberimde gül oya”
ile
“Gülmedim doya doya”
iki farklı dize olduğu için aralarına
virgül (,)
koyarak ayırırız.
- Üçüncü boşluk: Mısraların bittiğini ve alıntının sonlandığını göstermek için tekrar
tırnak işareti (“)
kullanmalıyız.
- Dördüncü boşluk: Cümlenin tamamen bittiğini belirtmek için
nokta (.)
koymalıyız.
Adım 3: Noktalama işaretlerini yerleştirelim.
Sınıfta (“ ) Çemberimde gül oya ( , ) Gülmedim doya doya (“ ) mısralarını açıkladık ( . )
Sonuç:
Cümlenin doğru yazılışı şöyledir:
Sınıfta “Çemberimde gül oya, Gülmedim doya doya” mısralarını açıkladık.
***
9. ETKİNLİK: Çanakkale yöresinden “Kobalak” adlı bir oyun yazılmıştır. Bir adet çam kozalağı ile bu oyunu düz bir zeminde oynayabilirsiniz. Siz de bir oyunun aşamalarını anlatan kitapçık hazırlayınız. Kitapçığınızı çizim ve görsellerle süsleyiniz.
Bu da yine bir etkinlik sorusu. Senden
“Kobalak”
adlı bir oyunun nasıl oynandığını anlatan bir kitapçık hazırlaman isteniyor. Bu kitapçıkta oyunun adını, kaç kişiyle oynandığını, nerede oynandığını, kurallarını ve nasıl oynandığını açıklayacaksın. Haydi, bu kitapçığı nasıl hazırlayacağına dair sana yardımcı olayım:
Adım 1: Kitapçığın başlığını ve oyunun adını yaz.
- Kitapçığın en başına büyük harflerle
“KOBALAK OYUNU KİTAPÇIĞI”
yazabilirsin.
- Altına oyunun adını tekrar belirtebilirsin:
Oyunun Adı: Kobalak
Adım 2: Oyunun genel bilgilerini ekle.
Kitapçığında oyunun temel özelliklerini anlatmalısın:
- Oyuncu Sayısı: Beşer kişilik iki takım
- Oyun Alanı: Düz bir saha
- Oyunun Malzemesi: Bir adet çam kozalağı
Adım 3: Oyunun kurallarını açıkla.
Oyunun nasıl kazanıldığını ve özel tekerlemesini buraya yazmalısın:
- Oyunun Kuralları: On sayıya ulaşan takım galip gelir. Yenen takım
“Yendik, şişirdik, dolma yaptık, pişirdik.”
tekerlemesini söyler.
Adım 4: “Nasıl Oynanır?” bölümünü hazırla.
Metinde oyunun nasıl oynandığı tam olarak anlatılmamış, sadece beşer kişilik iki takım ve bir çam kozalağı ile düz bir zeminde oynandığı belirtilmiş. İşte burada senin yaratıcılığın devreye girecek! Şöyle düşünebilirsin:
Acaba çam kozalağını bir hedefe mi atmalıyız?
Yoksa kozalağı yuvarlayıp, belirli bir noktaya mı ulaştırmalıyız?
Takımlar nasıl sıra alacak? Sayıyı nasıl kazanacaklar?
Belki bir takım kozalağı saklar, diğer takım arar?
Bu soruların cevaplarını hayal gücünle doldurarak
“Nasıl Oynanır?”
bölümünü yazmalısın. Örneğin:
- Nasıl Oynanır?: Beşer kişilik iki takım, düz bir sahada kozalağı belirli bir hedefe atmaya çalışır. Her isabetli atış bir puan kazandırır. On puana ulaşan takım oyunu kazanır. (Bu sadece bir örnek, sen kendi oyun kurgunu oluşturabilirsin!)
Adım 5: Kitapçığını süsle!
Kitapçığını daha ilgi çekici hale getirmek için:
- Oyun alanının, oyuncuların ve çam kozalağının
çizimlerini
yapabilirsin.
- Takımların birbirleriyle nasıl mücadele ettiğini gösteren
küçük resimler
ekleyebilirsin.
- Kitapçığını
renkli kalemler
kullanarak boyayabilir, daha canlı hale getirebilirsin.
Böylece hem eğlenerek bir oyunun kurallarını öğrenmiş hem de kendi kitapçığını tasarlamış olursun. Harika bir iş çıkaracağına eminim!