6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 23
Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim! Türkçe dersindeki bu güzel etkinliği seninle beraber adım adım inceleyelim ve nasıl yapacağımızı öğrenelim. Hazır mısın?
Bu etkinlikte, kelimelerle oynamayı, cümleler kurmayı ve arkadaşlarımızla paylaşmayı öğreneceğiz. Dilimizin ne kadar zengin olduğunu hep birlikte göreceğiz. Hadi başlayalım!
5. ANLATALIM
a. Bir not kâğıdına isminizin ilk harfiyle başlayan on kelime/kelime grubu yazınız. Bu kelime/kelime gruplarını belirlerken farklı kelime türleri (isim/fiil) ya da kelime grupları (deyim, ikileme vb.) seçmeye dikkat ediniz.
Sevgili öğrencim, bu ilk adımda senden kendi isminin ilk harfini düşünmeni istiyorum. Mesela, ismin Ayşe ise ‘A’ harfiyle başlayan kelimeler bulacaksın. Eğer ismin Can ise ‘C’ harfiyle başlayan kelimeler. Bu kelimelerden tam on tane bulmalısın.
Bunları bulurken dikkat etmen gereken önemli bir nokta var: Sadece isim (varlıkları, kavramları anlatan kelimeler) ya da sadece fiil (iş, oluş, hareket bildiren kelimeler) seçme. Biraz karıştır, farklı türlerden seç. Örneğin, hem bir isim (masa), hem bir fiil (gelmek), hem bir deyim (eli kulağında), hem de bir ikileme (koşa koşa) gibi örnekler bulmaya çalış. Böylece kelime dağarcığımızı zenginleştirmiş oluruz.
Adım 1: Kendi isminin ilk harfini belirle.
Adım 2: Bu harfle başlayan on tane kelime veya kelime grubu bul.
Adım 3: Bulduğun kelimelerin farklı türlerde (isim, fiil, deyim, ikileme gibi) olmasına dikkat et.
Adım 4: Bu kelimeleri bir not kâğıdına güzelce yaz.
b. Sıra arkadaşınızla not kâğıtlarınızı değiştiriniz. Arkadaşınızın not kâğıdında yazan kelime/kelime gruplarını kullanarak örnekteki gibi anlamlı bir cümle yazınız.
Şimdi geldik işin en eğlenceli kısmına! İlk adımda hazırladığın not kâğıdını sıra arkadaşınla değiştireceksin. Arkadaşının kağıdındaki kelimelerle tıpkı verilen örnekteki gibi anlamlı ve güzel bir cümle kurmaya çalışacağız.
Örnekteki kelimelere bir bakalım:
- Şakacı Şair, Şirin
- Şapkasıyla Şenlikte
- Şiirle Şarkı okuyup
- Şekerpareleri
- Şerbetleyenlere
- Şaşırdı.
Bu kelimeleri kullanarak nasıl bir cümle kurabiliriz? Hadi birlikte deneyelim:
Adım 1: Öncelikle arkadaşının not kâğıdındaki tüm kelime ve kelime gruplarını dikkatlice oku.
Adım 2: Bu kelimelerin her birini veya çoğunu kullanarak, olayları birbirine bağlayan, mantıklı ve anlamlı bir hikaye veya durumu anlatan bir cümle kurmaya çalış.
Adım 3: Cümle kurarken bazı kurallara dikkat etmeliyiz:
- Cümlelerinizi oluştururken saygılı ve nazik olunuz. Yani, kimseyi kıracak veya üzecek sözler kullanmamaya özen gösterin.
- Cümlelerinizde kâğıtta yazan kelime/kelime gruplarının tümünü kullanmaya çalışınız. Bu, bize verilen malzemelerle en iyi yemeği yapmak gibi bir şey. Ne kadar çok kullanabilirsek o kadar iyi!
- Cümlelerinizde kâğıtta yer almayan kelime/kelime gruplarını mümkünse hiç kullanmayınız. Amacımız arkadaşımızın kelimelerini değerlendirmek.
- Kâğıtta yer almayan bir kelime/kelime grubunu kullanmanız gerekirse bu kelime/kelime grubunu anlatan bir görsel ya da simge kullanabilirsiniz. Bu madde, eğer çok zorlanırsan ve cümleyi tamamlamak için mutlaka dışarıdan bir kelimeye ihtiyacın olursa, o kelimeyi bir resimle veya sembolle anlatabileceğin anlamına geliyor. Ama önceliğimiz hep verilen kelimeler olmalı.
Şimdi örnekteki kelimelerle benim kurduğum cümleye bakalım. Sen de buna benzer bir cümle kurabilirsin:
Çözüm:
Şakacı Şair Şirin, şapkasıyla şenlikte şiirle şarkı okuyup şekerpareleri şerbetleyenlere şaşırdı.
Gördün mü? Tüm kelimeleri kullandık ve çok da anlamlı, eğlenceli bir cümle oldu! Sanki bir olayı anlatıyor gibi. Sen de arkadaşının kelimeleriyle böyle güzel cümleler kurabilirsin.
c. Cümlelerinizi sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız. Arkadaşlarınızın okuduğu cümlelerden birini seçiniz ve bu cümleyi seçme gerekçenizi aşağıya yazınız.
Harikasın! Şimdi sıra, kurduğun bu güzel cümleyi sınıf arkadaşlarınla paylaşmaya geldi. Herkes kendi yazdığı cümleyi okuduktan sonra, sen de arkadaşlarının okuduğu cümlelerden en çok beğendiğin bir tanesini seçeceksin.
Bu cümleyi neden seçtiğini, yani o cümleyi beğenme sebebini de buradaki boşluğa yazmanı istiyorum. Belki çok komik bir cümleydi, belki çok anlamlıydı, belki de kelimeleri çok güzel kullanmıştı arkadaşın. Nedenini açıkça belirtmelisin.
Adım 1: Kurduğun cümleyi sınıf arkadaşlarınla paylaş.
Adım 2: Arkadaşlarının okuduğu cümleleri dikkatle dinle.
Adım 3: En beğendiğin bir cümleyi seç.
Adım 4: Bu cümleyi neden seçtiğini, yani hangi özelliklerinin hoşuna gittiğini açıklayarak yaz.
Mesela, şöyle bir gerekçe yazabilirsin:
Çözüm:
Arkadaşım Ayşe’nin kurduğu “Adil annesiyle ağaçların altında akşama kadar araştırma yaptı.” cümlesini seçtim. Çünkü bu cümlede bütün kelimeler çok uyumluydu ve bir hikaye gibi akıcıydı. Ayrıca ‘araştırma yapmak’ gibi önemli bir eylemi anlattığı için de çok hoşuma gitti.
GÖREVİMİZİ BİLELİM!
Sevgili öğrencim, bu bölüm ise sana dönem boyunca yapacağın bir görevden bahsediyor. Türkçe öğretmenlerin sana iki tane kitap ve iki tane film önerecek. Bu kitaplardan birini sınıf arkadaşlarınla okuyup birlikte inceleyeceksin, diğerini ise tek başına okuyup öğretmenine sunacaksın. Filmlerden birini sınıfta izleyip çözümleyecek, diğerini de ailenle izleyip yine öğretmenine yazılı olarak sunacaksın. Bu görevler için kitabın sonundaki formlardan yararlanabilirsin.
Bu görevler, okuma ve anlama becerilerini, aynı zamanda yaratıcılığını geliştirmek için harika fırsatlar sunuyor. Şimdiden başarılar dilerim!
Umarım bu açıklamalar etkinliği daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Kelimelerle oynamak ve cümleler kurmak çok keyifli bir iştir, unutma!