8. ETKİNLİK: a. Fıkrayı okuyunuz.
Sevgili öğrencim, “Sen De Haklısın” adlı fıkrayı dikkatlice okudum. Nasrettin Hoca’nın komşularıyla ve eşiyle olan diyalogunu ve herkesin kendine göre haklı olabileceği düşüncesini anladım. Hoca, herkesin kendi tarafından haklı nedenleri olabileceğini gösteriyor. Şimdi diğer sorulara geçelim.
8. ETKİNLİK: b. Nasrettin Hoca’nın yerinde olsaydınız siz nasıl cevap verirdiniz?
Canım öğrencim, Nasrettin Hoca’nın yerinde olsaydım, onun gibi herkesin bakış açısını anlamaya çalışırdım. Ama belki biraz daha farklı bir yol izlerdim. Benim cevabım şöyle olurdu:
- Önce darılan komşuyu çok dikkatli dinlerdim. Onun neden üzüldüğünü, neler yaşadığını ve ne hissettiğini anlamaya çalışırdım. Ona, “Anlıyorum seni, bu durum seni gerçekten üzmüş olmalı,” derdim.
- Sonra diğer komşuyu dinlerdim. O da kendi tarafından olayı anlatırdı. Onun da neden öyle davrandığını, ne düşündüğünü öğrenmeye çalışırdım. Ona da, “Senin de kendine göre haklı sebeplerin var gibi görünüyor,” derdim.
- Sonra ikisine de dönerek, “Bakın çocuklar, ikinizin de kendinize göre haklı olduğunuz noktalar var. Önemli olan şimdi bu durumu nasıl düzelteceğimiz. Gelin, birlikte konuşalım ve her ikinizin de mutlu olacağı bir çözüm bulalım,” derdim.
Böylece, hem herkesin kendini ifade etmesini sağlar hem de olaya ortak bir çözüm bulmak için onları teşvik ederdim. Çünkü bir sorun olduğunda, sadece bir tarafı haklı görmek yerine, herkesin duygularını ve düşüncelerini anlamak çok önemlidir, değil mi?
8. ETKİNLİK: c. İki arkadaşınız arasında yaşanan bir problemi belirleyip hangi şapkanın belirttiği ifadelere göre çözebileceğinizi açıklayınız.
Şimdi de seninle çok güzel bir etkinlik yapalım! Diyelim ki, okulda iki yakın arkadaşın var, adı Mert ve Can olsun. Tenefüste birlikte oynarken, bir anda Mert, Can’ın en sevdiği oyuncağını yanlışlıkla kırmış. Can da çok üzülmüş ve Mert’e kızmış. Şimdi bu durumu çözmek için “Altı Şapkalı Düşünme Tekniği”nden faydalanalım ve hangi şapkayı ne zaman takacağımızı görelim:
Adım 1: Beyaz Şapka (Tarafsız Şapka)
- Bu şapkayı taktığımızda, sadece olayları ve gerçekleri konuşuruz. Hiçbir duygu katmayız, sadece olanları anlatırız.
- Mert’e sorarız: “Oyuncak nasıl kırıldı? Tam olarak ne oldu? Ne yaparken kırıldı?”
- Can’a sorarız: “Oyuncağın ne zaman kırıldığını fark ettin? Kırıldığında oyuncak ne durumdaydı?”
- Bu şapkayla olayın detaylarını, yani kimin ne yaptığını, ne zaman ve nasıl olduğunu öğreniriz. Tıpkı bir haberci gibi, sadece gerçekleri toplarız.
Adım 2: Kırmızı Şapka (Duygusal Tepkileri Açıklayan Şapka)
- Şimdi bu şapkayı takıyoruz ve Mert ile Can’ın neler hissettiğini soruyoruz. Bu şapka tamamen duygularla ilgili!
- Can’a: “Oyuncağın kırıldığında ne hissettin? Çok üzüldün mü, kızdın mı, hayal kırıklığına mı uğradın?”
- Mert’e: “Can’ın oyuncağını yanlışlıkla kırdığında sen ne hissettin? Üzüldün mü, pişman oldun mu, korktun mu?”
- Bu şapkayla, onların içindeki duyguları anlamaya çalışırız. Duygularımızı dile getirmek, bazen sorunları çözmenin ilk adımıdır.
Adım 3: Siyah Şapka (Kötümser, Tedbir Şapkası)
- Bu şapka bize olumsuz durumları, riskleri ve dikkat etmemiz gereken şeyleri hatırlatır.
- Mert’e ve Can’a sorarız: “Bu durumun kötü yanları neler? Ne gibi sorunlar çıkabilir? Oyuncak tamir edilemezse ne olur? Belki de arkadaşlığınız bozulabilir mi?”
- Bu şapkayla, olası kötü sonuçları düşünür ve bunlara karşı ne gibi önlemler alabileceğimizi planlarız.
Adım 4: Sarı Şapka (İyimser Şapka)
- Siyah şapkanın tam tersi! Bu şapkayla olayın iyi yanlarını, faydalarını ve olumlu sonuçlarını düşünürüz.
- Mert’e ve Can’a sorarız: “Bu durumdan ne gibi dersler çıkarabiliriz? Belki daha dikkatli olmayı öğreniriz? Belki de arkadaşlığımızı daha da güçlendirecek bir çözüm bulabiliriz?”
- Bu şapka bize, her kötü olayın içinde bile bir umut veya öğrenilecek bir şey olduğunu gösterir.
Adım 5: Yeşil Şapka (Yaratıcılık Şapkası)
- Şimdi en eğlenceli şapkalardan biri! Bu şapkayla yeni, farklı ve yaratıcı çözümler bulmaya çalışırız.
- Mert’e ve Can’a sorarız: “Peki, bu oyuncağın kırılması sorununu nasıl çözebiliriz? Aklınıza ne gibi yeni fikirler geliyor? Mert, oyuncağı tamir etmeyi deneyebilir mi? Ya da Can’a yeni bir oyuncak alabilir mi? Belki de birlikte yeni bir oyun kurabilirler?”
- Bu şapkayla bir sürü farklı çözüm yolu üretiriz, hiç kısıtlama olmadan.
Adım 6: Mavi Şapka (Kontrol Şapkası)
- İşte son ve en önemli şapka! Mavi şapkayı taktığımızda, tüm bu şapkaların bize söylediklerini bir araya getiririz.
- Beyaz şapkayla öğrendiğimiz gerçekleri, kırmızı şapkayla anladığımız duyguları, siyah şapkayla gördüğümüz riskleri, sarı şapkayla bulduğumuz olumlu yanları ve yeşil şapkayla ürettiğimiz yeni fikirleri değerlendiririz.
- Sonra Mert ve Can’la konuşuruz: “Peki, tüm bu fikirlerden hangisi en iyi çözüm olur? Kimin fikrini uygulayalım ki hem Can’ın üzüntüsü dinsin hem de Mert kendini iyi hissetsin ve arkadaşlığınız devam etsin?”
- Belki de en iyi çözüm, Mert’in oyuncağı tamir etmeye çalışması, tamir edemezse Can’a yeni bir oyuncak alması ve ikisinin de birbirine sarılıp barışmasıdır.
- Bu şapkayla artık bir karar veririz ve sorunu çözmüş oluruz.
Gördün mü sevgili öğrencim? Bu şapkalar sayesinde bir sorunu sadece bir yönden değil, birçok farklı yönden ele alıp daha iyi ve kalıcı çözümler bulabiliriz. Önce gerçekler, sonra duygular, riskler, olumlu yanlar, yeni fikirler ve en sonunda da bir karar! Bu, hayatındaki diğer sorunları çözerken de sana çok yardımcı olacak bir yöntemdir.