Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim, ben senin Türkçe öğretmeninim. Bugün seninle birlikte dilimizin güzelliklerini keşfedeceğimiz, tekerlemelerle dolu bir etkinliği yapacağız. Hazırsan, başlayalım!
Öncelikle görseldeki soruları dikkatlice inceledim ve senin için adım adım nasıl çözeceğimizi planladım. Merak etme, her şeyi en basit ve anlaşılır şekilde açıklayacağım.
***
a. Aşağıdaki tekerlemeleri düzgün ve hatasız söylemeye çalışınız. Tekerlemeleri tekrar tekrar söyleyerek hatalarınızı azaltabilirsiniz.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu kısım aslında bir etkinlik, yazılı bir cevap beklemeyen bir alıştırma. Tekerlemeler, dilimizi daha iyi kullanmamızı, kelimeleri daha doğru telaffuz etmemizi sağlayan çok eğlenceli ve faydalı cümlelerdir. Tıpkı bir sporcu gibi, dilimiz de pratik yaparak güçlenir. İşte bu yüzden tekerlemeler bizim için harika bir antrenmandır!
Adım 1
Öncelikle tekerlemeleri yüksek ve net bir sesle okumalısın. Sakın mırıldanma ya da sessiz okuma! Sesini çıkararak okumak, hangi kelimelerde zorlandığını anlamana yardımcı olur.
Adım 2
İlk başta hızlı söylemeye çalışma. Önce her kelimeyi doğru ve düzgün telaffuz etmeye odaklan. Hızlı söylemek yerine doğru söylemek çok daha önemlidir. Yavaş yavaş hızını artırabilirsin.
Adım 3
Tekerlemeleri söylerken soluk alıp verme noktalarını iyi belirle. Bazen bir tekerlemeyi tek nefeste söylemeye çalışırız ve nefesimiz yetmez. Bu da hata yapmamıza neden olur. Nerede durup nefes alacağını önceden düşünmek, daha akıcı söylemene yardımcı olacaktır.
Adım 4
Bol bol tekrar yap! Tekrarlamak, hatalarımızı düzeltmenin ve dilimizi geliştirmenin en iyi yoludur. Bir tekerlemeyi ilk söylediğinde zorlanabilirsin ama her tekrarında daha iyi olduğunu göreceksin.
Şimdi seninle tekerlemelere bir göz atalım ve nasıl pratik yapabileceğini örnekleyelim:
- Az kaz uz kaz boyunca kaz.
Burada ‘kaz’ kelimesinin hem hayvan olan kaz hem de kazmak fiili olan kaz anlamlarını bir araya getiren bir oyun var. ‘z’ ve ‘s’ seslerine dikkat ederek yavaşça söylemeye çalış.
- Getirince el getirir, yel getirir, sel getirir; götürünce el götürür, yel götürür, sel götürür.
Bu tekerleme biraz daha uzun. ‘getirir’ ve ‘götürür’ kelimelerinin tekrarı ve ‘l’ sesleri önemli. Nefes alacağın yerleri belirle, mesela her virgül veya noktalı virgülde kısa bir nefes alabilirsin.
- Ekmeği ekmekçiye ver, bir ekmek de üste ver.
‘ek’ ve ‘ver’ seslerinin tekrarı var. Kelimeleri birbirine karıştırmadan, tane tane söylemeye çalış.
- Gece penceredeki tekir kedi kendi tenceresindeki eti yedi.
‘e’ ve ‘i’ sesleri ile ‘k’ ve ‘t’ harflerinin yoğun olduğu bir tekerleme. Özellikle ‘kendi tenceresindeki eti yedi’ kısmını yavaşça söyleyerek pratik yap.
- Pasaklı pinpon pislikten paklandı.
‘p’ sesinin yoğun olduğu bu tekerlemede kelimeleri birbirine karıştırmadan, net bir şekilde söylemelisin. ‘Pasaklı’, ‘pinpon’, ‘pislikten’, ‘paklandı’ kelimelerinin her birini ayrı ayrı vurgula.
- Bir berber bir berbere bre berber geri gel diye bar bar bağırmış.
Bu tekerleme çok ünlüdür ve ‘b’ ve ‘r’ seslerinin tekrarı dilimizi yorabilir. Sakın pes etme! İlk önce yavaşça, sonra hızlanarak söylemeye çalış. Özellikle ‘berber bir berbere bre berber’ kısmına dikkat et.
- Tazıya tavşanı tutturan iki tarafın hay huyudur.
‘t’ ve ‘h’ seslerinin tekrarı olan bu tekerlemede kelimeleri net bir şekilde ayırarak söylemek önemli. ‘Tazıya’, ‘tavşanı’, ‘tutturan’ kelimelerini üst üste bindirmeden söylemeye çalış.
Unutma, bu bir yarış değil. Önemli olan eğlenerek dilini geliştirmek. Arkadaşlarınla birlikte pratik yapabilir, birbirinize yardımcı olabilirsiniz.
***
b. Aşağıya “Ç” ve “Ş” ile başlayan kelimelerden oluşan birer tekerleme yazınız. Öğretmeninizin belirlediği bir düzen içinde tekerlemelerinizi arkadaşlarınızın tekerlemeleriyle değiştirerek söylemeye çalışınız.
Çözüm:
Şimdi de kendi tekerlemelerimizi oluşturma zamanı! Tekerleme yazmak çok yaratıcı bir iş. Aynı seslerin veya harflerin tekrar etmesine dikkat ederek eğlenceli cümleler kurabiliriz. İşte sana “Ç” ve “Ş” harfleriyle başlayan kelimelerden oluşan iki tane tekerleme örneği:
Adım 1
Önce “Ç” harfiyle başlayan kelimeleri düşünelim. Çay, çaydanlık, çatal, çamur, çilek, çalı, çıtırtı… Bu kelimelerden anlamlı ve tekrar eden sesler içeren bir cümle kurmaya çalışalım.
Ç-
Çatalağzı’nda çatlak çaydanlık, çayını çatır çatır çatlattı.
Açıklama: Bu tekerlemede ‘Çatalağzı’, ‘çatlak’, ‘çaydanlık’, ‘çayını’, ‘çatır çatır’, ‘çatlattı’ kelimeleriyle ‘ç’ sesini bolca tekrar ettik. Bu sayede dilimizi ‘ç’ sesine alıştırmış oluyoruz.
Adım 2
Şimdi de “Ş” harfiyle başlayan kelimeleri düşünelim. Şemsiye, şişe, şaşkın, şoför, şeker, şıkır şıkır… Bu kelimelerle de eğlenceli bir tekerleme yazalım.
Ş-
Şemsiye şişede, şişe şemsiyede.
Açıklama: Bu tekerleme kısa ama çok etkili! ‘Şemsiye’ ve ‘şişe’ kelimeleri yer değiştirerek ‘ş’ sesini bolca tekrar ettiriyor. Bu tekerlemeyi söylerken ‘ş’ sesini net çıkarmaya özen göstermelisin.
Sevgili öğrencim, şimdi sıra sende! Bu verdiğim örneklerden ilham alarak kendi tekerlemelerini yazabilirsin. Unutma, önemli olan eğlenmek ve dilini daha iyi kullanmak. Arkadaşlarınla kendi tekerlemelerinizi birbirinize söyleyerek pratik yapmayı da unutmayın. Eminim çok güzel tekerlemeler oluşturacaksınız!