Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün size çok güzel ve düşündürücü bir ödevin nasıl yapılacağını anlatacağım. Resimde gördüğümüz bu çalışma, hem araştırma yapma becerinizi hem de bildiklerinizi güzelce yazıya dökme yeteneğinizi geliştirecek. Hadi bakalım, adım adım bu soruları nasıl çözeceğimizi ve bu ödevi nasıl tamamlayacağımızı birlikte inceleyelim.
Şimdi ilk olarak a) maddesine bakalım:
a. “GÖREVİMİZİ BİLELİM!” bölümünde araştırdığınız farklı kültürlerdeki oyunlardan birini seçiniz ve A4 kâğıdına bu oyunu tanıttığınız bir yazı yazınız. Yazınızda aşağıda verilen ipucu sorulardan hareket ederek düşünceyi geliştirme yollarından en az üçünü kullanınız.
Öğretmeninizden gelen bu görev, aslında bir araştırma ve yazma çalışması. Daha önce farklı kültürlere ait oyunları araştırmış olmalısınız. Şimdi o oyunlardan birini seçecek ve onu bize tanıtacaksınız. Tıpkı bir dergi yazısı gibi düşünün! Ama yazınızı daha zengin ve anlaşılır yapmak için bazı yöntemler kullanacağız. Bunlara “düşünceyi geliştirme yolları” diyoruz.
Şimdi size verilen ipucu sorulara ve kullanabileceğiniz düşünceyi geliştirme yollarına tek tek bakalım:
- 1. Betimleme (Tasvir Etme):
Betimleme, bir şeyi gözümüzde canlandıracak şekilde anlatmaktır. Sanki o oyunu hiç bilmeyen biri okuduğunda, oyunu ve özelliklerini hemen anlayacak gibi yazmak demektir.
İpucu sorular:
- Oyunun öne çıkan özellikleri nelerdir?
- Oyun başka hangi adlarla bilinir?
- Oyun hangi ülkelerde oynanmaktadır?
Mesela: Seçtiğin oyunun nasıl bir alanda oynandığını, kullanılan malzemelerin şeklini, rengini, nasıl hareket edildiğini, kısacası oyunun tüm görsel ve işitsel özelliklerini anlatabilirsin. Örneğin, “Bu oyun, genellikle yeşil çimenlik bir alanda, iki takım halinde, elips şeklinde bir topla oynanır ve oyuncuların üzerinde farklı renklerde formalar bulunur.” gibi.
- 2. Tanımlama (Ne Olduğunu Açıklama):
Tanımlama, bir kavramın veya nesnenin ne olduğunu kısa ve öz bir şekilde belirtmektir. Cümleler genellikle “Bu nedir?” sorusuna cevap verir ve “Bu, …dır/dir.” şeklinde biter.
İpucu sorular:
- Oyunun tanımını yapınız.
- “Bu oyun, …………… bir oyundur.” ifadesi nasıl tamamlanabilir?
Mesela: “Misket oyunu, genellikle topraklı bir alanda, camdan yapılmış küçük bilyelerle oynanan, nişan alma ve stratejiye dayalı geleneksel bir çocuk oyunudur.” diyerek oyunu tanımlayabilirsin.
- 3. Karşılaştırma ve Benzetme (Farklılıkları ve Benzerlikleri Ortaya Koyma):
Karşılaştırma, iki veya daha fazla şey arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koymaktır. Benzetme ise bir şeyi, başka bir şeye benzeterek daha kolay anlaşılmasını sağlamaktır.
İpucu sorular:
- Oyun hangi oyuna benziyor?
- Oyunda bir nesne kullanılıyorsa bu nesne neye benziyor?
- Oyunun tekerlemesi varsa size neyi anımsatıyor?
- Oyunu anlatırken benzetmelere başvurunuz.
Mesela: “Bu oyunun kuralları futbol gibi basit, ancak stratejisi satranç kadar derinlemesine düşünmeyi gerektirir.” diyebilirsin. Ya da “Oyunda kullanılan top, karpuz büyüklüğünde, ama içi pamukla doldurulmuş gibi hafif.” gibi bir benzetme yapabilirsin.
- 4. Örnekleme (Örnek Vermek):
Örnekleme, bir düşünceyi, fikri veya bilgiyi daha somut hale getirmek ve açıklamak için örnekler vermektir. Böylece okuyucu anlattığınız şeyi daha iyi kafasında canlandırır.
İpucu sorusu:
- Oyun hakkında bilgi verirken örneklerden yararlanınız.
Mesela: “Bu oyunun farklı kültürlerde birçok çeşidi vardır. Örneğin, Japonya’da ‘Kendama’, Çin’de ‘Diabolo’ gibi benzer el becerisi oyunları bulunur.” diyebilirsin.
- 5. Sayısal Verilerden Yararlanma (Sayıları Kullanma):
Sayısal verilerden yararlanma, anlattığınız konuyu daha inandırıcı ve kesin kılmak için sayılar, istatistikler veya tarihler kullanmaktır.
İpucu sorular:
- Oyun hangi tarihten beri oynanmaktadır?
- Oyun kaç kişiyle oynanır?
- Oyunun varsa puan sistemi nasıl işlemektedir?
- Oyun için verdiğiniz bilgilerde sayısal verilerden yararlanınız.
Mesela: “Bu geleneksel oyun, yaklaşık 500 yıldır oynanmaktadır. Genellikle 2 ila 6 kişi arasında oynanır ve her tur sonunda en yüksek puanı alan oyuncu 10 puan kazanır.” gibi bilgiler ekleyebilirsin.
- 6. Tanık Gösterme (Uzman Görüşüne Yer Verme):
Tanık gösterme, anlattığınız konunun güvenilirliğini artırmak için o konuda uzman veya tanınmış birinin sözünü alıntılamaktır. Bu, yazınıza bilimsellik ve ciddiyet katar.
İpucu sorular:
- Oyundan söz ederken tanınır birinin sözlerinden alıntı yapınız.
- Oyun, oyunun doğduğu kültür ya da ülke, oyunda kullanılan nesne, oyunun kuralları vb. hakkında tanık gösterebileceğiniz birinin sözü var mı?
Mesela: “Ünlü oyun tarihçisi Ayşe Yılmaz’ın da belirttiği gibi, ‘Bu oyun, sadece bir eğlence değil, aynı zamanda nesiller arası kültürel bir köprüdür.'” şeklinde bir alıntı kullanabilirsin.
Peki, bu görevi yaparken nasıl bir yol izleyeceksin?
Adım 1: Oyun Seçimi ve Araştırma
- Öncelikle “GÖREVİMİZİ BİLELİM!” bölümünde araştırdığınız oyunlardan en çok ilginizi çeken veya hakkında en çok bilgi bulduğunuz bir tanesini seçin.
- Seçtiğiniz oyun hakkında bildiklerinizi bir kenara not alın. Eksik gördüğünüz yerleri tekrar araştırabilirsiniz.
Adım 2: Düşünceyi Geliştirme Yollarını Belirleme
- Yukarıda anlattığım düşünceyi geliştirme yollarından hangilerini kullanmak istediğinize karar verin. Unutmayın, en az üç tane kullanmanız gerekiyor.
- Mesela, “Betimleme”, “Tanımlama” ve “Sayısal Verilerden Yararlanma”yı kullanmaya karar verebilirsin.
Adım 3: İpucu Soruları Kullanarak Taslak Oluşturma
- Seçtiğiniz her düşünceyi geliştirme yolu için ilgili ipucu sorularını cevaplamaya çalışın. Bu cevaplar sizin yazınızın iskeletini oluşturacak.
- Örneğin, betimleme için “Oyunun öne çıkan özellikleri nelerdir?” sorusunu cevaplayarak başlayabilirsin.
Adım 4: Yazıyı Yazma
- Taslağınızı kullanarak A4 kağıdına oyun tanıtım yazınızı yazın. Cümlelerinizin akıcı, anlaşılır ve merak uyandırıcı olmasına dikkat edin.
- Yazınızda seçtiğiniz düşünceyi geliştirme yollarını ve onlara uygun ipucu sorularının cevaplarını doğal bir şekilde bir araya getirin.
Adım 5: Kontrol Etme
- Yazınızı bitirdikten sonra baştan sona okuyun. Yazım ve noktalama hataları var mı kontrol edin.
- En az üç düşünceyi geliştirme yolunu kullandığınızdan emin olun.
- Yazınızın, oyunu hiç bilmeyen birine bile oyunu tam olarak anlattığından emin olun.
İşte bu kadar! Bu adımları izleyerek harika bir oyun tanıtım yazısı hazırlayabilirsin.
Şimdi de b) maddesine geçelim. Bu kısım, yaptığın çalışmayı ve arkadaşlarınınkini inceledikten sonra kendi düşüncelerini yazmanı istiyor. Bu bir “öz değerlendirme” yani kendini değerlendirme bölümü.
b. Yazınızı sınıf panosunda sergileyerek arkadaşlarınızla paylaşınız. Arkadaşlarınızın yazılarını okuyup inceledikten sonra aşağıdaki ifadeleri tamamlayınız.
- Araştırma sürecimde bulduğum kaynaklardan memnun ____________ çünkü ____________
Burada, araştırmanı yaparken kullandığın kitapları, internet sitelerini veya konuştuğun kişileri düşünmelisin. Bu kaynaklar sana yeterli bilgiyi verdi mi? Yoksa daha fazlasını mı bekliyordun?
Örnek bir cevap:
Araştırma sürecimde bulduğum kaynaklardan memnun kaldım çünkü hem oyunun tarihiyle ilgili birçok ilginç bilgiye ulaştım hem de farklı görseller sayesinde oyunu daha iyi anladım.
Ya da:
Araştırma sürecimde bulduğum kaynaklardan tamamen memnun kalmadım çünkü oyunun kuralları hakkında yeterince detaylı bilgi bulamadım ve bazı kaynaklar birbiriyle çelişiyordu.
- Farklı kültürlere ait oyunları yeniden araştıracak olsaydım ____________
Bu kısımda ise, bu deneyiminden sonra gelecekteki araştırmalarını nasıl yapacağını veya nelere dikkat edeceğini düşünmelisin. Neyi farklı yapardın?
Örnek bir cevap:
Farklı kültürlere ait oyunları yeniden araştıracak olsaydım mutlaka o oyunun oynandığı kültürden insanlarla konuşmaya çalışır, onlardan birinci ağızdan bilgi alırdım. Ayrıca, oyunun sadece kurallarını değil, kültürel önemini de daha derinlemesine araştırırdım.
Ya da:
Farklı kültürlere ait oyunları yeniden araştıracak olsaydım daha fazla görsel ve video kaynağına bakardım, çünkü oyunları izleyerek öğrenmek okumaktan çok daha etkili olabiliyor.
Son olarak, bir hatırlatma var:
Oyun tanıtım yazınızı seçki dosyanıza eklemeyi unutmayınız.
Seçki dosyası, yıl boyunca yaptığınız en iyi çalışmaları biriktirdiğiniz bir dosya gibidir. Bu güzel yazınızı da oraya ekleyerek emeğinizin bir kanıtını saklamış olacaksınız. Böylece yıl sonunda ne kadar yol katettiğinizi görebilirsiniz.
Umarım bu açıklamalar, ödevinizi yaparken size çok yardımcı olur. Unutmayın, önemli olan sadece ödevi bitirmek değil, bu süreçte yeni şeyler öğrenmek ve kendinizi geliştirmektir. Başarılar dilerim!