Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersinde bugün çok güzel bir etkinliğe katıldık. Şimdi bu etkinlikteki soruları birlikte adım adım analiz edip çözelim. Hiç merak etme, sanki yanımdaymışsın gibi sana her şeyi tek tek açıklayacağım. Hazırsan başlayalım!
b. Metni dinlerken not almanın dinleme becerinizi ne yönde etkilediğini uygun kartı seçerek değerlendiriniz ve gerekçenizi sözlü olarak açıklayınız.
Sevgili öğrencim, dinlediğimiz bir metinle ilgili not almak, öğrenme sürecimizin çok önemli bir parçasıdır. Gözünü kapat ve düşün, öğretmenin ders anlatırken önemli yerleri not aldığında mı daha iyi anlıyorsun, yoksa sadece dinlediğinde mi?
Adım 1: Not almanın dinleme becerisi üzerindeki etkisini düşünelim.
Not almak, dinlediğimiz bilgileri zihnimizde daha iyi düzenlememizi, önemli noktaları kaçırmamamızı ve sonradan hatırlamamızı sağlar. Yani dikkatimizi dağıtmak yerine, konuya daha iyi odaklanmamıza yardımcı olur.
Adım 2: Uygun kartı seçelim.
- Olumsuz etkiledi.
- Etkilemedi.
- Olumlu etkiledi.
Sonuç:
Not almanın dinleme becerimizi olumlu etkilediğini söyleyebiliriz.
Açıklama:
Çünkü not alırken hem dinleriz hem de duyduklarımızı beynimizde işleyip kağıda dökeriz. Bu durum, sadece pasif bir dinleyici olmaktan öte, aktif bir katılımcı olmamızı sağlar. Yani metni daha dikkatli dinleriz, önemli bilgileri kaçırmayız ve aklımızda daha kalıcı olur. Mesela, bir arkadaşın sana uzun bir hikaye anlattığında, önemli detayları not alırsan hikayenin başını ve sonunu daha rahat birleştirirsin, değil mi? İşte derslerde de bu böyledir.
5. ANLAYALIM
a. Öğretmeninizin rehberliğinde iki gruba ayrılınız. Birinci grup soru, ikinci grup cevap grubu olacaktır. Grubunuzla aşağıdaki yönergeleri uygulayınız.
- Aşağıdaki metni grubunuzla okuyunuz. Metinden hareketle cevap grubuna yöneltebileceğiniz sorular hazırlayınız.
- Aşağıdaki metni grubunuzla okuyunuz. Metinden hareketle size yöneltilebilecek soruları düşününüz. Bu sorulara yönelik cevaplar hazırlayınız.
Şimdi seninle metni okuyup, hem sorular hazırlayacağız hem de bu sorulara cevaplar bulacağız. Sanki sınıfça bir oyun oynuyoruz gibi düşünelim!
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım.
• Mart ayı; yakıt ve yiyecek stoklarının azaldığı hatta bittiği, hayvan yemlerinin tükendiği ayıdır. Uzun kış aylarının ardından gelen bahar müjdecisi bu ay, oldukça soğuk geçer. Anlatılanlara göre bir mart ayında bir köylünün odunu biter. Kalan birkaç parça odunu almak için evden dışarı çıkacak olur ancak hava aşırı soğuktur. Köylü, son çare kapı arkasında duran kazma ve küreğin sapını odun olarak sobada yakar. Bu olay günümüzde “Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır.” atasözüyle anılır.
• Genç bir çoban, mart ayında hayvanlarını otlatmak için dışarı çıkar. Havanın güneşli olmasına aldanıp üzerine kalın bir şey almaz. Çoban, hayvanlarıyla meraya doğru ilerlerken yolda dayısına rastlar. Dayısı, çobana mart ayının güneşine aldanmaması gerektiğini telkin eder. Ancak çoban bunu ciddiye almaz ve yoluna gider. Birkaç saat sonra öyle bir soğuk bastırır ki çoban donmaktan son anda kurtulur. Bu olay ise “Aldanma martın yazına, geldin mi dayın sözüne?” sözü ile halkın hafızasında yer eder.
Adım 2: Soru Grubu olarak metinden çıkarılabilecek soruları hazırlayalım.
İşte sana birkaç örnek soru:
- Mart ayı neden zorlu ve soğuk bir ay olarak nitelendiriliyor?
- “Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır.” atasözü hangi olayın sonucunda ortaya çıkmıştır?
- Köylü, odunu bittiğinde ısınmak için ne yapmak zorunda kalmıştır?
- Genç çoban, dayısının uyarısına rağmen neden üşümüştür?
- “Aldanma martın yazına, geldin mi dayın sözüne?” sözüyle ne anlatılmak isteniyor?
Adım 3: Cevap Grubu olarak bu sorulara yönelik cevaplar hazırlayalım.
Şimdi de bu soruların cevaplarını bulalım:
- Mart ayı, uzun kışın ardından gelen baharın müjdecisi olsa da, yiyecek ve yakıt stoklarının azaldığı, havanın hala çok soğuk geçtiği bir ay olduğu için zorlu olarak nitelendiriliyor.
- “Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır.” atasözü, mart ayında havanın o kadar soğuk olabileceğini ki insanların ısınmak için evdeki değerli eşyalarını bile yakmak zorunda kalabileceğini anlatan köylünün kazma ve kürek saplarını yakması olayı sonucunda ortaya çıkmıştır.
- Köylü, odunu bittiğinde ısınmak için kapı arkasında duran kazma ve küreğin saplarını odun olarak yakmak zorunda kalmıştır.
- Genç çoban, mart ayının güneşli havasına aldanıp dayısının “mart ayının güneşine aldanma” uyarısını ciddiye almadığı ve kalın giyinmediği için üşümüştür.
- “Aldanma martın yazına, geldin mi dayın sözüne?” sözüyle, mart ayının ilkbahar gibi görünen aldatıcı sıcak havalarına inanmamak gerektiği, havanın aniden soğuyabileceği ve tecrübeli kişilerin uyarılarını dikkate almanın önemi anlatılmak isteniyor.
b. Soru grubu olarak hazırladığınız soruları sorunuz. Cevap grubu olarak sorulan soruları aldığınız notlardan hareketle cevaplayınız.
Bu kısım aslında yukarıdaki “a” maddesinin devamı gibi. Biz zaten “Soru Grubu” için soruları hazırladık ve “Cevap Grubu” için de bu soruların cevaplarını verdik. Yani etkinliği başarıyla tamamlamış olduk! Eğer sınıf ortamında olsaydık, şimdi sen ve arkadaşların bu soruları birbirinize sorup cevaplayacaktınız. Harika olurdu, değil mi?
c. Gruplara ayrılarak metinden hazırlanan sorular üzerinden tartışmak, metni anlama becerinizi nasıl etkiledi? Aşağıdaki sayı doğrusu üzerinde bir değer vererek kendinizi değerlendiriniz.
Şimdi de bu etkinliğin sana ne kadar faydalı olduğunu düşünelim. Bir metin hakkında sorular hazırlamak ve bu soruları cevaplamak, o metni ne kadar iyi anlamanı sağladı?
Adım 1: Tartışmanın metni anlama becerisi üzerindeki etkisini düşünelim.
Bir konuyu tek başına okumakla, o konu hakkında arkadaşlarımızla konuşmak, soru sormak ve cevaplamak arasında büyük fark vardır. Tartışma sayesinde farklı bakış açılarını görürüz, anlamadığımız yerleri sorarız ve başkalarının cevaplarıyla kendi bilgimizi pekiştiririz. Bu, metni çok daha derinlemesine anlamamızı sağlar.
Adım 2: Kendimizi sayı doğrusu üzerinde değerlendirelim.
Sayı doğrusu 1’den 5’e kadar gidiyor. 1 en az etkilenme, 5 ise en çok etkilenme anlamına geliyor.
Sonuç:
Bu tür bir etkinliğin metni anlama becerimizi olumlu yönde ve güçlü bir şekilde etkilediğini düşünüyorum. Bu yüzden sayı doğrusunda 5‘i işaretlerdim.
Açıklama:
Çünkü sorular hazırlamak ve bu soruları cevaplamak için metni çok dikkatli okumak zorundayız. Hatta bazen bir cümleyi defalarca okuruz ki doğru soruyu sorabilelim ya da doğru cevabı verebilelim. Bu durum, metindeki her detayı fark etmemizi sağlar. Ayrıca, arkadaşlarımızın hazırladığı farklı sorular sayesinde metnin farklı yönlerini de görmüş oluruz. Bu da metni bütüncül bir şekilde kavramamıza yardımcı olur. Yani sadece okumakla kalmayız, metinle adeta bir sohbet etmiş gibi oluruz. Bu da anlama becerimizi en üst düzeye çıkarır!
Umarım bu açıklamalar senin için faydalı olmuştur sevgili öğrencim. Unutma, okuduğunu anlamak ve üzerine düşünmek çok kıymetlidir!