6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Ata Yayınları Sayfa 138

Merhaba sevgili öğrencim! Ben Türkçe öğretmeniniz. Gönderdiğin soruları dikkatlice inceledim. Şimdi adım adım bu soruları seninle birlikte çözümleyelim ve konuyu iyice anlayalım. Hazır mısın?

Öncelikle, ilk etkinliğe bakalım.

4. Etkinlik

Bu etkinlikteki sorular, okuduğunuz şiirden yararlanarak yanıtlayınız diyor. Ancak bana gönderdiğin görselde bu şiir bulunmuyor. Bu yüzden, şiirin içeriğini bilmeden bu soruları doğru bir şekilde yanıtlamam mümkün değil. Ama sana bu tür soruları nasıl cevaplaman gerektiğini anlatabilirim.

1. Şair, ikinci dörtlükte rüzgârın nereyi gezdiğini söylüyor?

Şiiri okuduğunda, ikinci dörtlüğe (yani dört mısralık bölüme) odaklanmalısın. Rüzgârın nerede dolaştığını anlatan mısraları bulup cevabını oradan çıkarman gerekir. Örneğin, rüzgâr dağları aştı ya da ovaları dolaştı gibi ifadeler aramalısın.

2. Şair, üçüncü dörtlükte rüzgârı neye benzetiyor?

Bu soruyu yanıtlamak için de şiirin üçüncü dörtlüğünü dikkatlice okumalısın. Şair, rüzgârı bir şeye benzetirken genellikle gibi edatını kullanır veya doğrudan bir benzetme yapar. Örneğin, rüzgâr bir at gibi koşuyordu ya da rüzgâr, koca bir devdi sanki gibi ifadelerden benzetmeyi bulabilirsin.

3. Şaire göre rüzgâr köylerde neler yapıyor?

Yine şiirin ilgili bölümlerine bakmalısın. Şair, rüzgârın köylerde ne gibi etkiler yarattığını, ne gibi sesler çıkardığını ya da ne gibi olaylara yol açtığını anlatmış olabilir. Mesela, çatılardan kiremitleri uçurdu veya pencereleri tıkırdatıp geçti gibi cümleler sana ipucu verecektir.

4. Şair, “Sorsaydım söylerdi herhâlde,/ Soramadım.” dizeleriyle ne anlatmak istiyor?

Bu dizeler, şairin iç dünyasıyla ilgili bir ipucu veriyor. Şair, bir şeyi merak ediyor ama bunu soramıyor. Bu durum, bir pişmanlık, bir çekingenlik, bir fırsatı kaçırma ya da konuşmak istediği kişinin artık orada olmaması gibi pek çok anlama gelebilir. Şiirin genel havası ve diğer mısralar sana bu konuda daha net bir fikir verecektir.

Şiir olmadığı için bu soruları ancak bu şekilde açıklayabildim. Şimdi gelelim görseldeki diğer etkinliğe, onu birlikte çözebiliriz!

5. Etkinlik

a) Aşağıdaki dizelerin sonundaki ses benzerliklerini belirleyiniz ve kutucukların içine yazınız.

Sevgili öğrencim, bu soruda bizden iki şiir parçasındaki dize sonlarındaki ses benzerliklerini bulmamız isteniyor. Bunun için önce Bilgi Kutusu‘nda verilen redif ve kafiye kavramlarını çok iyi anlamamız gerekiyor. Hadi bir kez daha hatırlayalım:

• Redif: Şiirde dize sonlarında, yazılışları, okunuşları, anlamları ve görevleri tıpatıp aynı olan ekler, kelimeler ya da kelime gruplarına denir. Sanki aynı elbiseyi giymişler gibi düşünebilirsin. Onlar her şeyiyle aynıdır.
• Kafiye (Uyak): Rediften önce gelen, sadece sesleri benzeyen ama anlamları ya da görevleri farklı olan seslere veya eklerin benzerliğine denir. Onlar da birbirine benziyor ama redif kadar aynı değiller, sanki farklı renklerde ama aynı model ayakkabılar gibi düşünebilirsin. Kafiye, sadece ses benzerliğidir.

Şimdi bu bilgilerle dizelerimizi inceleyelim:

Birinci Şiir Parçası:

Besbelli denizden çıkıp
Kıyılar boyunca gitmiştir.
Tuz kokusu, katran kokusu, ter kokusu
Yüreğini allak bullak etmiştir.

Adım 1: Dize sonlarını inceleyelim:

• çıkıp
• gitmiştir.
• kokusu
• etmiştir.

Adım 2: Hangi dize sonları birbirine benziyor bakalım.

İkinci dize sonu gitmiştir, dördüncü dize sonu ise etmiştir.

Adım 3: Bu benzerlikleri redif ve kafiye olarak ayıralım.

• gitmiştir kelimesindeki -miş eki öğrenilen geçmiş zaman, -tir eki ise ek fiildir.
• etmiştir kelimesindeki -miş eki de öğrenilen geçmiş zaman, -tir eki de ek fiildir.

Gördüğün gibi, -miştir ekleri hem yazılışları, hem okunuşları, hem anlamları hem de görevleri açısından tamamen aynı. O zaman bu bir rediftir.

Peki, rediften önce kalan seslere bakalım:

• gitmiştir
• etmiştir

Burada -iş sesleri birbirine benziyor. Bu sesler, rediften önce geldiği ve sadece ses olarak benzediği için kafiyedir.

Sonuç:

Bu şiir parçasında, ikinci ve dördüncü dizelerde -miştir redif, -iş ise kafiyedir.

Kutucuğa yazılacaklar:

Redif: -miştir
Kafiye: -iş

İkinci Şiir Parçası:

Sonra başlamış tırmanmaya dağlara doğru
Bulutları koyun gibi gütmüştür.
Okşayıp otları yaylalarda
Büyütmüştür.

Adım 1: Dize sonlarını inceleyelim:

• doğru
• gütmüştür.
• yaylalarda
• büyütmüştür.

Adım 2: Hangi dize sonları birbirine benziyor bakalım.

İkinci dize sonu gütmüştür, dördüncü dize sonu ise büyütmüştür.

Adım 3: Bu benzerlikleri redif ve kafiye olarak ayıralım.

• gütmüştür kelimesindeki -müş eki öğrenilen geçmiş zaman, -tür eki ise ek fiildir.
• büyütmüştür kelimesindeki -müş eki de öğrenilen geçmiş zaman, -tür eki de ek fiildir.

Burada da -müştür ekleri hem yazılışları, hem okunuşları, hem anlamları hem de görevleri açısından tamamen aynı. O zaman bu bir rediftir.

Peki, rediften önce kalan seslere bakalım:

• gütmüştür
• büyütmüştür

Burada -üş sesleri birbirine benziyor. Bu sesler, rediften önce geldiği ve sadece ses olarak benzediği için kafiyedir.

Sonuç:

Bu şiir parçasında, ikinci ve dördüncü dizelerde -müştür redif, -üş ise kafiyedir.

Kutucuğa yazılacaklar:

Redif: -müştür
Kafiye: -üş

Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, şiirde ses ve anlam güzelliği çok önemlidir, redif ve kafiye de bu güzellikleri yaratan unsurlardandır. Başka sorun olursa her zaman sorabilirsin!