Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle Türkçe dersimizden çok önemli ve eğlenceli sorular çözeceğiz. Hazır mısın? Haydi bakalım, ilk sorumuzla başlayalım!
8. Yazım ve noktalama işaretleri açısından doğru olan cümlelerin başına ( D ), yanlış olan cümlelerin başına ( Y ) yazınız.
Bu soruda, cümlelerin hem bilgi olarak doğru olup olmadığını hem de yazım ve noktalama kurallarına uygun olup olmadığını dikkatlice incelememiz gerekiyor. Her cümleyi tek tek ele alalım:
Adım 1: İlk cümleyi inceleyelim.
- Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK 1881’de doğdu.
Bu cümlede, Atatürk’ün doğum tarihi doğru verilmiş. Özel isimler (Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK) büyük harfle başlamış ve kesme işareti (‘de) doğru kullanılmış. Bu cümle hem bilgi olarak hem de yazım ve noktalama olarak doğru.
Sonuç: D
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
- Atatürk’ün okuduğu kitaplar Anıtkabir Atatürk ve kurtuluş savaşı müzesi’nde sergilenmektedir.
Bu cümlede önemli bir bilgi var ama yazım yanlışları var. “Kurtuluş Savaşı” özel bir tarihi olay olduğu için her kelimesinin baş harfi büyük olmalıydı. Yani “Kurtuluş Savaşı” şeklinde yazılmalıydı. Ayrıca, “Anıtkabir Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi” bir özel isim olduğu için “Müzesi’nde” şeklinde yazılmalıydı. Bu nedenle bu cümle yazım kurallarına uymadığı için yanlış.
Sonuç: Y
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
- Uzaya Türk adını Atatürk kapsülüyle yazdınız mı?
Bu cümlede verilen bilgiyi düşündüğümüzde, Atatürk zamanında böyle bir olay yaşanmadı. “Atatürk kapsülü” diye bilinen bir durum da yoktur. Bu nedenle bilgi olarak yanlış bir ifade içeriyor. Yazım ve noktalama açısından bakarsak, soru işareti doğru kullanılmış, özel isimler doğru yazılmış ama cümlenin kendisi bir bilgi hatası içerdiği için yanlış kabul edilebilir.
Sonuç: Y
Adım 4: Dördüncü cümleyi inceleyelim.
- Yunanlılar izmirden sonra aydın ve nazilliyi de işgal etmişlerdi.
Bu cümlede de yazım yanlışları var. Şehir isimleri olan “İzmir”, “Aydın” ve “Nazilli” özel isimdir ve her zaman büyük harfle başlamalıdır. Ayrıca “İzmir’den” derken kesme işareti kullanılması gerekirdi. Bu nedenle bu cümle yazım kurallarına uymadığı için yanlış.
Sonuç: Y
Adım 5: Beşinci cümleyi inceleyelim.
- Sabırsızlıkla sordum: Atatürk’ü ne zaman anlatacaksın?
Bu cümlede, birinden bir şey sorulduğu ve doğrudan alıntı yapıldığı için iki nokta üst üste (:) ve cümle sonunda soru işareti doğru kullanılmış. “Atatürk’ü” özel isim olduğu için büyük harfle başlamış ve kesme işareti doğru kullanılmış. Bu cümle yazım ve noktalama açısından doğru.
Sonuç: D
***
Harika gidiyorsun! Şimdi de zıt anlamlı kelimeleri bulma zamanı. Unutma, zıt anlamlı kelimeler birbirinin tam tersi anlamı taşıyan kelimelerdir.
9. Cümlelerde zıt anlamı olan kelimelerin altını çiziniz. Zıt anlamlılarını verilen boşluklara yazınız.
Adım 1: İlk cümleyi inceleyelim.
- 1. Savaş çıkacağını söylediler.
Bu cümlede “Savaş” kelimesi dikkatimizi çekiyor. Savaşın tam tersi nedir? Elbette ki Barış. Savaşmak yerine barışmak isteriz değil mi?
Çözüm: Savaş – Barış
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
- 2. Kısa zaman önce sokaklardan askerler geçmeye başladı.
Burada “Kısa” kelimesi var. Bir şeyin kısası varsa, bunun tam tersi de Uzun olur. Mesela kısa boylu, uzun boylu gibi.
Çözüm: Kısa – Uzun
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
- 3. Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!
Bu cümlede bir emir var: “İleri!”. İleri gitmenin zıt anlamlısı ne olur? Evet, bildin, Geri. İleri ve geri birbirinin zıttıdır.
Çözüm: İleri – Geri
Adım 4: Dördüncü cümleyi inceleyelim.
- 4. Dün güzel bir tören yaptık.
Burada “güzel” kelimesini görüyoruz. Bir şeyin güzeli varsa, bunun zıttı da Kötü ya da çirkin olabilir. Ama bir tören için “güzel” genellikle “iyi” anlamında kullanıldığı için zıttı “kötü” daha uygun olur.
Çözüm: Güzel – Kötü
***
Aferin sana! Son sorumuza geldik. Bu soruda da cümlelerin içinde zıt anlamlı kelimelerin bir arada kullanıldığı seçeneği bulacağız. Dikkatli oku ve düşün.
10. Cümlelerin hangisinde zıt anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır?
Seçenekleri tek tek inceleyelim:
a) “Ev alma komşu al” der atalarımız.
- Bu cümlede “ev” ve “komşu” kelimeleri zıt anlamlı değildir. Farklı şeylerdir.
b) Kırmızı eteğimi, al gömleğimi giydim.
- Burada “kırmızı” ve “al” kelimeleri var. Bu kelimeler zıt anlamlı değil, aksine eş anlamlıdırlar. İkisi de aynı rengi ifade eder.
c) Az veren candan çok veren maldan verir.
- İşte burada “az” ve “çok” kelimelerini görüyoruz! “Az” bir şeyin miktarının az olduğunu, “çok” ise miktarının fazla olduğunu anlatır. Bu iki kelime birbirinin tam zıttıdır ve cümlede birlikte kullanılmış.
d) İşbölümü yaparsak bu işi kolayca bitirebiliriz.
- Bu cümlede “işbölümü” ve “kolayca” kelimeleri zıt anlamlı değildir.
Bu durumda doğru cevabımız, “az” ve “çok” kelimelerinin bir arada kullanıldığı c seçeneğidir.
Sonuç: c) Az veren candan çok veren maldan verir.