Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimiz için gönderdiğin bu güzel etkinlikleri birlikte analiz edip adım adım çözelim. Sakın unutma, dilimiz bizim en değerli hazinemizdir. Bu etkinlikler de dilimizin ne kadar zengin olduğunu bize gösteriyor. Haydi bakalım, sorulara geçelim!
3. ANLAYALIM
a. Yandaki karekodu okutarak “Yapay Kelimeler Dilimizi Tahrip Ediyor” başlıklı haber içeriğini dinleyiniz.
Sevgili öğrencim, bu soru bir dinleme etkinliği olduğu için, yandaki karekodu benim okutmam veya dinlemem mümkün değil. Bu yüzden bu kısmı sen evde, annenin babanın yardımıyla ya da okulda öğretmeninin rehberliğinde yapabilirsin. Karekodu okutup dinledikten sonra diğer soruları daha kolay cevaplayabiliriz. Ben şimdi, bu haberin içeriğinde neler olabileceğini tahmin ederek diğer soruları cevaplamaya çalışacağım.
b. Aşağıya haber metninde sözü edilen “yapay kelimeler”e ait üç özellik yazınız.
Şimdi, “yapay kelimeler” ne demek olabilir, biraz düşünelim. Genellikle dilimize yabancı dillerden girmiş, aslında Türkçe karşılığı olan ama yine de kullandığımız ya da dilimizin yapısına pek uymayan kelimeler için “yapay” diyebiliriz. Bu kelimeler bazen dilimizi yozlaştırabilir, yani güzelliğini ve özgünlüğünü bozabilir.
Adım 1: “Yapay kelime” kavramını anlamaya çalışalım.
Adım 2: Bu tür kelimelerin özelliklerini düşünelim.
İşte “yapay kelimeler”e ait üç özellik:
- 1. Özellik:Genellikle yabancı dillerden dilimize girmişlerdir.
Mesela, “okey” yerine “tamam”, “start” yerine “başla” diyebiliriz. - 2. Özellik:Türkçe’de zaten anlam karşılığı olan kelimelerin yerine kullanılırlar.
Yani, zaten güzel bir Türkçe kelimemiz varken, sanki o kelime yetmiyormuş gibi yabancı bir kelime kullanırız. - 3. Özellik:Dilimizin doğal yapısına ve kurallarına aykırı olabilirler.
Bazen öyle kelimeler kullanırız ki, Türkçe cümle içinde eğreti durur, kulağa hoş gelmez.
c. Günlük yaşamınızda hangi yapay kelimeleri ne sıklıkla kullandığınızı düşününüz. Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla sözlü olarak paylaşınız.
Bu soru da aslında senin kendi kendine düşüneceğin ve arkadaşlarınla konuşacağın bir etkinlik. Ama ben sana örnek olması için birkaç kelime söyleyebilirim.
Adım 1: Gün içinde hangi kelimeleri farkında olmadan yabancı dillerden alarak kullandığımızı düşünelim.
Adım 2: Bu kelimelerin Türkçe karşılıklarını hatırlayalım.
Mesela ben, bazen farkında olmadan “merhaba” yerine “selam” (Arapça kökenli), “hoşça kal” yerine “bay bay” (İngilizce), “tamam” yerine “okey” (İngilizce), “hafta sonu” yerine “weekend” (İngilizce) gibi kelimeler kullanabiliyorum. Ya da bir şey çok güzel olduğunda “süper” (Latince kökenli) diyebiliyorum. Bunları söylerken dilimizin güzelliğini göz ardı etmemeye dikkat etmeliyiz. Sen de kendi kullandığın kelimeleri düşünerek arkadaşlarınla paylaşabilirsin. Unutma, önemli olan dilimizi doğru ve güzel kullanmaktır!
4. ANLAYALIM
a. “Türküz, Türkçe Konuşuruz” adlı şiirden hareketle aşağıdaki ifadeyi tamamlayınız.
Şiir, ___________________________________________________________ hakkında yazılmıştır.
Şiirin adından da anlaşılacağı gibi, bu şiir bize çok önemli bir konuyu anlatıyor olmalı.
Adım 1: Şiirin başlığını dikkatlice okuyalım: “Türküz, Türkçe Konuşuruz”.
Adım 2: Bu başlığın bize ne anlattığını düşünelim.
Bu şiir, Türkçe’nin önemi, güzelliği, kökeni ve dilimize sahip çıkmanın gerekliliği hakkında yazılmıştır. Çünkü dilimiz, bizim kimliğimizdir, kültürümüzdür, geçmişten geleceğe köprüdür.
Sonuç: Şiir, Türkçe’nin değeri, kültürel önemi ve dil bilinci hakkında yazılmıştır.
b. Şiiri ilk dizeden başlayarak son dizeye kadar numaralandırınız. Aşağıda verilen cümleler, şiirin hangi dizeleri ile eşleştirilebilir? İlgili dize numaralarını örnekteki gibi yazınız.
Sevgili öğrencim, bu kısımda şiirin tamamı bize verilmemiş. Kitabında bu şiirin tamamı olmalı. O yüzden ben şimdi sana örnek olması için, bu eşleştirmeleri yapabilmek adına hayali bir şiir oluşturacağım. Sen kendi kitabındaki şiiri numaralandırıp bu eşleştirmeleri yapabilirsin. Benim yazdığım şiir, bu eşleştirmelere uygun olacak şekilde hazırlandı.
Hayali Şiir:
1. Türkçe, anadan duyduğum ilk tatlı ses,
2. Kulağımda yankılanan en güzel nefes.
3. Zenginliği sonsuz, kelime deryası,
4. Atasözleri, deyimler, dilimizin süsü.
5. Bu toprakların tapusu, vatanın sesi,
6. Geçmişten geleceğe kurulan köprü, her hecesi.
7. Her bir harfi, bir duygunun, sesin simgesi.
Şimdi bu hayali şiire göre eşleştirmeleri yapalım:
-
Türkçe, benim için seslerin simgesidir. 7
(Bu dize, şiirdeki “Her bir harfi, bir duygunun, sesin simgesi.” dizesiyle eşleşiyor.) -
Türkçe, benim ilk duyduğum dildir. 1
(Bu dize, şiirdeki “Türkçe, anadan duyduğum ilk tatlı ses,” dizesiyle eşleşiyor.) -
Türkçe sınırsız bir dildir. 3
(Bu dize, şiirdeki “Zenginliği sonsuz, kelime deryası,” dizesiyle eşleşiyor.) -
Atasözleri, dilimizin süsüdür. 4
(Bu dize, şiirdeki “Atasözleri, deyimler, dilimizin süsü.” dizesiyle eşleşiyor.) -
Dilimiz, bu toprakların bize ait olduğunu gösteren bir delildir. 5
(Bu dize, şiirdeki “Bu toprakların tapusu, vatanın sesi,” dizesiyle eşleşiyor.) -
Dilimiz, geçmiş ile bugün arasında bağ kurar. 6
(Bu dize, şiirdeki “Geçmişten geleceğe kurulan köprü, her hecesi.” dizesiyle eşleşiyor.)
c. Şiirden bir dize seçip aşağıya yazınız. Dizenin karşıladığı anlamı bir cümleyle açıklayınız.
Yine yukarıdaki hayali şiirimizden bir dize seçelim ve anlamını açıklayalım.
Adım 1: Şiirden en çok hoşuna giden veya sana anlamlı gelen bir dizeyi seç.
Adım 2: O dizenin bize ne anlatmak istediğini kendi cümlelerinle ifade et.
Seçtiğim dize: “Bu toprakların tapusu, vatanın sesi,”
Bu dizenin anlamı şudur:
Dilimiz Türkçe, bizim bu topraklarda var olduğumuzun, bu vatanın gerçek sahipleri olduğumuzun en önemli kanıtıdır ve vatanımızın bir parçası gibi önemlidir.
Umarım bu açıklamalar sana yardımcı olmuştur sevgili öğrencim. Dilimize sahip çıkmak, onu doğru ve güzel kullanmak hepimizin görevidir! Başarılar dilerim!