Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün sizinle birlikte çok güzel ve eğlenceli Türkçe sorularını çözeceğiz. Hazır mısınız? Haydi bakalım, soruları dikkatlice okuyup adım adım çözmeye başlayalım!
7. Cümlelerde yay ayraç ( ) içlerine uygun noktalama işaretleri koyunuz.
Sevgili çocuklar, bu soruda cümlelerdeki boş bırakılan yerlere, yani yay ayraçların içine doğru noktalama işaretlerini yerleştirmemiz isteniyor. Noktalama işaretleri cümleleri daha iyi anlamamızı sağlar, tıpkı trafik işaretleri gibi bize yol gösterirler.
Adım 1: İlk cümleyi inceleyelim.
Arkadaşlar( ) Bu defa olsun sözümü dinleyin( )
- Burada “Arkadaşlar” diye bir seslenme var. Birine seslenirken veya bir uyarıda bulunurken virgül (,) kullanırız.
- “Bu defa olsun sözümü dinleyin” cümlesi bir isteği belirtiyor ve cümle bitiyor. Biten cümlelerin sonuna nokta (.) koyarız.
Sonuç:
Arkadaşlar(,) Bu defa olsun sözümü dinleyin(.)
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
Oraya 8 saatte ( ) gitmişler( )
- “8 saatte” kelimesinden sonra bir yay ayraç var ama buraya herhangi bir noktalama işareti gelmesine gerek yok. Çünkü cümlede bir duraklama, bir açıklama ya da özel bir vurgu yok.
- “gitmişler” kelimesinden sonra cümle bitiyor. Bu bir haber cümlesi olduğu için sonuna nokta (.) koymalıyız.
Sonuç:
Oraya 8 saatte ( ) gitmişler(.)
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
O yıl köyde kuraklık olmuştu( ) ( ) Muhtar sonbahara doğru bir çözüm buldu( )
- Bu cümlede iki farklı durumdan bahsediliyor: köyde kuraklık olması ve muhtarın çözüm bulması. Bu iki durum birbiriyle ilgili olsa da, iki ayrı cümle gibi düşünebiliriz. İlk cümle “O yıl köyde kuraklık olmuştu” bittiği için sonuna nokta (.) koyarız.
- İkinci kısım “Muhtar sonbahara doğru bir çözüm buldu” da ayrı bir cümle ve o da bittiği için sonuna nokta (.) koyarız.
- Ortadaki boş yay ayracı ise boş bırakırız, çünkü orada özel bir noktalama işareti kullanmamız gerekmiyor. Bazen böyle fazladan boşluklar olabilir, önemli olan cümlenin akışına uygun işaretleri bulmak.
Sonuç:
O yıl köyde kuraklık olmuştu(.) ( ) Muhtar sonbahara doğru bir çözüm buldu(.)
Adım 4: Dördüncü cümleyi inceleyelim.
Yaşasın( ) yarın bayram( )
- “Yaşasın” kelimesi bir sevinç, coşku veya heyecan belirtiyor. Bu tür duyguları ifade eden kelimelerden sonra ünlem işareti (!) kullanırız.
- “yarın bayram” cümlesi bu sevincin nedenini açıklıyor ve cümle bitiyor. Biten cümlelerin sonuna nokta (.) koyarız.
Sonuç:
Yaşasın(!) yarın bayram(.)
8. Cümlelerin anlam özelliklerini yazınız.
Şimdi de cümlelerin hangi anlam özelliğini taşıdığını bulacağız. Cümleler bize bir olayın nedenini mi, bir şeyleri karşılaştırmayı mı yoksa bir şeyi başka bir şeye benzetmeyi mi anlatıyor, ona bakacağız.
Adım 1: Birinci cümleyi inceleyelim.
1. Fatih’i tanımadığı için çiçeği başkasına verdi.
- Bu cümlede çiçeği başkasına vermesinin bir sebebi var, değil mi? Fatih’i tanımaması. İşte bu yüzden bu cümle bir neden-sonuç cümlesidir. “İçin” kelimesi bize ipucu veriyor.
Sonuç:
Neden-Sonuç
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
2. Emin olduğum tek şey, senin benden daha iyi gördüğündür.
- Burada senin görme yeteneğinle benim görme yeteneğim arasında bir kıyaslama, yani karşılaştırma yapılıyor. “Daha iyi” kelimeleri bize bu ipucunu veriyor.
Sonuç:
Karşılaştırma
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
3. Fakat bu güvercinler, diğerlerinden biraz farklıydı.
- Bu cümlede “bu güvercinler” ile “diğer güvercinler” arasında bir farklılık yani bir karşılaştırma yapıldığını görüyoruz.
Sonuç:
Karşılaştırma
Adım 4: Dördüncü cümleyi inceleyelim.
4. Gümüş gibi parlayan bu güzel kaşağının dişlerine baktım.
- Burada kaşağının dişleri, “gümüş”e benzetilmiş. “Gibi” kelimesi bir şeyi başka bir şeye benzetirken kullanılır. Bu tür cümlelere benzetme cümlesi deriz.
Sonuç:
Benzetme
9. Cümlelerde koyu yazılmış deyimi metne kattığı anlamıyla yazınız.
Şimdi de koyu yazılmış deyimlerin ne anlama geldiğini bulacağız. Deyimler, kelimelerin gerçek anlamından uzaklaşarak yeni bir anlam kazandığı söz öbekleridir. Onları doğru anlamak, Türkçemizi daha iyi kullanmamızı sağlar.
Adım 1: İlk deyimi inceleyelim.
Lafı ağzında geveleyip duruyordu.
- “Lafı ağzında gevelemek” deyimi, bir şeyi açıkça söyleyememek, söylemekten çekinmek, sözü dolandırmak anlamına gelir. Sanki ağzında bir şey varmış da konuşamıyormuş gibi düşünebiliriz.
Sonuç:
Bir şeyi açıkça söyleyememek, çekinerek konuşmak, sözü dolandırmak.
Adım 2: İkinci deyimi inceleyelim.
Bu aralar iğne ipliğe döndü.
- “İğne ipliğe dönmek” deyimi, bir kişinin çok zayıfladığını, aşırı derecede kilo kaybettiğini anlatmak için kullanılır. İğne ve iplik çok ince şeylerdir, değil mi? İşte o kadar ince olmak gibi düşünebiliriz.
Sonuç:
Çok zayıflamak, aşırı derecede kilo kaybetmek.
10. Cümlelerin hangisinde kullanılan deyimin açıklaması yoktur?
Bu soruda şıklara bakıp, hangi cümlede deyimin kendi anlamının verilmediğini bulacağız. Yani cümlede deyim kullanılmış ama o deyimin ne anlama geldiği açıklanmamış olacak.
Adım 1: a) şıkkını inceleyelim.
a. Konuştukça hayatıyla ilgili sırları açıklıyor, kendini ele veriyordu.
- Burada kullanılan deyim “kendini ele vermek”. Cümlede “hayatıyla ilgili sırları açıklıyor” ifadesi, kendini ele vermenin ne anlama geldiğini bize açıklıyor. Yani bu şıkta açıklama var.
Adım 2: b) şıkkını inceleyelim.
b. 35 yıllık işinden artık iyice sıkılmıştı, yaka silkiyordu.
- Burada kullanılan deyim “yaka silkmek”. Cümlede “35 yıllık işinden artık iyice sıkılmıştı” ifadesi, yaka silkmek deyiminin anlamını açıklıyor. Yani bu şıkta da açıklama var.
Adım 3: c) şıkkını inceleyelim.
c. Geçen sene çalıştığım yerdeki Çaycı Bekir, adama günahını vermezdi.
- Burada kullanılan deyim “adama günahını vermemek”. Bu deyim, birinin çok cimri olduğunu, kimseye hiçbir şey vermediğini anlatır. Cümlede bu deyimin anlamı açıklanmamış, sadece deyimin kendisi kullanılmış. İşte aradığımız şık bu!
Adım 4: d) şıkkını inceleyelim.
d. Her şeyin üstesinden gelebilecek akla ve uyanıklığa sahipti, cin gibi bir çocuktu.
- Burada kullanılan deyim “cin gibi”. Cümlede “Her şeyin üstesinden gelebilecek akla ve uyanıklığa sahipti” ifadesi, “cin gibi” olmanın ne anlama geldiğini açıklıyor. Yani bu şıkta da açıklama var.
Sonuç:
Doğru cevap c) şıkkıdır.