Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Türkçe öğretmeniniz. Şimdi size gönderilen görsellerdeki soruları birlikte adım adım, dikkatlice inceleyelim ve doğru cevaplarını bulalım. Bağlı sayfadaki metni (Ay Avcısı Eskimolar metni) iyi okuduğunuzdan emin olun, çünkü cevaplarımızı bu metne göre vereceğiz. Hadi başlayalım!
a. İçerikte aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından nasıl yararlanıldığını sözlü olarak açıklayınız.
Çözüm:
Metni dikkatlice okuduğumuzda, yazarın düşüncelerini daha etkili hale getirmek için bazı yollara başvurduğunu görüyoruz.
- Sayısal Verilerden Yararlanma: Metinde herhangi bir sayı, oran, istatistik gibi bilgiye rastlamıyoruz. Bu yüzden bu yola başvurulmamıştır.
- Karşılaştırma: Metinde iki farklı varlık ya da durum arasında bir benzerlik veya farklılık karşılaştırması yapılmamıştır. Örneğin, “Eskimo kulübeleri diğer evlere göre şöyledir” gibi bir ifade yok.
- Benzetme: İşte bu kullanılmış! Genç Eskimo, ay için şöyle düşünüyor: “Gecelerimizi aydınlatan kandilin yağı biter de fark etmez artık! Koca ay… bizi hep aydınlatır.” Burada ay, geceleri aydınlatan bir kandile benzetilmiştir. Kandil gibi ışık saçan, etrafı aydınlatan bir varlık olarak ele alınmış. Bu da metni daha hayal gücüyle dolu ve akılda kalıcı hale getiriyor.
c. İçerikte bu düşünceyi geliştirme yollarından yararlanılmasaydı içeriği anlama durumumuz ne yönde değişirdi? Aşağıdaki ifadeyi tamamlayarak belirtiniz.
Çözüm:
Eğer metinde benzetme gibi düşünceyi geliştirme yolları kullanılmasaydı, metin daha kuru ve sadece bilgi verici olurdu. Hayal gücümüzü harekete geçirmezdi.
İçerikte benzetmeler olmasaydı metin daha az etkileyici ve hayal gücümüzü daha az harekete geçirici olurdu.
4. ANLAYALIM
a. “5. ANLAYALIM” etkinliğinizde izlediğiniz içerik ile daha önce izlediğiniz “Keops Piramidi” içeriğinde anlatılan mimari yapıların özelliklerini belirleyip aşağıya yazınız. Bu özelliklerden benzer olanların altını düz çizgiyle (___), farklı olanların altını ise dalgalı çizgiyle (~~~ ) çiziniz.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden “Keops Piramidi” ile ilgili daha önce izlediğimiz bir içeriği hatırlamamız isteniyor. Ancak elimizdeki metin “Ay Avcısı Eskimolar” ve bu metinde piramitlerle ilgili hiçbir bilgi bulunmuyor. Bu yüzden piramitlerle ilgili kısmı, elimizdeki metne göre dolduramayız. Ama Eskimoların yaşadığı kulübe, yani iglo hakkında metinden bilgi edinebiliriz.
Bir iglu…
Eskimoların yaşadığı, soğuk bölgelerde bulunan bir mimari yapıdır.
Metinde “buğdan yaptığımız kulübenin içinde bizi hep aydınlatır” cümlesi geçiyor. Burada “buğdan” kelimesinin buzdan olması daha olasıdır. Yani iglolar buzdan yapılmıştır.
İçinde yaşanılan, barınma amaçlı bir yapıdır.
Bir piramit…
Bu metinde Keops Piramidi ile ilgili bilgi bulunmamaktadır. Bu nedenle özelliklerini karşılaştıramıyoruz. Ancak genel kültür bilgimizle piramitlerin genellikle taştan yapılmış, üçgen yüzeyleri olan, eski Mısır’da firavunlar için mezar olarak kullanılançok büyük yapılar olduğunu biliyoruz.
(Not: “Bir iglu…” ve “Bir piramit…” başlıklarının altındaki boşlukları, eğer Keops Piramidi metni de elimizde olsaydı, o metindeki bilgilerle doldurup benzer ve farklı yönlerini altını çizerek belirtirdik. Şu an sadece “Ay Avcısı Eskimolar” metnine göre igloyu tanımlayabildik.)
b. İzlediğiniz içerik ile daha önce izlediğiniz “Keops Piramidi” içeriğini anlaşılırlık açısından 1-5 arasında (1: zor anlaşılır değil, 5: kolay anlaşılır) puanlayınız.
Çözüm:
- Bunu Biliyor musunuz?:5/5
“Ay Avcısı Eskimolar” metni, 6. sınıf seviyesindeki bir öğrenci için oldukça sade ve anlaşılır bir dille yazılmış. Hikaye akıcı ve kolayca takip edilebiliyor. Bu yüzden tam puan veriyorum.
- Keops Piramidi:Bu metin elimizde olmadığı için puanlayamıyorum.
Keops Piramidi ile ilgili içeriği görmediğimiz için, o metnin anlaşılırlığını değerlendirmemiz mümkün değil.
5. ANLAYALIM
a. Aşağıda verilen Ay’ın evreleri görselini ve “dolunay” kelimesinin TDK Güncel Türkçe Sözlük’teki anlamını inceleyiniz.
Çözüm:
Bu bir inceleme sorusu, yani bizden doğrudan bir cevap vermemiz beklenmiyor, sadece verilen bilgileri anlamamız isteniyor.
Ay’ın evreleri görseline baktığımızda; hilal, ilk dördün, dolunay, son dördün gibi evreleri görüyoruz. Ay’ın şeklinin zamanla nasıl değiştiğini anlıyoruz.
“Dolunay” kelimesinin TDK anlamına baktığımızda ise şöyle yazıyor:
DOLUNAY
isim, gök bilimi
Ay’ın tam bir daire olarak dolgun, parlak görüldüğü evre, ayın on beşinci hâli.
Bu tanımdan dolunayın Ay’ın en parlak ve en yuvarlak göründüğü evre olduğunu öğreniyoruz.
b. Buna göre sizce okuduğunuz masalda olaylar niçin Ay’ın başka bir evresi yerine dolunayda yaşanmıştır? Söyleyiniz.
Çözüm:
Şimdi okuduğumuz “Ay Avcısı Eskimolar” masalını ve dolunayın anlamını birleştirelim.
Adım 1: Masalda genç Eskimo, “Ayın dolunay olduğu bir gece” fok balığı peşindeyken ayı görüyor.
Adım 2: Eskimo, ayı yakalayıp kulübesine getirme hayali kuruyor ki “Koca ay… bizi hep aydınlatır.” diye düşünüyor. Ayrıca ayın sadece kendi kulübesini değil, “herkesin aydınlatmasını” istiyor.
Adım 3: TDK tanımına göre dolunay, Ay’ın en parlak ve en dolgun göründüğü evresidir.
Sonuç: Masaldaki olayların dolunayda yaşanmasının nedeni, Ay’ın bu evrede en parlak ve en büyük görünüyor olmasıdır. Genç Eskimo, köyünü aydınlatacak kadar büyük ve ışıklı bir ay hayal ediyor. Dolunay, bu parlaklık ve büyüklük beklentisini en iyi karşılayan evre olduğu için yazar bu evreyi seçmiştir. Böylece Eskimo’nun hayali de daha gerçekçi (masal içinde) ve etkileyici bir şekilde anlatılmıştır.