6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 169
Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim! Türkçe dersinde bugün çok ilginç bir haber metnini okuyup, ona dair soruları birlikte çözeceğiz. Hazır mısın? Hadi bakalım, dikkatlice okuyalım ve cevaplarımızı adım adım bulalım.
1. Aşağıdaki haber metnini okuyup soruları cevaplayınız.
a. Metinde sözü edilen “Eskimo usulü” kavramı ile hangi görsel arasında doğrudan ilişki vardır? İşaretleyiniz.
Sevgili öğrencim, “Eskimo usulü” balık avı dediğimizde aklımıza ne geliyor? Metinde şöyle bir cümle vardı, hatırlayalım: “İlçede yaşayan bazı vatandaşlar, göl yüzeyindeki buzları kırarak Eskimo usulü balık avladı.” Bu cümle bize bu avlanma yönteminin nasıl yapıldığını açıkça anlatıyor, değil mi? Yani buzun üzerinde, buz kırılarak yapılan bir avlanma şekli.
Şimdi görsellere bakalım:
Adım 1: İlk görselde, insanlar donmuş bir gölün üzerinde oturmuş, buzda açtıkları deliklerden oltalarını sarkıtarak balık avlıyorlar. Üzerlerinde de kalın kışlık giysiler var.
Adım 2: İkinci görselde ise, insanlar bir teknenin içindeler ve açık suda, yani donmamış bir gölde ya da denizde balık tutuyorlar.
Metindeki “buzları kırarak Eskimo usulü balık avladı” ifadesiyle en çok uyan görsel, tabii ki buzun üzerinde balık avlanan ilk görseldir. Eskimo usulü balık avı, genellikle çok soğuk iklimlerde, donmuş göl veya deniz yüzeyinde buzları delerek yapılan bir avlanma yöntemidir.
Sonuç:
İlk görsel işaretlenmelidir.
b. Hem Sivas halkı hem Eskimo’lar için balık avının nasıl yapılacağını belirleyen temel etken nedir? Söyleyiniz.
Şimdi bu soruya metinden yola çıkarak cevap bulalım. Metinde Sivas’taki göllerin neden donduğundan ve bu durumun balık avını nasıl etkilediğinden bahsediliyor. Hatırlayalım:
“Burada sıcaklık sıfırın altında 15’e düşünce göl donuyor. Havanın durumuna göre 2-3 ay buzlu kalıyor. Buzları kırıp balıklara hava aldırıyoruz. Buz kırılmazsa balıklar ölüyor.”
Adım 1: Metinde açıkça belirtildiği gibi, gölün donmasının sebebi “sıcaklığın sıfırın altında 15’e düşmesi” yani havanın çok soğuk olması. Bu soğuk hava, gölün yüzeyini buzla kaplıyor.
Adım 2: Göl donunca, balık avı da normal şekilde yapılamıyor. İnsanlar, buzları kırarak özel bir yöntemle avlanmak zorunda kalıyorlar. Eğer göl donmasaydı, teknelerle veya kıyıdan avlanabilirlerdi.
Adım 3: Eskimo’lar da zaten dünyanın en soğuk bölgelerinde yaşayan insanlar. Onların da balık avlama yöntemleri, içinde yaşadıkları buzlu ve soğuk ortamla doğrudan ilişkili.
Yani hem Sivas’taki insanlar hem de Eskimo’lar için balık avının nasıl yapılacağını belirleyen en temel etken, hava sıcaklığı ve buna bağlı olarak göllerin donup donmamasıdır. Kısacası, doğal koşullar avlanma şeklini belirliyor.
Sonuç:
Balık avının nasıl yapılacağını belirleyen temel etken, hava sıcaklığı (soğuk hava) ve buna bağlı olarak gölün donmuş olmasıdır.
c. Bu haberi sunacak bir muhabir olduğunuzu düşününüz.
Siyah mikrofon, sunduğu haberlerde karamsar bir bakış açısını tercih etmektedir.
Sarı mikrofon, sunduğu haberlerde iyimser bir bakış açısını tercih etmektedir.
Beyaz mikrofon, sunduğu haberlerde gerçekçi bir bakış açısını tercih ederek anlatımına duyguları katmamaktadır.
Bu mikrofonlardan birini seçiniz. Seçtiğiniz mikrofonun bakış açısına uygun bir şekilde haberi sunacağınız bir konuşma yapınız.
Sevgili öğrencim, bu soruda bir muhabir gibi düşünmemiz isteniyor. Haber metni zaten oldukça nesnel (gerçekçi) bir dille yazılmış. Olayları olduğu gibi anlatıyor, ne çok karamsar ne de çok iyimser bir yaklaşım sergiliyor. Bu yüzden ben de Beyaz mikrofonu seçerek haberi gerçekçi bir bakış açısıyla sunmayı tercih ediyorum. Böylece dinleyiciler, durumu olduğu gibi, duygusal bir abartı olmadan anlayabilirler.
Şimdi Beyaz mikrofonun bakış açısıyla haberi sunan bir konuşma metni hazırlayalım:
Seçtiğim mikrofon: Beyaz mikrofon (Gerçekçi bakış açısı)
Konuşma:
İyi akşamlar sayın seyirciler. Sivas’tan gelen bir haberle karşınızdayız. Kent genelinde etkili olan soğuk hava dalgası, birçok göl ve akarsuyu dondurdu. Özellikle 5 kilometrekarelik yüz ölçümüyle bölgenin en büyük gölü olan Tödürge Gölü ve Hafik ilçesi yakınlarındaki Hafik Gölü’nün yüzeyi tamamen buzla kaplandı.
Bölge sakinlerinin ifadelerine göre, Hafik Gölü’nün yüzeyi yaklaşık 2-3 ay boyunca buzla kaplı kalıyor. Sıcaklıklar sıfırın altında 15 dereceye kadar düştüğünde göl donuyor. Bu durum karşısında, yöre halkı arasında bazı vatandaşlar, buzları kırarak “Eskimo usulü” balık avı yapmaya başladı. Bu yöntemle sadece balık avlanmakla kalmıyor, aynı zamanda buzları kırarak balıklara hava aldırılıyor. Çünkü buz kırılmazsa balıkların oksijensizlikten ölme riski bulunuyor. Avlanan balık türleri arasında sazan, gümüş ve çay balığı gibi çeşitler yer alıyor.
Sivas’ta soğuk hava koşullarına uyum sağlayan vatandaşların bu özel avlanma yöntemiyle hem geçimlerini sağlamaya çalıştıklarını hem de doğal yaşamı korumaya katkıda bulunduklarını belirtelim. Hava durumu ve donan göllerle ilgili gelişmeleri aktarmaya devam edeceğiz.
İyi akşamlar dileriz.