Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe ders kitabımızdaki bu güzel etkinlikleri birlikte çözeceğiz. Hazırsanız kalemlerinizi ve defterlerinizi hazırlayın, adım adım ilerleyelim.
3. ETKİNLİK: Metnin konusunu ve ana fikrini belirleyiniz.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte bizden bir metnin konusunu ve ana fikrini bulmamız isteniyor. Ama görüyorum ki metin burada yok. Olsun, biz yine de ne anlama geldiklerini konuşalım ve “Milli Mücadele ve Atatürk” temasına uygun bir örnek düşünelim, tamam mı?
Önce “konu” ne demek, ona bakalım. Konu, bir yazıda, şiirde ya da bir konuşmada neyden bahsedildiğidir. Yani, “Bu yazı ne hakkında?” diye sorduğumuzda aldığımız cevap konuyu verir. Örneğin, Atatürk’ün hayatı, Milli Mücadele, hayvanlar, spor gibi şeyler birer konu olabilir.
Şimdi de “ana fikir” ne demek, ona bakalım. Ana fikir, yazarın bize o metinde vermek istediği en önemli mesajdır. Metni okuduğumuzda, yazar bize ne anlatmak istedi, bizi neye ikna etmek istedi, ne düşündürmek istedi? İşte bu soruların cevabı ana fikirdir. Ana fikir genellikle kısa ve öz bir cümledir.
Bizim konumuz “Milli Mücadele ve Atatürk” olduğu için, eğer bir metin olsaydı, muhtemelen bu konularla ilgili olurdu. Haydi, varsayımsal bir metin için konu ve ana fikir belirleyelim:
Konu:
Milli Mücadele döneminde Mustafa Kemal Atatürk’ün vatanımızı düşmanlardan kurtarmak için yaptığı çalışmalar ve Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi.
Ana Fikir:
Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde Türk milletinin vatanına olan sevgisi, bağımsızlık azmi ve birlik beraberliği sayesinde Milli Mücadele’yi kazanarak yeni bir devlet kurması, bizlere büyük bir gurur ve miras bırakmıştır.
4. ETKİNLİK: Metnin görselleri sizde hangi duyguları uyandırıyor?
Yine aynı durum sevgili çocuklar, metin olmadığı gibi, metnin görselleri de burada yok. Ama biz yine de “Milli Mücadele ve Atatürk” temasına uygun olabilecek görsellerin bizde uyandırabileceği duyguları tahmin edebiliriz, değil mi?
Eğer bir görselde cephede savaşan askerlerimizi, Atatürk’ün askeri kıyafetleriyle kararlı duruşunu ya da Kurtuluş Savaşı’nı anlatan sahneleri görseydik, bizde şu duygular uyanabilirdi:
Vatan Sevgisi: Çünkü atalarımızın bu vatan için ne kadar büyük fedakârlıklar yaptığını anlardık.
Gurur: Türk milleti olarak bağımsızlığımızı kazanmış olmamızdan ve kahramanlıklarımızdan dolayı içimizde bir gurur oluşurdu.
Minnet: Başta Atatürk olmak üzere, bu vatan için canını feda eden tüm şehitlerimize ve gazilerimize karşı derin bir minnet duygusu hissederdik.
Cesaret ve Azim: O zorlu günlerdeki mücadeleyi ve düşmana karşı gösterilen cesareti görerek biz de daha azimli ve cesur olmayı isterdik.
Umut: En zor zamanlarda bile bağımsızlık umudunu kaybetmeyen bir milletin torunları olduğumuzu hatırlardık.
5. ETKİNLİK: Atatürk’ün vatanı için yaptıklarını anlatınız.
Şimdi sıra geldi bu çok önemli ve gurur verici soruya! Mustafa Kemal Atatürk, vatanımız için o kadar çok şey yaptı ki, hepsini saymakla bitmez. Ama ben size en önemlilerinden birkaçını anlatayım:
Milli Mücadele’yi Başlattı ve Yönetti: Ülkemiz düşmanlar tarafından işgal edildiğinde, halkımız umutsuzluğa düşmüştü. Atatürk, Samsun’a çıkarak Milli Mücadele’yi başlattı, halkımızı bir araya getirdi ve ordumuzun başında büyük bir kahramanlıkla düşmanları vatanımızdan attı.
Türkiye Cumhuriyeti’ni Kurdu: Savaş bittikten sonra, Atatürk yepyeni, modern bir devlet kurdu: Türkiye Cumhuriyeti! Artık kendi kendimizi yönetecek, kararlarımızı kendimiz alacaktık.
Saltanatı Kaldırdı ve Cumhuriyeti İlan Etti: Ülkemizi tek kişinin yönettiği saltanat sistemini kaldırarak, halkın kendi kendini yönettiği cumhuriyet sistemini getirdi. Böylece herkesin söz hakkı oldu.
Harf İnkılabı Yaptı: Okuma yazmayı kolaylaştırmak için eski harfler yerine Latin harflerini kabul etti. Bu sayede insanlarımız daha kolay okuyup yazabildi, eğitim seviyesi yükseldi.
Kadınlara Haklar Verdi: Kadınlarımızın da toplumda erkeklerle eşit haklara sahip olması için çok çalıştı. Kadınlarımıza seçme ve seçilme hakkını verdi, böylece onlar da ülke yönetiminde söz sahibi olabildiler.
Eğitime Büyük Önem Verdi: “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” diyerek eğitimin ne kadar önemli olduğunu vurguladı. Okullar açtı, öğretmenler yetiştirdi ve herkesin okuması, bilgin olması için çok çabaladı.
Atatürk, tüm bunları yaparak vatanımızı çağdaş bir ülke haline getirdi ve bizlere bağımsız, güçlü bir Türkiye bıraktı. Onu her zaman minnetle ve saygıyla anıyoruz.
6. ETKİNLİK: a. Soru işaretinin (?) kullanım alanlarını örnekleriyle eşleştiriniz.
Şimdi de noktalama işaretlerinden soru işaretini (?) hangi durumlarda kullandığımızı öğrenelim. Zaten günlük hayatta çok sık kullandığımız bir işaret, değil mi?
Adım 1: İlk kurala bakalım: “Soru bildiren cümle ya da sözlerin sonuna konur.”
Bu kurala uyan örneği bulalım:
- (Doğum yeri: ?)
- Nutuk’u okudun mu?
- Nasrettin Hoca (?-1254)
Gördüğümüz gibi, “Nutuk’u okudun mu?” cümlesi bize bir şey soruyor, değil mi? O zaman bunun sonuna soru işareti gelir. Yani, bu örnek ilk kuralımızla eşleşiyor.
Adım 2: İkinci kurala bakalım: “Bilinmeyen yer, tarih vb. durumlar için kullanılır.”
Şimdi de bu kurala uyan örnekleri bulalım:
- (Doğum yeri: ?)
- Nutuk’u okudun mu?
- Nasrettin Hoca (?-1254)
“(Doğum yeri: ?)” ifadesinde doğum yerinin bilinmediği anlaşılıyor. “Nasrettin Hoca (?-1254)” örneğinde ise Nasrettin Hoca’nın doğum tarihi tam olarak bilinmediği için soru işareti kullanılmış. Demek ki bu iki örnek de ikinci kuralımızla eşleşiyor.
Eşleştirmelerimiz şöyle olmalı:
1. Soru bildiren cümle ya da sözlerin sonuna konur.
- Nutuk’u okudun mu?
2. Bilinmeyen yer, tarih vb. durumlar için kullanılır.
- (Doğum yeri: ?)
- Nasrettin Hoca (?-1254)
6. ETKİNLİK: b. Siz de numaralı yerlere soru işaretinin kullanım alanlarını gösteren cümleler yazınız.
Şimdi de öğrendiklerimizi pekiştirmek için kendimiz örnek cümleler yazalım. Hem soru soran bir cümle hem de bilinmeyen bir durumu gösteren bir cümle bulalım.
Soru bildiren cümle:
Yarınki geziye sen de gelecek misin?
Bilinmeyen durum için kullanılan cümle:
Ünlü ressam Leonardo da Vinci (1452-?) hayatının son yıllarını Fransa’da geçirmiştir.
Aferin size çocuklar! Bütün etkinlikleri başarıyla tamamladık. Soru işaretinin kullanım alanlarını çok iyi öğrendiniz. Hem metin anlama hem de dil bilgisi konularında ne kadar dikkatli olduğunuzu gösterdiniz. Tebrikler!