6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 55

Merhaba sevgili öğrencilerim, 6. sınıf Türkçe dersimize hoş geldiniz! Bugün görseldeki soruları hep birlikte analiz edip, adım adım doğru cevaplarını bulacağız. Unutmayın, Türkçe’yi doğru ve güzel kullanmak çok önemli. Haydi bakalım, dikkatlice okuyalım ve öğrenelim!

b. Aşağıdakilerden birini seçerek fıkrayı buna göre düzenleyip anlatınız.

• Fıkrayı fıkradaki bir karakter, nesne vb.nin bakış açısı ile anlatınız.
• Fıkraya farklı bir karakter ekleyip fıkrayı düzenleyerek anlatınız.
• Fıkranın sonunu değiştirerek fıkrayı anlatınız.

Sevgili öğrenciler, bu soru bize bir fıkrayı (yani kısa, güldürücü bir hikâyeyi) farklı şekillerde anlatmamızı istiyor. Ancak görselde bize bir fıkra verilmediği için şu anda size somut bir fıkra üzerinden örnek veremiyorum. Ama size bu seçeneklerin ne anlama geldiğini açıklayabilirim, böylece karşınıza bir fıkra çıktığında ne yapacağınızı bilirsiniz:

Adım 1: Fıkrayı fıkradaki bir karakter, nesne vb.nin bakış açısı ile anlatınız.

Bu seçenekte, fıkrada geçen bir karakterin (örneğin Nasrettin Hoca’nın eşeği gibi) veya bir nesnenin (diyelim ki fıkradaki bir kazan) gözünden olayları anlatmanız beklenir. Sanki o eşek veya o kazan konuşuyormuş gibi, olayları kendi açısından yorumlayıp anlatacaksınız. Bu, hikâyeye farklı bir tat katacaktır.

Adım 2: Fıkraya farklı bir karakter ekleyip fıkrayı düzenleyerek anlatınız.

Burada ise, fıkraya olmayan, yeni bir karakter ekleyeceksiniz. Bu yeni karakter, fıkranın gidişatını veya sonunu değiştirebilir. Belki fıkradaki bir sorunu çözen, belki de yeni bir sorun yaratan bir karakter olabilir. Bu sayede fıkra bambaşka bir hale bürünebilir.

Adım 3: Fıkranın sonunu değiştirerek fıkrayı anlatınız.

Bu seçenek ise en yaratıcı olanlardan biri! Fıkranın orijinal sonunu unutun ve kendinize yepyeni, belki daha komik, belki daha düşündürücü bir son bulun. Fıkrayı baştan sona anlatıp, sona geldiğinizde kendi yazdığınız yeni sonla bitireceksiniz. Bu, sizin hayal gücünüzü kullanmanızı gerektiren harika bir çalışma.

Unutmayın, bu tür etkinliklerde önemli olan, yaratıcılığınızı kullanmak ve hikâyeleri farklı açılardan değerlendirebilme becerinizi geliştirmektir.

c. Etkinlik sona erdiğinde aşağıdaki soruları gerekçe belirterek cevaplayınız.

• Etkinlikte en çok keyif aldığınız bölüm hangisiydi?
• Etkinlikte en çok zorlandığınız bölüm hangisiydi?
• Etkinliğe yeniden katılsaydınız neleri değiştirirdiniz?

Sevgili yavrularım, bu sorular da yine bir önceki etkinliğe (yani fıkrayı düzenleme etkinliğine) yönelik değerlendirme soruları. Bu sorular, sizin yaptığınız etkinliği düşünmenizi, kendinizi gözden geçirmenizi ve neler hissettiğinizi ifade etmenizi istiyor.

Adım 1: Etkinlikte en çok keyif aldığınız bölüm hangisiydi?

Burada, fıkrayı düzenlerken hangi kısmından daha çok zevk aldığınızı düşüneceksiniz. Belki yeni bir karakter eklemek, belki fıkranın sonunu değiştirmek, belki de fıkrayı bir nesnenin ağzından anlatmak size çok eğlenceli gelmiştir. Cevabınızı söylerken, neden keyif aldığınızı da açıklamanız gerekiyor. Örneğin, “Ben fıkraya yeni bir karakter eklemekten çok keyif aldım, çünkü hikâyeyi kendi istediğim gibi değiştirebildim ve çok eğlenceli bir sonuç ortaya çıktı” gibi bir cevap verebilirsiniz.

Adım 2: Etkinlikte en çok zorlandığınız bölüm hangisiydi?

Bu soru ise size hangi bölümde daha çok düşündüğünüzü, uğraştığınızı soruyor. Belki fıkranın sonunu değiştirmek size zor geldi, çünkü orijinali çok güzeldi. Ya da bir nesnenin bakış açısından anlatmakta zorlandınız, çünkü kendinizi onun yerine koymak güçtü. Yine burada da neden zorlandığınızı belirtmelisiniz. Örneğin, “Fıkranın sonunu değiştirmekte zorlandım, çünkü orijinal sonu çok komikti ve ben daha iyisini bulmakta güçlük çektim” diyebilirsiniz.

Adım 3: Etkinliğe yeniden katılsaydınız neleri değiştirirdiniz?

Bu soru, size bir fırsat daha verilseydi neyi farklı yapacağınızı soruyor. Belki daha farklı bir son yazardınız, belki eklediğiniz karaktere farklı özellikler verirdiniz, ya da belki fıkrayı anlatırken ses tonunuzu daha farklı kullanırdınız. Bu, kendinizi geliştirmek için ne gibi değişiklikler yapabileceğinizi düşünmenizi sağlar. Örneğin, “Eğer etkinliğe yeniden katılsaydım, fıkraya ekleyeceğim karakteri daha ayrıntılı düşünürdüm ve onun hikâyeye daha çok dahil olmasını sağlardım” şeklinde bir cevap verebilirsiniz.

Bu tür sorular, sadece etkinliği yapmakla kalmayıp, yaptığınız işin üzerine düşünmenizi ve kendinizi geliştirmenizi sağlar. Harika değil mi?

a. Yan tarafta verilen haber başlığında dikkatinizi çeken nedir? Temada öğrendiklerinizden hareketle söyleyiniz.

Soru Metni: Yan tarafta verilen haber başlığında dikkatinizi çeken nedir? Temada öğrendiklerinizden hareketle söyleyiniz.

Çözüm:

Sevgili öğrenciler, yan tarafta kocaman bir fotoğraf ve üzerinde “AVRASYA MARATONU START VERDİ!” diye bir başlık görüyoruz. Bu haber başlığı ve fotoğraf, bana hemen heyecan, hareket ve birliktelik hissi veriyor.

Adım 1: Haber Başlığını İnceleyelim

“AVRASYA MARATONU START VERDİ!” başlığı oldukça net ve bilgilendirici. “Maraton” kelimesi, uzun mesafeli bir koşuyu, “Start verdi” ifadesi ise bu koşunun başladığını anlatıyor. “Avrasya” kelimesi ise bu maratonun kıtalararası, yani Avrupa ve Asya’yı birleştiren bir etkinlik olduğunu gösteriyor. Bu kelimeler, bize hemen büyük ve önemli bir spor etkinliği olduğunu düşündürüyor.

Adım 2: Görseli Değerlendirelim

Görselde, birçok insanın bir köprü üzerinde koştuğunu görüyoruz. Güneş parlıyor, deniz masmavi… Bu görüntü, insanların enerjisini, azmini ve coşkusunu yansıtıyor. Hep birlikte, aynı amaç için koşuyorlar. Bu da bana dayanışmayı ve ortak bir hedefe ilerlemeyi çağrıştırıyor.

Adım 3: Temayla İlişkilendirelim (“DİLİMİZİN ZENGİNLİĞİ”)

Konumuz “DİLİMİZİN ZENGİNLİĞİ” olduğuna göre, bu haber başlığının dil ve anlatım açısından da önemli olduğunu düşünebiliriz. Başlık, kısa, öz ve anlaşılır bir dil kullanılarak verilmiş. Okuyucunun dikkatini hemen çekiyor ve ne hakkında bilgi verdiğini kolayca anlıyoruz. Medyada dilin doğru, etkili ve anlaşılır kullanılması, haberin amacına ulaşması için çok önemlidir. Bu başlık, bu açıdan başarılı bir örnek. Ayrıca “start verdi” gibi günlük dilde kullanılan ancak spor bağlamında sıkça karşılaştığımız bir ifade de dilin canlılığını gösteriyor.

Sonuç:

Bu haber başlığında benim dikkatimi çeken en önemli şey, çok sayıda insanın bir araya gelerek büyük bir amacı gerçekleştirmesi ve bu durumun kısa, etkili bir başlıkla okuyucuya sunulmasıdır. Ayrıca, bu tür etkinliklerin dilimizde nasıl ifade edildiği, hangi kelimelerin seçildiği de “Dilimizin Zenginliği” temasıyla güzel bir bağ kuruyor.

b. RTÜK’ü (Radyo ve Televizyon Üst Kurulu) daha önce duydunuz mu? Sizce bu kurulun görevleri neler olabilir? Tartışınız.

Soru Metni: RTÜK’ü (Radyo ve Televizyon Üst Kurulu) daha önce duydunuz mu? Sizce bu kurulun görevleri neler olabilir? Tartışınız.

Çözüm:

Sevgili öğrenciler, RTÜK ismini duymuş olabilirsiniz, belki televizyonda bir programın başında veya sonunda logosunu görmüşsünüzdür. Gelin, bu önemli kurulu ve görevlerini birlikte inceleyelim.

Adım 1: RTÜK’ü Daha Önce Duydunuz mu?

Bu soruya vereceğiniz cevap tamamen size özeldir. Belki reklamlarda, haberlerde ya da aile sohbetlerinde bu isme denk gelmişsinizdir. Örneğin, “Evet, bazı televizyon programlarının uyarılarında veya haberlerde RTÜK ismini duymuştum,” diyebilirsiniz.

Adım 2: RTÜK Nedir ve Görevleri Neler Olabilir?

RTÜK, açılımı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu olan bir kurumdur. Adından da anlaşılacağı gibi, bizim izlediğimiz televizyon kanallarını ve dinlediğimiz radyo istasyonlarını denetleyen bir kuruluştur. Peki, neden denetler? İşte görevlerinden bazıları:

• Yayınları İzleme ve Denetleme: Televizyon ve radyo yayınlarını sürekli takip ederler.
• Kurallara Uygunluğu Kontrol Etme: Yayınların, kanunlara ve ahlaki değerlere uygun olup olmadığını kontrol ederler. Örneğin, çocukların gelişimine uygun olmayan içerikler yayınlanmasını engellemek gibi önemli görevleri vardır.
• Şikâyetleri Değerlendirme: Bizler gibi vatandaşların yayınlarla ilgili yaptığı şikâyetleri inceler ve gereğini yaparlar.
• Yayın İlke ve Esaslarını Belirleme: Radyo ve televizyon yayıncılığının nasıl yapılması gerektiğiyle ilgili genel kuralları ve ilkeleri belirlerler.
• Ceza Verme: Eğer bir yayıncı kuruluş bu kurallara uymazsa, RTÜK onlara uyarı, para cezası gibi yaptırımlar uygulayabilir.
• Dilin Doğru Kullanımı: Az önce “Dilimizin Zenginliği” temasıyla ilişkilendirdiğimiz gibi, RTÜK aynı zamanda yayınlarda Türkçenin doğru, güzel ve anlaşılır kullanılmasını da teşvik eder ve denetler. Dilimizi kirleten, yanlış kullanan yayınlara karşı da önlemler alabilir.

Adım 3: Tartışalım (Kendi Fikirlerimizi Söyleyelim)

Bu bölüm, sizin RTÜK’ün görevleri hakkındaki düşüncelerinizi ifade etmenizi istiyor. Örneğin, “Bence RTÜK’ün görevleri çok önemli, çünkü televizyonda izlediğimiz şeylerin bizi kötü etkilememesi gerekiyor. Özellikle biz çocuklar için zararlı içeriklerin olmaması çok iyi,” diyebilirsiniz. Ya da, “RTÜK olmasaydı, her televizyon kanalı istediği gibi yayın yapabilirdi ve bu da kafa karışıklığına yol açabilirdi. Bu yüzden düzenleyici bir kuruma ihtiyaç var,” gibi fikirler de belirtebilirsiniz.

Sonuç:

RTÜK, radyo ve televizyon yayınlarının belirli kurallar çerçevesinde yapılmasını sağlayan, biz izleyicilerin ve dinleyicilerin haklarını koruyan, yayınlarda dilin doğru kullanımına özen gösteren çok önemli bir denetleme kurumudur.

c. İkişerli gruplara ayrılınız. “RTÜK Çağrı Hattı’nın iletişim danışmanı” ve “şikâyeti oluşturan vatandaş” olmak üzere aranızda rol dağılımı yapınız. Haber başlığında dikkatinizi çeken durumdan hareketle aşağıdaki yönergelere uyarak bir telefon konuşması canlandırınız.

• Konuşmanızı uygun ifadelerle başlatıp ardından kendinizi tanıtınız.
• Konuşmanızda hangi bilgi ve gerekçeleri kullanacağınızı çözümleyiniz.
• Yorum ve değerlendirmenizi yansıtan tepkileri nezaket kuralları çerçevesinde anlaşılır bir dille ifade ediniz.
• Konuşmanızı sonlandırırken uygun ifadeler kullanınız.

Soru Metni: İkişerli gruplara ayrılınız. “RTÜK Çağrı Hattı’nın iletişim danışmanı” ve “şikâyeti oluşturan vatandaş” olmak üzere aranızda rol dağılımı yapınız. Haber başlığında dikkatinizi çeken durumdan hareketle aşağıdaki yönergelere uyarak bir telefon konuşması canlandırınız.

Çözüm:

Sevgili öğrencilerim, bu soru harika bir rol yapma etkinliği ve aynı zamanda iletişim becerilerinizi geliştirmek için harika bir fırsat! Bir önceki “AVRASYA MARATONU START VERDİ!” haber başlığından yola çıkarak bir şikâyet senaryosu oluşturacağız. Belki maratonun yayınında bir sorun olmuştur, ya da dil yanlış kullanılmıştır… Haydi adımlara bakalım:

Adım 1: Rol Dağılımı ve Senaryo Oluşturma

Öncelikle bir arkadaşınızla eşleşeceksiniz. Biriniz RTÜK Çağrı Hattı’nın iletişim danışmanı olacak, diğeriniz ise şikâyeti olan vatandaş rolünü üstlenecek. Haber başlığında (AVRASYA MARATONU START VERDİ!) dikkatinizi çeken bir durum üzerinden bir şikâyet konusu belirleyelim. Örneğin:

• Maraton yayınının kesintiye uğraması.
• Yayın sırasında kullanılan dilin özensiz veya yanlış olması.
• Maratonla ilgili yanlış bilgi verilmesi.

Biz, “Yayın sırasında kullanılan dilin özensiz veya yanlış olması” senaryosunu seçelim, çünkü “DİLİMİZİN ZENGİNLİĞİ” temasıyla çok ilgili.

Adım 2: Konuşmayı Başlatma ve Kendini Tanıtma

Konuşmaya başlarken nazik ve resmi ifadeler kullanmalısınız. İletişim danışmanı kendini kurumu adına, vatandaş ise kendi adına tanıtmalı:

• Vatandaş: “Alo, iyi günler. Ben Ayşe Yılmaz. RTÜK Çağrı Hattı mı? Bir konuda şikâyetim olacaktı.”
• Danışman: “İyi günler Ayşe Hanım. Evet, RTÜK Çağrı Hattı’na hoş geldiniz. Ben iletişim danışmanı Can Bey. Size nasıl yardımcı olabilirim?”

Adım 3: Bilgi ve Gerekçeleri Kullanma

Şikâyeti olan vatandaş, şikâyetini açıkça ve gerekçeleriyle anlatmalı. İletişim danışmanı ise dikkatle dinleyip not almalı ve açıklayıcı sorular sormalı:

• Vatandaş: “Bugün ‘Avrasya Maratonu’ yayınını izlerken bir spikerin dilimizi çok özensiz kullandığını fark ettim. Örneğin, ‘start verdi’ yerine ‘başladı’ diyebilirdi. Ya da bazı yabancı kelimeleri Türkçe karşılığı varken bile sıkça kullandı. Bu durum beni rahatsız etti çünkü dilimizin zenginliğini korumamız gerektiğini düşünüyorum.”
• Danışman: “Anlıyorum Ayşe Hanım. Hangi kanalda ve yaklaşık olarak saat kaçta bu yayını izlediniz? Tam olarak hangi kelimelerin kullanıldığını hatırlıyor musunuz?”
• Vatandaş: “Evet, X kanalında öğleden sonra 14.00 civarında izledim. Özellikle ‘finish’ yerine ‘bitiş’, ‘start’ yerine ‘başlangıç’ gibi kelimeleri kullanabilirdi. Bence bu, Türkçemize yeterince özen gösterilmediğini gösteriyor.”

Adım 4: Yorum ve Değerlendirmeyi Nezaketle İfade Etme

Her iki taraf da konuşurken saygılı ve anlaşılır bir dil kullanmalı. Duygularınızı ifade ederken bile nezaket kurallarını unutmayın:

• Danışman: “Şikâyetinizi anladım Ayşe Hanım. Dilimizin doğru ve güzel kullanılması hepimiz için çok önemli. Bu konudaki hassasiyetiniz için teşekkür ederiz. Konuyu ilgili birimimize ileteceğimizden emin olabilirsiniz.”
• Vatandaş: “Ben de ilginiz için teşekkür ederim. Umarım bu tür durumlar konusunda yayıncılar daha dikkatli olurlar. Türkçemizi en iyi şekilde kullanmak hepimizin görevi.”

Adım 5: Konuşmayı Sonlandırma

Konuşmayı bitirirken de kibar ve teşekkür edici ifadeler kullanılmalı:

• Danışman: “Rica ederim Ayşe Hanım. Şikâyetinizle ilgili gelişmeleri size bildirebiliriz, isterseniz iletişim bilgilerinizi alabilir miyim?”
• Vatandaş: “Teşekkür ederim, şu numaramdan bana ulaşabilirsiniz: 05xx xxx xx xx. İyi çalışmalar dilerim.”
• Danışman: “Biz de size iyi günler dileriz. Hoşça kalın.”

Sonuç:

Bu rol yapma etkinliği sayesinde hem RTÜK’ün görevlerini daha iyi anlarız hem de bir sorun karşısında nasıl nazik ve etkili iletişim kurabileceğimizi öğreniriz. Unutmayın, dilimizi doğru ve güzel kullanmak, başkalarıyla kurduğumuz iletişimin temelidir!

<