Merhaba sevgili öğrencim. Bugün seninle Türkçe ders kitabındaki **”3. ANLATALIM”** bölümünü inceleyeceğiz ve buradaki konuşma etkinliğini nasıl yapman gerektiğini adım adım öğreneceğiz. Bu sayfa, senin ifade yeteneğini geliştirmeyi ve kültürümüzü tanımanı hedefliyor. Hadi gel, soruları ve yapman gerekenleri tek tek ele alalım.
a. Aşağıdaki metni sessiz okuyunuz.
Bu bölümde senden verilen metni içinden okuman isteniyor. Metni senin için incelediğimde şunları görüyorum:
Burada kültürümüzün ne kadar zengin olduğundan bahsediliyor. “Bir tutam tarhana varsa ehline pişirt.” atasözüyle başlıyor. Tarhana çorbası ve Keşkek gibi geleneksel yemeklerimizden bahsediliyor. Ayrıca ülkemizin farklı yerlerinde aynı yiyeceğe farklı isimler verildiğini (kömbe, şibit, peleder gibi) öğreniyoruz. Bu metin, birazdan yapacağın konuşma için seni hazırlıyor.
b. Ön bilgilerinizden hareketle yaşadığınız yöreye ve Türkiye’ye özgü yemekleri düşününüz. Bu yemeklerden en sevdiğinizi belirleyiniz ve aşağıdaki soruları cevapladığınız bir konuşma yapınız.
İşte asıl ödevimiz burası. Senden bir konuşma yapmanı istiyor. Bu konuşmayı yaparken görseldeki yeşil kutucuklarda yazan sorulara cevap vermelisin. Senin için örnek bir yemek seçerek (örneğin: Mantı) bu soruları nasıl cevaplayacağını ve konuşmanı nasıl hazırlayacağını adım adım gösteriyorum.
Adım 1: Yemeği Seçelim ve İsimlerini Belirleyelim
İlk soru: “Bu yemek hangi isimlerle biliniyor?”
Ben örnek olarak Mantı yemeğini seçtim. Konuşmana şöyle başlayabilirsin:
“Merhaba arkadaşlar, bugün size Türk mutfağının en sevilen yemeklerinden biri olan Mantı’yı anlatacağım. Bu yemek genellikle ‘Kayseri Mantısı’ olarak bilinir ancak bazı yörelerde ‘Hingel’ veya ‘Tatar Böreği’ gibi farklı çeşitleri ve isimleri de vardır.”
Adım 2: Malzemeleri ve Gereçleri Anlatalım
Sorular: “Yemek için hangi malzemeler gerekiyor?” ve “Yemeğin yapımında özel bir mutfak gereci kullanılıyor mu?”
Konuşmanın devamında şunları söyleyebilirsin:
“Mantı yapmak için un, su, tuz ve yumurta ile bir hamur hazırlanır. İçi için ise kıyma, soğan ve baharatlar gerekir. Üzeri için ise yoğurt, sarımsak ve tereyağlı pul biber sosu olmazsa olmazdır. Bu yemeği yaparken hamuru açmak için mutlaka bir oklava kullanılır.”
Adım 3: Yapılışını ve Yapan Kişiyi Anlatalım
Sorular: “Ailenizden ya da yakın çevrenizden bu yemeği en iyi yapan kişi kim?” ve “Yemek nasıl yapılıyor? Yemeğin yapım aşamaları neler?”
Burada kendi deneyimini katmalısın:
“Bizim ailede mantıyı en güzel babaannem yapar. Yapılışı biraz zahmetlidir. Önce hamur yoğrulur ve oklava ile incecik açılır. Sonra hamur küçük kareler halinde kesilir. Her karenin içine kıymalı harç konur ve bohça gibi kapatılır. Hazırlanan mantılar kaynar suda haşlanır.”
Adım 4: Sevme Sebebimiz ve Özel Günler
Sorular: “Yemeği sevme sebebiniz nedir?” ve “Yemeğin yapıldığı özel bir gün ya da olay var mı?”
Konuşmanı şu şekilde bitirebilirsin:
“Ben mantıyı çok seviyorum çünkü üzerine dökülen sarımsaklı yoğurt ve salçalı sosun tadı harika oluyor. Mantı bizim evde genellikle bayramlarda veya kalabalık misafirler geldiğinde yapılır. Çünkü mantı bereketi ve birlikteliği temsil eder.”
c. Konuşmanız sırasında yabancı dillerden alınan ve dilimizde henüz yaygınlaşmamış kelimelerin Türkçelerini kullanmaya özen gösteriniz.
Bu bir uyarı maddesidir. Konuşmanı yaparken dikkat etmen gereken kural şudur:
Mesela konuşurken “Mantı çok delicious (lezzetli)” deme, “Mantı çok lezzetli” de. Ya da “Yemeği yapmaya start verdik” deme, “Yemeği yapmaya başladık” de. Türkçemizi korumak için kelimelerin Türkçe karşılıklarını kullanmalısın.
Değerlendirelim Bölümü
a. Konuşmanızı aşağıdaki puan çizelgesini kullanarak değerlendiriniz. Ölçütteki her bir davranışı gerçekleştirme durumunuza göre yıldızlarınızı yay ayraç içine çiziniz.
Konuşmanı yaptıktan sonra kendini dürüstçe değerlendirmelisin. Tablodaki kriterlere göre parantez içlerine yıldız çizeceksin.
Adım 1: Değerlendirme Kriterlerini Anlayalım
Tabloda 4 tane kriter var. Bunları okuyup kendine puan vereceksin:
- Kelimeleri doğru ve anlaşılır bir biçimde söyledim: Eğer hiç takılmadan ve kelimeleri yutmadan konuştuysan 4 veya 5 yıldız verebilirsin.
- Açık, anlaşılır, yalın ve doğru cümleler kurdum: Cümlelerin çok uzun ve karmaşık değilse, arkadaşların seni rahatça anladıysa yüksek puan ver.
- Dilimizde yaygınlaşmamış yabancı kelimelerin Türkçelerini kullandım: Konuşmanda İngilizce veya başka dilden kelimeler kullanmadıysan (örneğin ‘full doydum’ yerine ‘tamamen doydum’ dediysen) kendine tam puan ver.
- Konuşma sırasında ön bilgilerimden yararlandım: Kendi bildiğin, ailenden gördüğün bilgileri kullandıysan buraya da yıldızlarını ekle.
Sonuç:
Sevgili öğrencim, bu etkinlik senin hem topluluk önünde konuşma becerini geliştiriyor hem de kültürümüze ait değerleri hatırlamanı sağlıyor. Yukarıda verdiğim “Mantı” örneğindeki gibi, sen de kendi yörene ait sevdiğin bir yemeği (Sarma, Kebap, Hamsili Pilav vb.) seçerek bu adımları takip edip harika bir konuşma hazırlayabilirsin. Başarılar dilerim!