Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle birlikte derslerimizde, kitap okurken, bir video izlerken ya da bir dinleme etkinliği yaparken çok işimize yarayacak, “Soru Sorma Stratejisi” adında harika bir yöntemi inceleyeceğiz. Bu strateji, konuyu daha iyi anlamamızı, aklımızdaki soru işaretlerini gidermemizi ve öğrendiklerimizi daha uzun süre hatırlamamızı sağlar. Yani bir nevi, konunun dedektifi olacağız!
Hadi gelin, öğretmenimizin bize izleteceği “Aile Olmak” adlı içeriği düşünerek, bu stratejiyi adım adım nasıl uygulayacağımızı ve hangi noktalara dikkat etmemiz gerektiğini birlikte keşfedelim.
1. Başlık ve görsellerde hangi ipuçlarını buldu?
Sevgili çocuklar, bir metni okumaya veya bir videoyu izlemeye başlamadan önce ilk yapmamız gereken şey, tıpkı bir dedektif gibi başlığa ve varsa görsellere dikkatlice bakmaktır. Bu ipuçları bize içeriğin ne hakkında olabileceği konusunda ilk fikirleri verir ve aklımızda ilk soruları oluşturmamızı sağlar.
Adım 1: Başlığı İncele
- Öğretmenimiz, “Aile Olmak” adlı içeriği izleteceğini söyledi. Bu başlık bize içeriğin aile kavramı, aile ilişkileri, aile bireylerinin sorumlulukları, ailede sevgi ve saygı gibi konularla ilgili olabileceğini düşündürür.
Adım 2: Görselleri İncele (varsa)
- Eğer içeriğin bir kapağı, bir resmi ya da video başlamadan önce çıkan bir görseli olsaydı, o görsellere de bakardık. Mesela, gülen bir aile fotoğrafı, çocukların oyun oynadığı bir ev ortamı, ebeveynlerin çocuklarına sarıldığı anlar gibi görseller, başlığın düşündürdüklerini daha da pekiştirirdi.
Bu adımda, içeriğe dair ilk tahminleri yaparız ve konuya zihinsel olarak hazırlanırız.
2. Bu ipuçlarına dayanarak içeriğin konusu hakkında hangi soruları sordu?
Başlık ve görsellerden edindiğimiz ilk ipuçları, aklımızda bazı soruların oluşmasını sağlar. Bu sorular, içeriği daha merakla ve dikkatle takip etmemize yardımcı olur. Böylece sadece izlemekle kalmaz, aynı zamanda cevaplar aramaya başlarız.
Adım 1: İpuçlarını Değerlendir
- Öğretmenimiz, “Aile Olmak” başlığına ve varsa görsellere bakarak şunları düşünebilir: “Acaba aile olmanın anlamı nedir?”, “Aile içinde sorumluluklar nelerdir ve bunlar kimler arasında paylaşılır?”, “Sağlıklı ve mutlu bir aile ortamı nasıl oluşturulur?”, “Aile bireyleri birbirine nasıl destek olmalı?” gibi temel sorular aklına gelebilir.
Adım 2: Merak Uyandıran Sorular Oluştur
- Öğretmenimiz, bu ilk soruları kendine sorarak içeriği dinlemeye/izlemeye daha hazır hale gelir. Bu sorular, daha ilk andan itibaren konuya odaklanmamızı ve içeriğin akışını daha iyi takip etmemizi sağlar.
Bu sorular, içeriği izlerken neye dikkat edeceğimizi, hangi bilgileri arayacağımızı belirlememize yardımcı olur.
3. İçeriği izlerken belirli yerlerde durup içerikle ilgili hangi soruları sordu?
Soru sorma stratejisinin en önemli adımlarından biri de içeriği dinlerken veya izlerken aktif olmaktır. Yani sadece dinlemek/izlemek yerine, aklımızda oluşan soruları sormak ve durup düşünmektir. Tıpkı bir film izlerken önemli bir sahnede durdurup arkadaşına yorum yapmak gibi düşünebilirsin.
Adım 1: Kritik Noktalarda Dur
- Öğretmenimiz, “Aile Olmak” içeriğini izlerken, yeni bir bilgi verildiğinde, anlamadığı bir yer olduğunda, kafasında bir soru işareti oluştuğunda veya önemli bir nokta vurgulandığında videoyu durdurabilir.
Adım 2: İçerikle İlgili Sorular Sor
- Öğretmenimiz durduğu yerlerde şunları sorabilir: “Burada bahsedilen ‘aile içi iletişim’ tam olarak ne anlama geliyor?”, “Çocukların aile içinde sorumlulukları sadece ders çalışmak mıdır, başka neler olabilir?”, “Bu durumda aile bireylerinin birbirine yaklaşımı nasıl olmalıydı, doğru olan neydi?” gibi hem içeriği anlamaya yönelik hem de kendi düşüncelerini sorgulayan sorular sorar.
Bu adım, içeriği daha derinlemesine anlamamızı ve pasif bir dinleyici/izleyici olmaktan çıkıp aktif bir öğrenen olmamızı sağlar.
4. Sorduğu sorulara içeriği izlerken nasıl cevaplar aradı?
Sorular sormak kadar, bu soruların cevaplarını bulmaya çalışmak da çok önemlidir. İşte bu, aktif dinleme ve izleme becerimizi geliştirir ve dikkatimizi artırır.
Adım 1: Odaklanarak İzle/Dinle
- Öğretmenimiz, daha önce sorduğu soruların cevaplarını bulmak için içeriği daha dikkatli ve odaklanmış bir şekilde izlemeye/dinlemeye devam eder. Aklındaki soruları unutmaz, cevaplarını içerikte arar.
Adım 2: Cevapları Yakala
- Mesela, “Aile içi iletişim nedir?” diye sorduysa, içerikte iletişimle ilgili bir bölüm geçtiğinde o kısmı dikkatle dinler ve cevabı kendi cümleleriyle not alır. Ya da “Sorumluluklar nelerdir?” sorusunun cevabını, içerikte bahsedilen örneklerden yakalamaya çalışır.
Bu adım, içeriğin ana fikirlerini ve önemli detaylarını kaçırmamızı engeller ve öğrenmemizi pekiştirir.
5. Soru sorarken içerikteki hangi bilgileri kullandı?
Soru sormak, boş yere soru sormak demek değildir. Sorduğumuz soruların içerikle bağlantılı olması gerekir. Bunun için de içeriğin bize sunduğu bilgileri kullanırız. Yani, içerikteki bilgileri bir basamak olarak kullanıp, oradan yeni sorulara atlarız.
Adım 1: Mevcut Bilgiyi Kullan
- Öğretmenimiz, soru sorarken içeriğin o ana kadar anlattığı şeyleri, verdiği örnekleri, tanımlamaları veya sunulan olayları temel alır. Yani, “Şurada şöyle dedi, peki o zaman bu ne anlama geliyor?” diye sorar.
Adım 2: Yeni Sorular Üret
- Örneğin, içerikte “Aile bireyleri arasında saygı çok önemlidir.” denildiğinde, öğretmenimiz bu bilgiyi kullanarak “Peki, saygı göstermenin somut yolları nelerdir, günlük hayatta nasıl uygularız?” ya da “Saygısızlık aile ilişkilerini nasıl olumsuz etkiler?” gibi yeni sorular üretebilir. Yani, var olan bilgi üzerine inşa eder ve konuyu daha da derinleştirir.
İçerikten aldığımız bilgilerle yeni sorular üretmek, konuyu daha iyi kavramamızı ve farklı açılardan düşünmemizi sağlar.
6. Sorduğu soruların cevaplarını neden merak ettiğini nasıl açıkladı?
Sadece soru sormak yetmez, neden bu soruyu sorduğumuzu, neyi merak ettiğimizi de bilmek ve bunu ifade edebilmek önemlidir. Bu, bizim konuya olan ilgimizi, öğrenme isteğimizi ve konuyu içselleştirdiğimizi gösterir.
Adım 1: Merakını Belirt
- Öğretmenimiz, bir soru sorduğunda, “Bu konuyu daha iyi anlamak için merak ediyorum.”, “Bu durumun günlük hayatta bize nasıl faydası olacağını öğrenmek istiyorum.” ya da “Bu bilginin başka hangi durumlarla ilişkili olduğunu merak ediyorum, çünkü benim de başıma benzer bir olay gelmişti.” gibi açıklamalar yapabilir.
Adım 2: Öğrenme Amacını Vurgula
- Mesela, “Ailede iş bölümü nasıl olmalı?” diye sorduğunda, “Çünkü evde bana düşen görevleri daha iyi anlamak ve aileme nasıl katkı sağlayabileceğimi öğrenmek istiyorum, böylece herkesin yükü hafifler.” diyerek merakının nedenini ve öğrenme amacını açıklar.
Merakımızın nedenini açıklamak, öğrenme sürecimizi daha anlamlı hale getirir ve konuyu daha kalıcı öğrenmemize yardımcı olur.
7. Sorularına cevap alma durumunu nasıl kontrol etti?
Soru sorma stratejisinin son adımlarından biri de, sorduğumuz sorulara yeterli cevabı alıp almadığımızı kontrol etmektir. Eğer cevabı alamadıysak ne yapmalıyız? Bu, öğrenme sürecimizin ne kadar başarılı olduğunu görmemizi sağlar.
Adım 1: Cevapları Değerlendir
- Öğretmenimiz, içeriği izledikten sonra başlangıçta ve süreç içinde sorduğu tüm soruları gözden geçirir. “Bu sorunun cevabını buldum mu?”, “Bulduğum cevap yeterince açık ve tatmin edici miydi?”, “Yoksa hala kafamda soru işaretleri var mı, tam olarak anlayamadığım bir yer kaldı mı?” diye düşünür.
Adım 2: Ek Kaynaklara Yönel (gerekirse)
- Eğer bazı sorularının cevabını içerikte bulamadıysa veya bulduğu cevapları eksik bulduysa, ek kaynaklara başvurabilir (başka kitaplar, internet siteleri), öğretmenine sorabilir, arkadaşlarıyla tartışabilir ya da konuyu daha detaylı araştırabilir.
Bu kontrol, konuyu tam olarak anladığımızdan emin olmamızı ve öğrenme eksikliklerimizi gidermemizi sağlar.
Şimdi de bu soru sorma stratejisini daha iyi anlayabilmeniz için tablodaki adımları inceleyelim. Unutmayın, bu adımlar bize yol gösteren bir harita gibidir:
Dinlemeye/İzlemeye Başlamadan Önce:
- Bu aşamada, tıpkı birinci ve ikinci sorularda konuştuğumuz gibi, içeriğin başlığına ve varsa görsellerine bakarak“Bu metin ne hakkında olabilir?”, “Neden böyle bir olay gerçekleşti?” gibi kendi kendimize sorular sorarız. Bu sorular, içeriğe dair ilk tahminlerimizi oluşturmamızı, konuya bir giriş yapmamızı ve merakımızı uyandırmamızı sağlar.
Dinleme/İzleme Sırasında:
- İçeriği dinlerken veya izlerken aktif olmaya devam ederiz. Yani, aklımıza gelen “Eğer bu durumda ben olsaydım ne yapardım?” gibi yeni soruları not alırız. Anlamadığımız yerlerde durup “Bu ne anlama geliyor?” ya da “Neden böyle oldu?” diye sorarız. Bu soruları neden sorduğumuzu da kendimize açıklarız. Böylece hem konuyu daha iyi anlarız hem de öğrenme sürecimizi kontrol ederiz, yani neleri öğrendiğimizi, neleri öğrenemediğimizi fark ederiz.
Dinleme/İzleme Sonrasında:
- İçerik bittikten sonra, başlangıçta ve süreç içinde sorduğumuz tüm soruları gözden geçiririz. Bu sorulara yeterli cevaplar alıp almadığımızı değerlendiririz. Eğer hala cevaplanmamış sorularımız varsa, onların peşine düşeriz, yani ek araştırma yaparız veya öğretmenimize sorarız. Bu, öğrenmemizin kalıcı olmasını ve konuyu tam anlamıyla kavramamızı sağlar.
Unutmayın çocuklar, soru sormak öğrenmenin anahtarıdır! Merak edin, sorgulayın ve öğrenin! Böylece her konuda daha başarılı olursunuz.