Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte önümüzdeki etkinlikleri ve soruları dikkatlice inceleyelim, adım adım çözümlerini yapalım ve anlamadığınız yer kalmasın. Hazırsanız başlayalım!
8. ETKİNLİK: Çevrenizde yardımseverlikle yapılmış bir işi anlatınız.
Bu etkinlikte bizden çevremizde gördüğümüz veya yaşadığımız bir yardımseverlik olayını anlatmamız isteniyor. Haydi, ben size nasıl bir hikaye anlatabileceğinizi düşündüreyim. Önce ne anlatacağımıza karar verelim, sonra da onu güzelce yazalım.
Adım 1: Önce düşünelim, çevremizde kim kime yardım etti? Belki yaşlı bir teyzeye poşetlerini taşımasında yardım ettiniz, belki hasta bir arkadaşınızın ders notlarını götürdünüz, ya da komşunuzun kedisini beslediniz. Küçük ya da büyük, fark etmez, önemli olan yardım etmek.
Adım 2: Anlatacağınız olayı seçtikten sonra, olayın nerede geçtiğini, kimlerin olduğunu ve ne zaman yaşandığını düşünün. Daha sonra da olayı başından sonuna kadar sırasıyla anlatın. Duygularınızı da katmayı unutmayın. Mesela, yardım ettiğinizde neler hissettiniz? Yardım alan kişi ne hissetti?
Örnek bir anlatım başlangıcı:
“Geçen kış, kar her yeri bembeyaz örtmüştü. Okuldan dönerken, mahallemizin en yaşlı teyzelerinden biri olan Ayşe Teyze’yi gördüm. Elinde ağır torbalar vardı ve buzlu yolda yürümekte zorlanıyordu…”
İşte böyle, siz de kendi yardımseverlik hikayenizi en güzel şekilde yazabilirsiniz. Unutmayın, yardımseverlik çok güzel bir erdemdir!
9. ETKİNLİK: Karşılaştırma, neden-sonuç, benzetme gibi çıkarım cümleleri verilmiştir. Çıkarımlarla ilgili soruları cevaplayınız.
Bu bölümde bize verilen cümleleri dikkatlice okuyacağız ve içlerindeki karşılaştırmaları, neden-sonuç ilişkilerini veya benzetmeleri bulmaya çalışacağız. Hadi bakalım, ilk soruyla başlayalım!
1. “Kadir Bey, tüm zamanların en başarılı, en usta tamircisidir.” cümlesinde Kadir Bey kiminle ve hangi özelliği ile karşılaştırılmaktadır?
Şimdi bu cümleyi dikkatlice okuyalım: “Kadir Bey, tüm zamanların en başarılı, en usta tamircisidir.”
Adım 1: Cümlede “en başarılı” ve “en usta” kelimeleri geçiyor. Bu kelimeler bize bir şeyi diğerlerinden daha üstün kıldığını gösterir, değil mi?
Adım 2: Kadir Bey’i kiminle karşılaştırdığını bulmak için cümlenin geneline bakmalıyız. “Tüm zamanların” ifadesi, onun sadece şimdiki tamircilerle değil, geçmişten günümüze kadar yaşamış tüm tamircilerle karşılaştırıldığını gösterir.
Adım 3: Hangi özelliğiyle karşılaştırıldığı ise hemen kelimelerde gizli: “başarılı” ve “usta” olması. Yani Kadir Bey’in başarısı ve ustalığı karşılaştırılıyor.
Sonuç:
- Kadir Bey, tüm tamircilerle karşılaştırılmaktadır.
- Kadir Bey’in başarısı ve ustalığı özelliği ile karşılaştırılmaktadır.
2. “Tıpkı çamaşır makineleri gibi arada insan ilişkilerini de tamir etmek gerekir.” cümlesinde insan ilişkilerini tamir etmek neye benzetilmiştir?
Bu cümlede “Tıpkı… gibi” ifadesini gördüğümüzde hemen aklımıza benzetme gelmeli. Bir şeyi başka bir şeye benzetiyoruz demektir.
Adım 1: Cümledeki “Tıpkı çamaşır makineleri gibi” kısmına bakalım. Burada çamaşır makinelerinden bahsediliyor.
Adım 2: Cümlenin devamı “insan ilişkilerini de tamir etmek gerekir” diyor. Yani çamaşır makinelerinin tamir edilmesi gibi, insan ilişkilerinin de tamir edilmesi gerektiği söyleniyor.
Sonuç:
- İnsan ilişkilerini tamir etmek, çamaşır makinelerini tamir etmeye benzetilmiştir.
3. “Kadir Bey herkese olumlu baktığından, herkesin de kendisiyle ilgili olumlu düşündüğünü sanır.” cümlesinde Kadir Bey’in herkesin hakkında olumlu düşünmesinin nedeni nedir?
Bu cümlede bir neden-sonuç ilişkisi var. Yani bir şeyin bir sebebi, bir de sonucu var.
Adım 1: Soru bize Kadir Bey’in “herkesin hakkında olumlu düşünmesinin nedenini” soruyor. Yani sonucu vermiş, bizden nedeni bulmamızı istiyor.
Adım 2: Cümleye dikkatlice bakalım: “Kadir Bey herkese olumlu baktığından, herkesin de kendisiyle ilgili olumlu düşündüğünü sanır.” Burada “baktığından” kelimesi bize nedeni açıklıyor.
Sonuç:
- Kadir Bey’in herkesin hakkında olumlu düşünmesinin nedeni, kendisi herkese olumlu baktığı için, herkesin de ona olumlu baktığını düşünmesidir.
10. ETKİNLİK: Hikâye unsurlarını kullanarak defterinize bir hikâye yazınız. Yazınızda olayları oluş sırasına uygun yazmaya dikkat ediniz. Yazdıklarınızın içeriğine uygun bir başlık belirleyiniz. Yazılarınızda kelimeleri gerçek ve mecaz anlamlarıyla kullanınız.
Bu etkinlikte bizden bir hikaye yazmamız isteniyor. Ama öyle sıradan bir hikaye değil! Bize verilen hikaye unsurlarını kullanarak, olayları sırasına göre anlatan, güzel bir başlığı olan ve içinde hem gerçek hem de mecaz anlamlı kelimelerin bulunduğu bir hikaye yazacağız.
Önce bize verilen hikaye unsurlarını bir hatırlayalım:
- Olay: Ayşe teyzenin ayağını kırması
- Konu: Komşu Ayşe teyzenin hasta yalnız yaşayan Ayşe teyzeye komşularının yardım etmesi
- Yer: Mahalle
- Zaman: Kış mevsimi
- Kişiler: Anne, baba, çocuk, abla, Ayşe teyze
Şimdi adım adım nasıl bir hikaye yazacağımızı planlayalım:
Adım 1: Başlangıç (Giriş)
- Hikayemize zaman ve yeri belirterek başlayabiliriz. “Kış mevsimiydi, kar her yeri bembeyaz örtmüştü. Mahallemizdeki evlerde sıcak bir hava vardı…” gibi.
- Sonra Ayşe Teyze’yi tanıtabiliriz. “Mahallemizin sessiz sakinlerinden, yalnız yaşayan Ayşe Teyze…”
- Diğer kişileri de (anne, baba, çocuk, abla) hikayeye dahil edebiliriz. Mesela, “Bizim evimizde ise annem, babam, ablam ve ben, pencereden yağan karı seyrediyorduk.”
Adım 2: Gelişme (Olayın yaşanması ve yardımlaşma)
- Hikayemizin ana olayı olan Ayşe teyzenin ayağını kırmasını anlatmalıyız. Nasıl oldu? Belki kar yağarken dışarı çıktı, belki merdivenlerden düştü. Bu kısmı biraz detaylandırabiliriz.
- Ayşe teyzenin yardıma ihtiyacı olduğunu kim fark etti? Belki biz, belki başka bir komşu.
- Sonra komşuların nasıl yardıma koştuğunu anlatmalıyız. Annemiz, babamız, ablamız ve biz neler yaptık? Belki Ayşe teyzeyi hastaneye götürdüler, belki ev işlerine yardım ettiler, yemek pişirdiler.
- Burada gerçek ve mecaz anlamlı kelimeler kullanmaya çalışalım. Mesela, “Ayşe Teyze’nin kalbi buz kesmişti yalnızlıktan” (mecaz anlam), “Annem sıcak bir çorba pişirdi” (gerçek anlam).
Adım 3: Sonuç (Olayın bitişi)
- Ayşe teyzenin durumu nasıl oldu? İyileşti mi? Komşuluk ilişkileri bu olaydan sonra daha da mı güçlendi?
- Hikayenin sonunda herkesin mutlu olduğunu, yardımlaşmanın önemini vurgulayabiliriz. “Bu olay, mahallemizdeki komşuluk bağlarını daha da güçlendirdi. Artık biliyorduk ki, bir elin nesi var, iki elin sesi var.” (Güçlendirmek: mecaz, bir elin nesi var…: gerçek anlamda atasözü, mecaz anlamda yardımlaşma).
Adım 4: Başlık Belirleme
- Hikayemizi yazdıktan sonra, hikayenin içeriğini en güzel anlatan bir başlık seçmeliyiz. Mesela, “Mahallemizin Yardımsever Elleri”, “Kış Günü Bir Yardım Hikayesi”, “Ayşe Teyze’nin İyileşen Kalbi” gibi başlıklar olabilir.
Unutmayın, hikayenizi yazarken hayal gücünüzü kullanmaktan çekinmeyin. Olayları sırasına göre anlatmayı ve hem gerçek hem de mecaz anlamlı kelimeleri hikayenize katmayı unutmayın. Eminim harika bir hikaye yazacaksınız!