Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle çok keyifli ve lezzetli bir Türkçe etkinliği yapacağız. Hem mutfak bilgilerimizi konuşturacağız hem de konuşma becerilerimizi geliştireceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
1. ANLATALIM
a. Aşağıdaki listede Japon ve Türk mutfağından çeşitli malzemeler verilmiştir. Malzemeleri inceleyiniz ve listeye bir malzeme de siz ekleyiniz. Elinizdeki malzemelerden nasıl bir çorba yapabileceğinizi düşünüp defterinize notlar alınız.
Bu soruda bizden hem bir liste incelememiz hem de bu listeye bir ekleme yapmamız isteniyor. Sonra da bu malzemelerden nasıl bir çorba yapacağımızı hayal edip not alacağız. Hadi önce malzemelere bir göz atalım:
- Yosun
- Baharatlar
- Balık suyu
- Mercimek
- Domates
- Soya fasulyesi püresi
- Tereyağı
- Erişte
- Pirinç
- Salça
- Soğan
Şimdi ben bu listeye bir malzeme daha ekleyeceğim. Çoğunlukla Türk mutfağına uygun malzemeler olduğu için, ben de Türk yemeklerinde çok kullandığımız ve çorbaya çok yakışan bir şey eklemek istiyorum: Sarımsak.
Şimdi elimizdeki malzemelerle nasıl bir çorba yaparız, bunu düşünelim. Listede hem Japon mutfağına ait (yosun, balık suyu, soya fasulyesi püresi) hem de Türk mutfağına ait (mercimek, domates, soğan, tereyağı, salça, baharatlar, erişte, pirinç) malzemeler var. Eğer Japon mutfağına yakın bir çorba yapmak isteseydim, balık suyu, yosun ve soya fasulyesi püresi gibi malzemeleri kullanırdım. Ama ben daha çok Türk mutfağına yakın bir çorba yapmak istiyorum çünkü elimizde daha fazla o tarz malzeme var. Bu malzemelerle Kırmızı Mercimek Çorbası yapabiliriz. Hem besleyici hem de çok lezzetli olur!
İşte defterimize alabileceğimiz notlar ve tarifimin ana hatları:
Çorba Adı: Kırmızı Mercimek Çorbası
Malzemeler:
- Mercimek (kırmızı)
- Soğan
- Domates (veya Salça)
- Tereyağı
- Baharatlar (nane, pul biber, tuz, karabiber)
- Sarımsak (benim eklediğim malzeme)
- Su (veya tavuk/et suyu, ama listede su yok, o yüzden sadece su kullanacağız)
Yapılışı (Kısaca):
- Soğan ve sarımsağı küçük küçük doğra.
- Tereyağında soğanları ve sarımsakları kavur.
- Salçayı ekle, biraz daha kavur.
- Mercimeği yıka ve tencereye ekle.
- Üzerine su ekle, kaynamaya bırak.
- Mercimekler yumuşayınca baharatları ekle.
- İstersen blenderdan geçirerek pürüzsüz hale getir.
- Üzerine nane ve pul biberle yakılmış tereyağı gezdir.
b. Notlarınızdan hareketle oluşturduğunuz Kırmızı Mercimek Çorbası isimli çorba tarifinizi aşağıdaki yönergelere göre sınıfta anlatınız.
Şimdi de hazırladığımız bu harika tarifi arkadaşlarımıza ve öğretmenimize nasıl anlatacağımızı planlayalım. İşte bize verilen yönergeler ve benim size bu konuda yardımcı olacak açıklamalarım:
1. Konuşmanızda uygun hitap, selam ve sonlandırma ifadelerini kullanınız.
Sevgili öğrencim, bir konuşmaya başlarken ve bitirirken kibar ve uygun ifadeler kullanmak çok önemlidir. Bu, dinleyicilere saygı gösterdiğini ve iyi bir sunum yaptığını gösterir.
Adım 1: Konuşmaya başlarken “Günaydın sevgili arkadaşlarım ve değerli öğretmenim,” veya “Merhaba herkese,” gibi bir ifadeyle başlayabilirsin.
Adım 2: Konuşmanın sonunda ise “Beni dinlediğiniz için hepinize teşekkür ederim.” veya “Umarım tarifimi beğenmişsinizdir. Afiyet olsun!” gibi bir cümleyle bitirebilirsin.
2. Tarifinizin yapılış aşamalarını eksiksiz anlatınız.
Bir tarifi anlatırken, sanki arkadaşların o çorbayı seninle birlikte yapıyormuş gibi hissetmeli. Her adımı sırasıyla ve net bir şekilde anlatmalısın ki kimse kafasında soru işareti kalmasın.
Adım 1: Öncelikle çorbanın adını söyle ve hangi malzemeleri kullanacağını listele. Malzemeleri sayarken miktarlarını da belirtmek iyi olur, örneğin “Bir su bardağı kırmızı mercimek, bir adet soğan…” gibi.
Adım 2: Sonra çorbanın yapım aşamalarını adım adım anlat. Mesela:
- “İlk olarak, bir tencereye tereyağını alıp eritiyoruz.“
- “Ardından küçük küçük doğradığımız soğanları ve sarımsakları ekleyip pembeleşinceye kadar kavuruyoruz.“
- “Kavrulan soğanların üzerine salçayı ekleyip kokusu çıkana kadar karıştırıyoruz.“
- “Yıkanmış kırmızı mercimekleri de tencereye ekleyip birkaç dakika daha çeviriyoruz.“
- “Sonra üzerine yaklaşık 6-7 su bardağı sıcak su ekleyip mercimekler yumuşayana kadar pişiriyoruz.“
- “Mercimekler pişince, içine tuz, karabiber ve nane gibi baharatları ekleyip karıştırıyoruz.“
- “Çorbamızın daha pürüzsüz olması için isterseniz bir blender yardımıyla çorbayı çekebilirsiniz.“
- “Son olarak, küçük bir tavada biraz tereyağı eritip içine pul biber ve nane ekleyerek kızdırıp, pişen çorbamızın üzerine gezdiriyoruz. İşte çorbamız hazır!“
Gördün mü, her adımı tek tek anlatınca herkes ne yapacağını anlar.
3. Süreç esnasında arkadaşlarınızın merakını canlı tutacak sorular sorabilirsiniz.
Konuşmanı daha eğlenceli ve etkileşimli hale getirmek için arkadaşlarına sorular sorabilirsin. Böylece onlar da seni daha dikkatli dinler ve derse katılmış olurlar.
Adım 1: Tarifin belli bir aşamasında durup “Sizce şimdi ne yapmalıyız?” veya “Bu çorbaya başka hangi baharatlar yakışır dersiniz?” gibi sorular sorabilirsin.
Adım 2: Ya da “Aranızda hiç kırmızı mercimek çorbası yapan var mı?” veya “Bu çorbayı kimler çok sever?” gibi genel sorularla da onların ilgisini çekebilirsin.
4. Konuşmanız bittiğinde arkadaşlarınıza sorularını sormaları için süre tanıyınız.
Konuşman bittikten sonra arkadaşlarının merak ettikleri şeyler olabilir. Onlara soru sorma fırsatı vermek, hem onların anlamadıkları yerleri sormasına olanak tanır hem de senin ne kadar iyi bir sunum yaptığını gösterir.
Adım 1: Konuşmanın sonunda “Şimdi sorularınız varsa alabilirim.” veya “Bu tarifle ilgili merak ettikleriniz var mı?” diyerek arkadaşlarına söz verebilirsin.
Adım 2: Soruları dinlerken sabırlı ol ve her bir arkadaşına cevap verme fırsatı tanı.
5. Soruları açık, net ve saygılı bir şekilde cevaplayınız.
Arkadaşlarından gelen soruları dikkatlice dinlemeli ve onlara anlaşılır, nazik bir dille cevap vermelisin. Unutma, saygılı olmak her zaman çok önemlidir.
Adım 1: Bir arkadaşın soru sorduğunda, önce onu dikkatlice dinle ve soruyu tam olarak anladığından emin ol.
Adım 2: Cevabını basit ve anlaşılır cümlelerle ver. Eğer bilmiyorsan “Şu an tam emin değilim ama araştırıp sana bilgi verebilirim.” diyebilirsin. Cevap verdikten sonra “Rica ederim,” veya “Teşekkürler,” diyerek nezaketini göster.
—
Değerlendirelim
a. Konuşma sürecinizi aşağıdaki yıldızlı puan çizelgesini kullanarak değerlendiriniz. Ölçütteki her bir davranışı gerçekleştirme durumunuza göre yıldızlarınızı yay ayraç içine çiziniz.
Şimdi sıra geldi kendi konuşmamızı değerlendirmeye! Bu kısım, ne kadar iyi bir iş çıkardığımızı anlamamız için çok önemli. Aşağıdaki ölçütlere bakarak, her bir madde için kendini dürüstçe değerlendireceksin. Her bir davranış için ne kadar başarılı olduğunu, yanındaki yıldızları çizerek göstereceksin.
İşte yıldızların anlamları:
- ⭐
Gelişmeye Açık: Henüz bu konuda çok iyi değilsin, biraz daha çaba göstermen gerekiyor demektir.
- ⭐⭐
Yeterli: Fena değil, ama daha iyi olabilirsin. Temel şeyleri yapıyorsun ama ufak eksiklerin var demektir.
- ⭐⭐⭐
Kısmen Güçlü: Bu konuda oldukça iyisin! Çoğu şeyi doğru yaptın, küçük düzeltmelerle daha da harika olabilirsin.
- ⭐⭐⭐⭐
Güçlü: Harika! Bu konuda çok başarılıydın. Neredeyse her şeyi mükemmel yaptın.
- ⭐⭐⭐⭐⭐
Çok Güçlü: Mükemmelin de ötesinde! Bu konuda tam bir uzmansın. Her şeyi kusursuz bir şekilde gerçekleştirdin.
Şimdi ölçütlere tek tek bakalım ve nasıl değerlendireceğini açıklayalım:
Ölçütler:
1. Konuşmamda uygun selam, hitap ve sonlandırma ifadelerini kullandım.
Bu madde için kendine şunu sor: “Konuşmaya başlarken ‘Merhaba arkadaşlar’ gibi bir şey söyledim mi? Bitirirken ‘Teşekkür ederim’ dedim mi?” Eğer bunları yaptıysan ve gayet doğal olduysa, kendine ⭐⭐⭐⭐ veya ⭐⭐⭐⭐⭐ verebilirsin. Eğer unuttuysan veya biraz çekingen davrandıysan, ⭐ veya ⭐⭐ ile başlayabilirsin. Önemli olan dürüst olmak ve bir dahaki sefere daha iyisini yapmak için neye ihtiyacın olduğunu bilmek.
2. Tarifimin adımlarını sıralı ve net bir şekilde anlattım.
Şimdi düşün: “Çorbayı yaparken önce ne, sonra ne yapılır, bunları karışık mı anlattım yoksa adım adım, herkesin anlayacağı şekilde mi söyledim?” Eğer herkesin anlayacağı kadar açık ve sıralı anlattıysan, yani ‘önce soğanları kavur, sonra mercimeği ekle’ gibi net olduysan, kendine yüksek yıldızlar verebilirsin. Eğer bazı adımları atladıysan veya sırasını karıştırdıysan, daha az yıldız verip ‘bir dahaki sefere daha dikkatli olayım’ diye düşünebilirsin.
3. Uygun zamanlarda arkadaşlarıma söz verdim.
Bu madde için aklına gelsin: “Konuşurken arkadaşlarıma soru sordum mu? Ya da onlar soru sormak istediğinde onlara söz hakkı tanıdım mı?” Eğer konuşmanı sadece sen yapıp bitirmediysen, arkadaşlarına da konuşma ve soru sorma fırsatı verdiysen, bu konuda başarılısın demektir. Yani ⭐⭐⭐⭐ veya ⭐⭐⭐⭐⭐ senin olabilir. Eğer unuttuysan veya biraz acele ettiysen, bu da sana bir sonraki konuşman için bir ipucu olur.
4. Soruları açık, net ve saygılı bir şekilde cevapladım.
Son olarak, “Arkadaşlarımın sorularını dikkatlice dinledim mi? Verdiğim cevaplar anlaşılır mıydı? Yoksa kekeledim mi ya da ‘bilmiyorum’ deyip geçiştirdim mi?” Eğer soruları dinleyip, doğru ve anlaşılır cevaplar verdiysen, üstelik bunu yaparken de kimseyi kırmadıysan, kendine bolca yıldız verebilirsin. Eğer cevap verirken zorlandıysan veya biraz gerildiysen, bu da gayet normal. Zamanla bu konuda da daha iyi olacaksın.
Unutma, bu değerlendirme senin kendini tanıman ve daha iyi olman için bir fırsat. Her zaman daha iyiye gidebiliriz!