Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimiz için gönderdiğin soruları şimdi birlikte adım adım inceleyelim ve doğru cevaplarını bulalım. Hiç merak etme, hepsini sana en güzel şekilde anlatacağım!
11. “Konuşan Kitap” metni ile aşağıdaki metni tür bakımından karşılaştırınız.
Sevgili öğrencim, bu soruda iki farklı metnin türünü bulmamız isteniyor. Metin türü dediğimiz şey, bir yazının ne amaçla yazıldığı, nasıl bir yapıya sahip olduğu gibi özelliklerini belirler. Bir yazının hikaye mi, şiir mi, bilgilendirici bir yazı mı olduğunu bulmaya çalışacağız.
Adım 1: “KİTAPLAR” başlıklı metni inceleyelim.
Bu metne baktığımızda, kısa kısa dizeler halinde yazıldığını, kitapları bir arkadaş gibi anlattığını, onların içindeki bilgileri, resimleri, masalları ve öyküleri anlattığını görüyoruz. Ayrıca “Yeni bir arkadaş bana”, “Hepsi başka bir dünya” gibi duygusal ve benzetmeli ifadeler var. Bu tür yazılar, duygu ve düşünceleri coşkulu bir dille anlatan, genellikle kısa dizelerden oluşan yazılardır.
Sonuç:
KİTAPLAR metni, bir şiirdir.
Adım 2: “KONUŞAN KİTAP” başlığını inceleyelim.
“Konuşan Kitap” başlığına baktığımızda, bir kitabın konuşması gibi gerçek hayatta olmayan, hayal ürünü bir durumu anlattığını anlıyoruz. Genellikle böyle başlıklar, içinde olayların geçtiği, karakterlerin olduğu, bir başlangıcı, gelişmesi ve sonucu olan yazılara aittir. Bir kitabın konuşması, bir masalın veya öykünün konusu olabilir.
Sonuç:
KONUŞAN KİTAP metni, bir öykü veya masal olabilir. Şiir de olabilir ama başlık daha çok bir anlatıya işaret ediyor.
Şimdi tablolardaki yerleri dolduralım:
KONUŞAN KİTAP
Tür: Öykü (veya Masal)
KİTAPLAR
Tür: Şiir
12. Cümlelerde yer alan gerçek ifadelerin başına “G”, hayal ürünü ifadelerin başına “H” yazınız.
Bu soruda, cümlelerin gerçek mi yoksa hayal ürünü mü olduğunu ayırmamız isteniyor. Gerçek ifadeler, günlük hayatta olabilecek, kanıtlanabilir şeylerdir. Hayal ürünü ifadeler ise gerçekte olmayan, sadece zihnimizde canlandırdığımız, uydurma veya benzetme yoluyla anlatılan şeylerdir.
Adım 1: İlk cümleyi inceleyelim.
Can sıkıntısı sobeleyemez kimseyi, içine saklanınca bir kitabın.
Can sıkıntısı soyut bir kavramdır, onu “sobelemek” gibi bir oyun oynamak veya bir kitabın içine saklanmak gerçek hayatta mümkün değildir. Bu, şairane bir anlatımdır, yani hayal ürünüdür.
Sonuç:
H Can sıkıntısı sobeleyemez kimseyi, içine saklanınca bir kitabın.
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
O renksiz ve resimsiz bir kitaptı.
Gerçek hayatta renksiz ve resimsiz kitaplar olabilir, mesela sadece yazılardan oluşan bir roman kitabı gibi. Bu, tamamen gerçek bir durumdur.
Sonuç:
G O renksiz ve resimsiz bir kitaptı.
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
İyi şiirler duygularımıza hitap eder.
Şiirlerin amacı zaten duygularımızı etkilemek, bize bir şeyler hissettirmektir. Bu, şiirlerin gerçek bir özelliğidir.
Sonuç:
G İyi şiirler duygularımıza hitap eder.
Adım 4: Dördüncü cümleyi inceleyelim.
Kitaplarda not aldığınız kısımlar size ışık tutar.
Kitaplarda not almak gerçektir. Ancak notların “ışık tutması” demek, bize yol göstermesi, bir konuda aydınlatması demektir. Bu, mecazi (benzetme yoluyla) bir ifadedir, yani hayal ürünüdür. Notlar gerçekten ışık saçmaz.
Sonuç:
H Kitaplarda not aldığınız kısımlar size ışık tutar.
Adım 5: Beşinci cümleyi inceleyelim.
Okuduğunuz öykü sizinle bağ kurar.
Öykü okumak gerçektir. Ama bir öykünün bizimle “bağ kurması” demek, bizi etkilemesi, kendimize yakın hissettirmesi demektir. Bu da notların ışık tutması gibi mecazi bir ifadedir, yani hayal ürünüdür. Öykü gerçekten bir ip gibi bağlanmaz.
Sonuç:
H Okuduğunuz öykü sizinle bağ kurar.
Adım 6: Altıncı cümleyi inceleyelim.
Aynı anlama gelen birden fazla sözcük olabilir.
Türkçemizde (ve başka dillerde de) eş anlamlı kelimeler vardır. Örneğin “okul” ve “mektep”, “öğretmen” ve “muallim” gibi. Bu, dilimizin gerçek bir özelliğidir.
Sonuç:
G Aynı anlama gelen birden fazla sözcük olabilir.
13. Kelimelerden hangisinin eş anlamlısı yoktur?
Eş anlamlı kelimeler, yazılışları farklı olsa da anlamları aynı veya çok yakın olan kelimelerdir. Şimdi şıklardaki kelimelere bakalım ve eş anlamlılarını düşünelim.
Adım 1: Şıkları tek tek inceleyelim.
- a. ozan: Ozan kelimesinin eş anlamlısı “şair”dir. Yani, ozan kelimesinin eş anlamlısı vardır.
- b. öykü: Öykü kelimesinin eş anlamlısı “hikaye”dir. Yani, öykü kelimesinin eş anlamlısı vardır.
- c. dize: Dize kelimesinin eş anlamlısı “mısra”dır. Yani, dize kelimesinin eş anlamlısı vardır.
- d. kitap: Kitap kelimesinin eş anlamlısı, yani aynı anlama gelen başka bir kelime yoktur. Kitap, kendine özgü bir kavramı ifade eder.
Sonuç:
Doğru cevap d şıkkıdır.
d. kitap
14. Grafik bir okulda düzenlenen müzik kurslarının ders saatlerini gösteriyor. Buna göre en fazla tercih edilen iki kurs hangileridir?
Bu soruda bir grafik var ve bu grafikten en çok tercih edilen iki müzik kursunu bulmamız isteniyor. Grafikler bize bilgileri görsel olarak sunar, böylece karşılaştırma yapmak daha kolay olur. Burada “Haftalık Ders Saatleri Sayısı” yani kursa ne kadar talep olduğu, ne kadar süre ders yapıldığı gösteriliyor. En uzun çubuk, en çok tercih edilen kursu gösterir.
Adım 1: Grafikteki her bir müzik kursunun ders saatlerini okuyalım.
- saz: Grafiğe baktığımızda saz kursunun çubuğu 30 saat seviyesine kadar yükseliyor.
- gitar: Gitar kursunun çubuğu 20 saat seviyesine kadar yükseliyor.
- piyano: Piyano kursunun çubuğu 15 saat seviyesine kadar yükseliyor.
- flüt: Flüt kursunun çubuğu 10 saat seviyesine kadar yükseliyor.
- keman: Keman kursunun çubuğu 35 saat seviyesine kadar yükseliyor.
Adım 2: Ders saatlerini büyükten küçüğe sıralayalım.
- Keman: 35 saat
- Saz: 30 saat
- Gitar: 20 saat
- Piyano: 15 saat
- Flüt: 10 saat
Adım 3: En fazla tercih edilen iki kursu belirleyelim.
Sıralamaya baktığımızda en yüksek ders saatine sahip kurs keman (35 saat), ikinci en yüksek ders saatine sahip kurs ise saz (30 saat) kursudur.
Adım 4: Şıklardan doğru olanı bulalım.
- a. gitar-keman
- b. flüt-saz
- c. keman-saz
- d. piyano-saz
En fazla tercih edilen iki kurs keman ve saz olduğu için, doğru şık c şıkkıdır.
Sonuç:
c. keman-saz