Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencilerim! Ben Türkçe öğretmeniniz. Şimdi sizinle birlikte önümüzdeki bu güzel soruları adım adım inceleyip çözelim. Sakın unutmayın, Türkçe dersinde en önemli şeylerden biri okuduğumuzu iyi anlamak ve kelimelerin gücünü fark etmektir. Hazırsanız başlayalım!
b. Metinde düşünceyi geliştirme yollarından hangilerine başvurulmuştur? İşaretleyiniz.
Sevgili öğrencilerim, bu soruyu tam olarak cevaplayabilmemiz için aslında önümüzde bir metin olması gerekiyor. Ama biz yine de düşünceyi geliştirme yollarını bir hatırlayalım ve bu tür bilgilendirici bir metinde (başlıkta “FARKLI DÜNYALAR” yazıyor, yani bize farklı bir konu hakkında bilgi verecek) hangileri olabileceğini düşünelim.
- Tanımlama: Bir şeyi “nedir?” sorusuna cevap vererek açıklamaktır. Örneğin, “Kitap, bilginin kağıda dökülmüş halidir.” dersek tanımlama yapmış oluruz. Bilgilendirici metinlerde sıkça kullanılır.
- Benzetme: İki farklı şey arasında ortak bir özellik bularak, zayıf olanı güçlü olana benzetmektir. “Aslan gibi güçlü asker” derken benzetme yaparız.
- Örneklendirme: Anlatılan bir konuyu daha anlaşılır kılmak için örnekler vermektir. “Meyveler çok sağlıklıdır; örneğin elma, portakal…” gibi.
- Karşılaştırma: İki farklı varlık, olay ya da kavram arasındaki benzerlikleri veya farklılıkları ortaya koymaktır. “Elma, armuttan daha tatlıdır.” gibi.
Bilgilendirici bir metinde, özellikle “Farklı Dünyalar” gibi bir başlık altında, genellikle bir konuyu bize tanıtır, bazı şeyleri örneklerle açıklar ve belki de farklı kültürleri veya durumları birbiriyle karşılaştırır. Benzetme de olabilir ama tanımlama, örneklendirme ve karşılaştırma daha sık karşımıza çıkar.
Bu yüzden, bir metin olduğunu varsayarak ve bilgilendirici bir içerik olabileceğini düşünerek, en çok başvurulanları işaretleyelim:
- Tanımlama
- Benzetme
- Örneklendirme
- Karşılaştırma
c. Etkinliğin “b” maddesinden hareketle aşağıdaki ifadeleri tamamlayınız.
Yine burada da metnin kendisi elimizde yok, ama biz yukarıdaki düşünceyi geliştirme yollarını kullanarak bu boşlukları en uygun şekilde doldurmaya çalışalım. Bakalım cümlenin anlamı bize hangi yöntemi çağrıştırıyor?
-
Metnin başlığında “Japonya’nın Çocuk Bayramı Var” yerine Japonya’da Çocuk Bayramı nasıl kutlanır? denilerek açıklama ve tanımlama yöntemine başvurulmuştur.
Açıklama: Eğer metinde Japonya’daki Çocuk Bayramı’nın ne zaman olduğu, nasıl kutlandığı, hangi geleneklerin olduğu gibi bilgiler verilseydi, bu bir açıklama ve tanımlama olurdu.
-
Flamaların rüzgârda dalgalanması anlatılırken canlı bir varlığa benzetme yaparak yararlanılmıştır.
Açıklama: Rüzgârda dalgalanan flamalar genellikle bir şeye benzetilerek anlatılır. Örneğin, “rüzgârda bir balık gibi yüzüyordu” veya “bir yılan gibi kıvrılıyordu” denilerek benzetme sanatı kullanılır.
-
Sazan balığının özelliklerinden söz edilirken tanımlama ve açıklama yöntemine başvurulmuştur.
Açıklama: Bir varlığın özelliklerini anlatmak, onun ne olduğunu, nasıl bir şey olduğunu bize tanıtmaktır. Bu da tanımlama ve açıklama yöntemleriyle yapılır. Örneğin, sazan balığının boyu, rengi, nerede yaşadığı gibi bilgiler verilirdi.
4. ANLAYALIM
a. Yandaki karekodu okutarak “Japonya’nın Geleneksel Özür Dileme Festivali” adlı içeriği izleyiniz.
Sevgili öğrencilerim, bakın burada ne diyor? Bu bir yönerge, yani bir talimat. Bu karekodu telefonunuzla ya da tabletinizle okutarak “Japonya’nın Geleneksel Özür Dileme Festivali” adlı bir videoyu izlemeniz isteniyor. Ben şimdi bu videoyu izleyemediğim için, sonraki soruları videonun başlığına ve Japon kültürü hakkındaki genel bilgilerimize dayanarak tahmin etmeye çalışacağım. Siz de videoyu izledikten sonra benim cevaplarımla karşılaştırabilirsiniz.
b. İzlediğiniz içeriğin konusundan hareketle haberde Japonya ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangilerine yer verildiğini işaretleyiniz.
Şimdi videoyu izleyemediğimiz için, başlığa bakalım: “Japonya’nın Geleneksel Özür Dileme Festivali”. Bu başlık bize Japonya’daki özür dileme kültürünü ve bununla ilgili bir festivali anlatacağını düşündürüyor. Bu bilgileri göz önünde bulundurarak şıkları değerlendirelim:
- Kadın erkek fark etmeksizin hatalı kişinin özür dilemek için saçını tıraş etmesi
Açıklama: Bu çok özel bir ritüel olabilir ama “özür dileme festivali” başlığı altında her zaman yer almayabilir. Daha çok genel özür dileme kültürü ve festivalin kendisi anlatılacaktır.
- Japoncada “özür dileme”yi karşılayan yaklaşık 20 farklı ifadenin olması
Açıklama: Japon kültüründe nezaket ve saygı çok önemlidir, bu yüzden özür dilemenin birçok farklı yolu ve ifadesi olduğu bilinir. Bir özür dileme festivalini anlatan bir içerikte bu bilgiye yer verilmesi çok olası.
- İsmi “özür dilemek” anlamına gelen bir kasaba olması
Açıklama: Bu da çok özel bir bilgi. Eğer festival o kasabada düzenleniyorsa ya da kasabanın adıyla ilgili özel bir durum varsa verilebilir ama genel bir özür dileme festivali tanıtımında ana konu olmayabilir.
- Geleneksel olarak özür dileme festivalinin düzenlenmesi
Açıklama: Videonun başlığı zaten “Japonya’nın Geleneksel Özür Dileme Festivali” olduğu için, bu bilginin videoda yer alması kesinlikle beklenir. Festivalin nasıl düzenlendiği, amacı, tarihi gibi bilgiler verilecektir.
Sonuç: Japoncada “özür dileme”yi karşılayan yaklaşık 20 farklı ifadenin olması ve Geleneksel olarak özür dileme festivalinin düzenlenmesi şıkları işaretlenmelidir.
c. İzlediğiniz içerikten Japonların aşağıdaki kişilik özelliklerinden hangilerine sahip olduğu söylenebilir? İşaretleyiniz.
Yine videoyu izleyemediğimiz için, “özür dileme” kavramının ve Japon kültürünün genel özelliklerinin bize neler düşündürdüğüne bakalım. Özür dilemek, aslında bir insanın ne kadar erdemli ve saygılı olduğunu gösterir. Japon kültüründe de bu değerler çok önemlidir.
- Alçak gönüllülük
Açıklama: Özür dilemek, hatasını kabul etmek ve bunu dile getirmek alçak gönüllü bir davranışın göstergesidir. Gururunu bir kenara bırakıp özür dileyen kişi alçak gönüllüdür.
- Sabır
Açıklama: Sabır, genel bir erdemdir ama özür dileme eylemiyle doğrudan ilişkilendirilemeyebilir.
- Cesaret
Açıklama: Bazen özür dilemek cesaret ister ama bu, özür dileme festivalinin vurguladığı ana özelliklerden biri olmayabilir.
- Saygılı olmak
Açıklama: Özür dilemek, karşımızdaki kişiye ve onun duygularına saygı duyduğumuzu gösterir. Japon kültüründe saygı çok önemli bir yer tutar.
- Fedakârlık
Açıklama: Fedakârlık, başkası için bir şeyden vazgeçmektir. Özür dilemekle doğrudan bir bağlantısı yoktur.
- Dürüstlük
Açıklama: Gerçekten özür dilemek için öncelikle dürüst olmak gerekir. Hatanı kabul edip dürüstçe özür dilemek önemlidir.
- Çalışkanlık
Açıklama: Çalışkanlık, Japonların bilinen bir özelliğidir ancak özür dileme konusuyla doğrudan ilgili değildir.
- Erdemli olma
Açıklama: Özür dilemek, bir hatayı telafi etmeye çalışmak, iyi bir insan olmanın, yani erdemli olmanın bir parçasıdır.
Sonuç: Alçak gönüllülük, Saygılı olmak, Dürüstlük ve Erdemli olma şıkları işaretlenmelidir.
ç. İşaretlemelerinizi metindeki hangi ifadelerden yola çıkarak yaptığınızı açıklayınız.
Sevgili öğrencilerim, videoyu izleyemediğimiz için, işaretlediğimiz kişilik özelliklerini “Japonya’nın Geleneksel Özür Dileme Festivali” başlığından ve özür dileme eyleminin kendisinden yola çıkarak açıkladık.
Şöyle ki:
- Özür dilemek, kişinin hatasını kabul etmesi demektir. Hatalı olduğunu kabul eden bir insan, alçak gönüllü bir insandır. Kibirli insanlar kolay kolay özür dilemezler.
- Birinden özür dilerken, o kişinin duygularına ve düşüncelerine değer verdiğimizi gösteririz. Bu da saygılı olmak demektir. Japon kültüründe başkalarına karşı saygılı olmak çok önemlidir.
- Gerçek bir özür, içten ve doğru olmalıdır. Yani, özür dileyen kişinin dürüst olması beklenir. Yalan yere özür dilemek, özrün anlamını yitirmesine neden olur.
- Hata yaptığında bunu telafi etmeye çalışmak, özür dilemek, iyi ve doğru bir davranıştır. Bu da kişinin erdemli olduğunu gösterir. Erdemli olmak, iyi ahlaklı ve doğru davranışlar sergilemek demektir.
Bu yüzden, bir “Özür Dileme Festivali”nin bu tür insani ve ahlaki değerleri ön plana çıkaracağını düşündük ve bu özelliklerin Japonlar için önemli olduğunu varsaydık.