Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle Türkçe ders kitabımızdaki “5. Anlayalım” bölümündeki soruları birlikte çözeceğiz. Hazır mısın? Hadi bakalım, dikkatlice okuyalım ve cevapları birlikte bulalım.
a. Aşağıdaki cümlelerden hangisi Keops Piramidi’nin büyüklüğünü daha net anlamanızı sağlamaktadır? Nedenini söyleyiniz.
Sevgili öğrencim, bu soruda bize iki farklı cümle verilmiş ve Keops Piramidi’nin büyüklüğünü hangisinin daha iyi anlattığını bulmamız isteniyor. Birinci cümle genel ifadeler kullanırken, ikinci cümle bize sayılarla bilgi veriyor.
Şimdi cümleleri bir daha okuyalım:
- “Mısır’da bulunan piramitlerden en büyüğü olan Keops Piramidi çok uzun ve çok ağır.”
- “Mısır’da bulunan piramitlerden en büyüğü olan Keops Piramidi, 130 metre uzunluğa ve 5 milyon tonluk bir ağırlığa sahip.”
Çözüm:
Adım 1: Birinci cümleye bakalım. “Çok uzun” ve “çok ağır” ifadeleri, kişiden kişiye değişebilen, tam olarak ne kadar olduğunu hayal etmemizi zorlaştıran ifadelerdir. Mesela senin için çok uzun olan bir şey, başka biri için o kadar da uzun olmayabilir.
Adım 2: İkinci cümleye bakalım. “130 metre uzunluğa” ve “5 milyon tonluk bir ağırlığa” sahip olması gibi ifadeler, bize kesin ve ölçülebilir bilgiler veriyor. 130 metrenin ne kadar olduğunu az çok gözümüzde canlandırabiliriz, 5 milyon tonun da ne kadar büyük bir ağırlık olduğunu düşünebiliriz. Bu sayılar sayesinde piramidin büyüklüğünü çok daha iyi anlarız.
Sonuç:
Keops Piramidi’nin büyüklüğünü daha net anlamamızı sağlayan cümle:
“Mısır’da bulunan piramitlerden en büyüğü olan Keops Piramidi, 130 metre uzunluğa ve 5 milyon tonluk bir ağırlığa sahip.”
Neden:
Çünkü bu cümle, piramidin büyüklüğünü ve ağırlığını sayısal verilerle (130 metre, 5 milyon ton) ifade etmiştir. Sayısal veriler, bir şeyi daha somut ve anlaşılır kılar. Genel ifadeler yerine, net ölçülerle bilgi vermek, okuyucunun konuyu daha iyi kavramasına yardımcı olur.
b. Etkinliğin “a” maddesinden hareketle aşağıdaki açıklamayı yay ayraç içinde verilen ifadelerle tamamlayınız.
(yüzdelik, sayısal, sözel, etkili)
Bazı metinlerde yazar; düşüncesini desteklemek ve __________ kılmak amacıyla anlatımında sayı, tarih, __________ dilim gibi __________ verilerden yararlanır.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, “a” maddesinde gördüğün gibi, sayılarla verilen bilgiler konuyu daha iyi anlamamızı sağlıyordu. Bir yazar da anlattığı şeyi daha inandırıcı ve anlaşılır kılmak için böyle yöntemlere başvurur. Şimdi boşlukları dolduralım:
Adım 1: İlk boşluğa bakalım: “düşüncesini desteklemek ve __________ kılmak amacıyla”. Bir yazarın sayıları kullanmasının amacı, anlattıklarını daha inandırıcı ve akılda kalıcı yapmaktır. Bu da demektir ki, anlatımını daha etkili hale getirmek ister. O zaman buraya “etkili” kelimesi gelecek.
Adım 2: İkinci boşluğa bakalım: “anlatımında sayı, tarih, __________ dilim gibi”. Sayı, tarih gibi ifadelerin yanına, oran belirtmek için genellikle “yüzdelik” ifadeler kullanılır. Mesela “öğrencilerin %70’i ödevini yaptı” gibi. Bu yüzden buraya “yüzdelik” kelimesi gelecek.
Adım 3: Üçüncü boşluğa bakalım: “__________ verilerden yararlanır.” Sayı, tarih, yüzdelik gibi bilgiler, hep rakamlarla ifade edilen bilgilerdir. Bunlara biz “sayısal” veriler deriz. O zaman buraya “sayısal” kelimesi gelecek.
Sonuç:
Bazı metinlerde yazar; düşüncesini desteklemek ve etkili kılmak amacıyla anlatımında sayı, tarih, yüzdelik dilim gibi sayısal verilerden yararlanır.
c. Açıklamadan hareketle “Mısır – İspanya – Norveç” adlı metinlerin hangi kısımlarında sayısal verilerden yararlanıldığını belirleyiniz ve metinler üzerinde işaretleyiniz.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruyu tam olarak cevaplayabilmemiz için “Mısır – İspanya – Norveç” adlı metinlerin tamamına ihtiyacımız var. Çünkü bize verilen görselde sadece Keops Piramidi ile ilgili iki cümle var, o metinlerin tamamı bulunmuyor.
Ancak, eğer o metinler elimizde olsaydı, “a” ve “b” maddelerinde öğrendiklerimizi uygulayacaktık. Yani metinlerde geçen sayıları, tarihleri, yüzdelik oranları, ölçü birimlerini (metre, ton gibi) dikkatlice bulup işaretleyecektik. Bu tür bilgiler, yazarın anlattığı konuyu daha anlaşılır ve inandırıcı kılmak için kullandığı sayısal verilerdir.
Örneğin, görseldeki Keops Piramidi ile ilgili cümlede:
“Mısır’da bulunan piramitlerden en büyüğü olan Keops Piramidi, 130 metre uzunluğa ve 5 milyon tonluk bir ağırlığa sahip.”
Buradaki “130 metre” ve “5 milyon ton” ifadeleri, sayısal verilerdir ve bu cümlelerdeki gibi yerleri işaretlememiz gerekirdi.
Sonuç:
Metinlerin tamamı elimizde olmadığı için doğrudan işaretleme yapamıyorum. Ancak, metinlerdeki rakamları, tarihleri, ölçüleri ve yüzdelik ifadeleri bulup işaretlememiz gerektiğini unutma.
ç. İşaretlemelerinizi gözden geçirerek aşağıdaki ifadeleri uygun şekilde tamamlayınız.
Çözüm:
Bu soru da “c” maddesine bağlı olduğu için, elimizdeki Keops Piramidi ile ilgili bilgilere bakarak ve genel bir yaklaşımla tamamlayacağız.
- Yazar, sözünü ettiği yapının büyüklüğünü hayal edebilmemiz için “__________” ifadelerine başvurmuştur.
- Yazar, sözünü ettiği yapının ne zaman yapıldığını anlamamız için “__________” ifadelerine başvurmuştur.
- Yazar, sözünü ettiği yapının ne kadar ağır olduğunu anlamamız için “__________” ifadelerine başvurmuştur.
Şimdi bu boşlukları dolduralım:
Adım 1: İlk boşluğa bakalım: “yapının büyüklüğünü hayal edebilmemiz için”. Keops Piramidi ile ilgili bilgide, piramidin “130 metre uzunluğa” sahip olduğu belirtilmişti. Bu bilgi, piramidin ne kadar yüksek olduğunu hayal etmemize yardımcı olur.
Adım 2: İkinci boşluğa bakalım: “yapının ne zaman yapıldığını anlamamız için”. Görseldeki Keops Piramidi ile ilgili cümlelerde piramidin ne zaman yapıldığına dair bir bilgi yoktu. Eğer olsaydı, bu bilgi genellikle tarih veya yıl olarak verilirdi. Bu nedenle, elimizdeki metinde bu bilgi bulunmadığını belirteceğiz.
Adım 3: Üçüncü boşluğa bakalım: “yapının ne kadar ağır olduğunu anlamamız için”. Keops Piramidi ile ilgili bilgide, piramidin “5 milyon tonluk bir ağırlığa” sahip olduğu belirtilmişti. Bu bilgi de piramidin ne kadar ağır olduğunu anlamamızı sağlar.
Sonuç:
- Yazar, sözünü ettiği yapının büyüklüğünü hayal edebilmemiz için “130 metre uzunluğa sahip olması” ifadelerine başvurmuştur.
- Yazar, sözünü ettiği yapının ne zaman yapıldığını anlamamız için “(Bu bilgi metinde verilmemiştir, ancak tam metinde yapım tarihi veya dönemi gibi bilgiler olurdu.)” ifadelerine başvurmuştur.
- Yazar, sözünü ettiği yapının ne kadar ağır olduğunu anlamamız için “5 milyon tonluk bir ağırlığa sahip olması” ifadelerine başvurmuştur.
Aferin sana, bütün soruları dikkatlice çözdük ve öğrendik! Gördüğün gibi, metinleri dikkatli okumak ve sayısal verilerin önemini anlamak çok önemli.