Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 6. sınıf Türkçe öğretmenin. Gönderdiğin bu sayfadaki etkinlikleri birlikte adım adım çözeceğiz. Unutma, bu tür etkinliklerde önemli olan senin düşünmen, araştırman ve kendi cümlelerinle ifade etmen. Ben sana yol göstereceğim. Haydi başlayalım!
Öncelikle şunu belirtmek isterim, “Gelecek Derse Hazırlanalım” bölümünde bazen farklı konular için araştırma istenebiliyor. Senin gönderdiğin 107. sayfadaki “Gelecek Derse Hazırlanalım” etkinliği İstiklal Madalyası ile ilgiliyken, 108. sayfadaki 5. etkinlikte bir kültürün örf, âdet ve gelenekleri üzerine araştırma yapmış olman bekleniyor. Biz şimdi 108. sayfadaki soruları, sanki bir kültürün örf ve âdetlerini araştırmışız gibi düşüneceğiz ve ona göre cevaplayacağız.
5. ANLATALIM
a. “Gelecek Derse Hazırlanalım” bölümünde yaptığınız araştırmayı gözden geçirerek seçtiğiniz kültürün örf, adet ve geleneklerini belirleyiniz.
Sevgili öğrencim, bu soruda daha önceki derslerde ya da öğretmeninin yönlendirmesiyle bir kültür seçip onun örf, âdet ve geleneklerini araştırmış olman bekleniyor. Eğer yapmadıysan hiç sorun değil, şimdi aklından bir kültür seçebiliriz. Örneğin, Karadeniz kültürü, Ege kültürü, Orta Asya Türk kültürü, Japon kültürü gibi… Seçtiğin kültürün kendine özgü, onu diğerlerinden ayıran geleneklerini, insanların günlük hayatında yer alan âdetlerini ve toplumda kabul görmüş örflerini (örneğin düğünleri, bayramları, misafir ağırlama şekilleri, yemek alışkanlıkları gibi) düşünmeli ve araştırmalısın. Diyelim ki Türk kültürünü seçtin. O zaman;
- Misafirperverlik
- Büyüklerin ellerini öpmek
- Bayram ziyaretleri
- Düğünlerde kına gecesi yapmak
- Hastalara geçmiş olsun demek, ziyaret etmek
- Yemekten sonra “ellerinize sağlık” demek
gibi örf, âdet ve gelenekleri belirleyebilirsin.
b. Belirlediğiniz örf, adet ve gelenekler ile kendi örf, adet ve geleneklerimizin benzer ve farklı yönlerini defterinizde listeleyiniz.
Şimdi seçtiğin kültürün (örneğin Türk kültürü) örf, âdet ve gelenekleri ile senin kendi ailende, yaşadığın yerde uygulanan örf, âdet ve gelenekleri karşılaştırmalısın. Hangi yönleri benziyor, hangi yönleri farklı? Bunu bir liste şeklinde defterine yazabilirsin. Ben örnek olması için birkaç madde yazayım:
Benzer Yönler:
- Misafirperverlik anlayışı (Misafir ağırlama ve ikram etme şekilleri benzer olabilir.)
- Bayram ziyaretleri (Büyükleri ziyaret etme, küçükleri sevindirme geleneği benzer olabilir.)
- Yardımlaşma ve dayanışma (Zor zamanlarda komşuya, akrabaya destek olma benzer olabilir.)
Farklı Yönler:
- Yöresel yemekler (Seçtiğin kültürün kendine özgü yemekleri senin yöreninkinden farklı olabilir.)
- Düğün törenleri (Düğünlerin süresi, yapılan ritüeller, giyilen kıyafetler farklılık gösterebilir.)
- Giyim tarzları (Geleneksel kıyafetler farklılık gösterebilir.)
- Müzik ve danslar (Halk oyunları, kullanılan müzik aletleri farklı olabilir.)
c. Listelerinizden hareketle defterinize ulaştığınız yargıyı içeren bir yazı yazınız. Yazınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.
Öğrencim, yukarıda yaptığın karşılaştırmadan sonra ne gibi sonuçlara ulaştın? Yani, “Benzerlikler ve farklılıklar olsa da aslında kültürler birbirine yakın mıymış?”, “Farklılıklar zenginlik miymiş?”, “Kültürler zamanla değişiyor mu?” gibi soruların cevaplarını düşünebilirsin. Bu düşüncelerini, kısa ve öz bir şekilde, kendi cümlelerinle bir paragraf hâlinde yazmalısın. Yazında şunlara değinebilirsin:
Adım 1: Seçtiğin kültürün adını ve belirlediğin bazı özelliklerini yaz.
Adım 2: Kendi kültürünle benzer ve farklı yönlerine kısa değinmeler yap.
Adım 3: Bu benzerlik ve farklılıkların sana ne hissettirdiğini, ne öğrettiğini yaz. Örneğin, “Farklı kültürleri tanıdıkça aslında ne kadar çok ortak noktamız olduğunu fark ettim,” ya da “Her kültürün kendine özgü güzellikleri olduğunu ve bu farklılıkların dünyamızı daha zengin kıldığını anladım” gibi sonuç cümleleri kullanabilirsin.
Yazını bitirdikten sonra da sınıf arkadaşlarınla paylaşmayı unutma. Onların da farklı kültürler hakkında neler düşündüğünü dinlemek çok keyifli olacaktır.
6. ANLATALIM
a. “5 ANLATALIM” etkinliğindeki benzerlik ve farklılıkları aşağıdaki ölçüte göre ya da kendiniz bir ölçüt belirleyerek ayırınız.
Şimdi 5. etkinlikte belirlediğimiz benzerlik ve farklılıkları daha derinlemesine inceleyeceğiz. Bize iki farklı ölçüt (yani değerlendirme kriteri) verilmiş. Bu kriterlere göre örf, âdet ve gelenekleri ayıracağız. Haydi bakalım:
Ölçüt 1: Değerleri yansıtma durumu
Bu ölçüte göre bir örf, âdet veya geleneğin toplumdaki saygı, misafirperverlik, dayanışma gibi hangi değerleri yansıttığına ve gelecek kuşaklara aktarıp aktarmadığına bakıyoruz.
Örnekler:
Misafirperverlik: Bu gelenek, saygı, sevgi, cömertlik, paylaşma gibi çok önemli değerleri yansıtır ve nesilden nesile aktarılması gereken bir değerdir.
Bayram ziyaretleri: Bu âdet, büyük-küçük saygısı, akrabalık bağları, birlik ve beraberlik, sevgi gibi değerleri yansıtır.
Düğünlerde kına gecesi: Bu gelenek, aileye bağlılık, geçiş ritüeli, eğlence ve dayanışma gibi değerleri yansıtabilir.
Ölçüt 2: Günlük yaşama yakın olma durumu
Bu ölçütte ise bir örf, âdet veya geleneğin insanların günlük hayatında ne kadar yer aldığını, ne sıklıkla karşılaşıldığını değerlendiriyoruz.
Örnekler:
Yemekten sonra “ellerinize sağlık” demek: Bu, neredeyse her gün karşımıza çıkan, günlük yaşama çok yakın bir âdettir.
Misafir ağırlamak: Bu da sıkça karşılaşılan, günlük yaşamın bir parçası olabilen bir durumdur, ama her gün olmaz.
Düğünler ve bayramlar: Bunlar günlük yaşamda her gün olmayan, ama belirli zamanlarda mutlaka karşılaştığımız, daha özel durumlardır.
Büyüklerin ellerini öpmek: Bu da bayramlarda veya özel ziyaretlerde sıkça yapılan, günlük hayatta da zaman zaman rastladığımız bir âdettir.
b. Bu unsurları ayırt edici özelliklerinden hareketle aşağıya tasnif ediniz.
Şimdi yukarıdaki ölçütleri kullanarak benzerlik ve farklılıkları tasnif edeceğiz. Yani gruplandıracağız. Şöyle düşünebiliriz:
Grup 1: Hem çok değerli hem de günlük yaşama yakın olanlar
- Örnek: Misafirperverlik (hem önemli değerler taşır hem de sıkça karşılaşılır.)
- Örnek: Yemekten sonra teşekkür etmek (küçük ama önemli bir nezaket değeri taşır ve çok sık yapılır.)
Grup 2: Çok değerli ama günlük yaşama çok yakın olmayanlar (daha özel zamanlarda yapılanlar)
- Örnek: Bayram ziyaretleri (çok önemli değerler taşır ama yılda birkaç kez yapılır.)
- Örnek: Düğün törenleri (toplumsal birleşme, aile değerleri gibi önemli değerleri yansıtır ama her gün olmaz.)
Grup 3: Daha çok günlük pratikleri ilgilendirenler (değer yansıtsa da asıl amacı kolaylık/düzen olanlar)
- Örnek: Belirli yemek alışkanlıkları (sofrada belirli bir düzen, yemeği yeme şekli gibi. Değer yansıtsa da daha çok pratik bir alışkanlıktır.)
c. Defterinize bu tasniften hareketle ulaştığınız sonuçları içeren bir paragraf yazınız. Yazınızı gerekirse grafik, tablo ve görsel ile destekleyebilirsiniz.
Öğrencim, şimdi yaptığımız bu gruplandırmadan yola çıkarak ne gibi sonuçlar çıkardığını bir paragrafta toplamalısın. Örneğin, “Kültürümüzdeki örf ve âdetlerin sadece birer alışkanlık olmadığını, aynı zamanda derin anlamlar taşıyan ve toplumsal değerlerimizi yansıtan önemli unsurlar olduğunu fark ettim. Bazı gelenekler günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçasıyken, bazıları özel günlerde ortaya çıkarak birlik ve beraberliğimizi pekiştiriyor. Bu geleneklerin yaşatılması, değerlerimizin gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşıyor. Her bir âdetin ardında bir anlam, bir duygu ve bir tarih yattığını anladım.” gibi bir yazı yazabilirsin. Eğer istersen, bu yazıyı desteklemek için misafirperverlikle ilgili bir fotoğraf veya bayram ziyaretlerini gösteren küçük bir çizim ekleyebilirsin. Bu, yazını daha ilgi çekici hale getirecektir.
Umarım bu açıklamalar senin için yol gösterici olmuştur. Unutma, en güzel cevaplar senin kendi araştırmaların ve düşüncelerinle ortaya çıkar!