Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeninizim! Bugün sizlerle, okuma kültürümüzü geliştirecek çok güzel bir etkinliği birlikte yapacağız. Hazırsanız başlayalım!
Görseldeki 11. ETKİNLİK bize şöyle diyor:
11. ETKİNLİK: Örneklerdeki farklı yazı stillerini inceleyiniz. İkilemeleri kendi yazı stilinize göre yazınız.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte önce verilen ikilemeleri inceleyeceğiz, yani ne anlama geldiklerine bakacağız. Sonra da bu ikilemeleri, sizin kendi el yazınızla, en güzel şekilde defterinize ya da bu çalışma kâğıdındaki boşluklara yazmanızı isteyeceğim. Unutmayın, herkesin kendine özgü bir yazı stili vardır ve bu çok özeldir. Hadi bakalım, tek tek inceleyelim ve yazalım!
Adım 1: İkilemeler Ne Demek?
Önce kısaca “ikileme” ne demek, onu hatırlayalım. İkilemeler, anlamı pekiştirmek, güçlendirmek veya çeşitli anlamlar katmak için iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan sözcük gruplarıdır. Bazen aynı kelime tekrarlanır, bazen de zıt anlamlı kelimeler kullanılır. Şimdi örneklerimize bakalım:
Adım 2: Verilen İkilemeleri İnceleyelim ve Yazalım.
uzak yakın
Bu ikileme, birbirinin zıt anlamlısı olan iki kelimeden oluşuyor. “Uzak” bir yerin çok ötede olduğunu anlatırken, “yakın” ise hemen yanı başımızda olduğunu anlatır. Genellikle bir şeyin her yeri kapsadığını, her tarafının arandığını veya her ihtimalin düşünüldüğünü ifade etmek için kullanılır. Mesela, “Uzak yakın demeden her yere koştuk.” cümlesinde olduğu gibi. Şimdi sen de bu ikilemeyi kendi güzel el yazınla buradaki boş satırlara yazabilirsin.
büyük küçük
Yine zıt anlamlı kelimelerden oluşan bir ikilemeyle karşı karşıyayız. “Büyük”, boyut olarak iri olanı; “küçük” ise boyut olarak minik olanı ifade eder. Bu ikileme genellikle bir topluluğun her kesimini, her yaş grubunu veya her boyuttaki şeyi kapsadığını belirtmek için kullanılır. Örneğin, “Büyük küçük herkes parka toplandı.” derken, yaşlısından gencine herkesin geldiğini anlatırız. Haydi bakalım, şimdi de bu ikilemeyi kendi el yazınla dikkatlice yaz.
aşağı yukarı
Bu ikileme de yön bildiren zıt anlamlı kelimelerden oluşur. “Aşağı”, alt tarafı; “yukarı”, üst tarafı gösterir. Genellikle bir şeyin tahmini bir miktarını veya yaklaşık bir değerini belirtmek için kullanılır. Mesela, “Misafirler aşağı yukarı on kişiydi.” cümlesinde, misafir sayısının tam olarak on olmadığını ama ona yakın bir sayıda olduğunu anlarız. Şimdi sıra sende, bu ikilemeyi de güzelce yaz.
az çok
“Az” ve “çok” kelimeleri de birbirinin zıttıdır, değil mi? “Az”, miktarca eksiği; “çok” ise miktarca fazlasını anlatır. Bu ikileme genellikle bir şeyin tamamen olmasa da belli bir oranda, kısmen veya yaklaşık olarak gerçekleştiğini anlatmak için kullanılır. Örneğin, “Ödevlerini az çok bitirdi.” dediğimizde, ödevlerinin tamamının bitmediğini ama büyük bir kısmının bittiğini anlarız. Hadi, şimdi bu ikilemeyi de defterine geçir.
uzun kısa
Bu da “uzun” ve “kısa” gibi zıt anlamlı kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşan bir ikileme. “Uzun”, boyu fazla olanı; “kısa” ise boyu az olanı ifade eder. Tıpkı diğer zıt anlamlı ikilemeler gibi, bu da bir grubun veya durumun her yönünü kapsadığını, her türlü ihtimali düşündüğünü belirtmek için kullanılır. Mesela, “Uzun kısa fark etmez, bütün hikâyeleri severim.” cümlesinde, her boyuttaki hikâyeyi sevdiğimizi anlatırız. Şimdi sen de bu ikilemeyi en güzel harflerinle yaz.
ince ince
İşte bu sefer farklı bir ikileme türüyle karşılaştık! “İnce ince” ikilemesinde aynı kelime tekrarlanmış. “İnce”, kalın olmayan, nazik olan bir şeyi ifade eder. Bu ikileme, bir eylemin çok dikkatli, nazikçe, yavaş yavaş ve ayrıntılı bir şekilde yapıldığını anlatır. Örneğin, “Yağmur ince ince yağıyordu.” dediğimizde, yağmurun şiddetli değil, hafif ve sürekli yağdığını anlarız. Ya da “İnce ince doğradı.” derken, çok küçük parçalara ayırdığını anlatırız. Şimdi de bu ikilemeyi kendi el yazınla güzelce yaz.
Sevgili öğrencilerim, bu etkinliği tamamladığınızda hem ikilemelerin anlamlarını daha iyi kavramış olacaksınız hem de kendi el yazınızla pratik yapmış olacaksınız. Unutmayın, güzel ve okunaklı yazmak, kendimizi daha iyi ifade etmemizi sağlar. Hepinizi tebrik ederim!