Harika bir istek! Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencileri, ben sizin matematik öğretmeninizim. Şimdi birlikte kitaptaki bu güzel sorulara göz atalım ve adım adım çözelim. Unutmayın, matematik aslında bir bulmaca gibidir ve çok eğlencelidir!
Örnek 7: Pergel kullanarak aşağıdaki kareli zemine yarıçap uzunlukları eşit olan çemberler çiziniz.
Bu soruda bizden bir pergel yardımıyla, yarıçapları yani büyüklükleri aynı olan çemberler çizmemiz isteniyor. Haydi bunu nasıl yapacağımıza bakalım.
Biliyorsunuz, bir çember çizmek için pergelimizin bir ucunu (iğneli olanı) bir noktaya sabitleriz, diğer ucunu (kalemli olanı) ise döndürürüz. İşte o iğneli ucu koyduğumuz yer merkez, pergelin iki ucu arasındaki açıklık ise yarıçap olur.
- Adım 1: Öncelikle kareli zeminde kendimize bir merkez noktası seçelim. Bu nokta, karelerin kesiştiği bir köşe olabilir.
- Adım 2: Pergelimizi alalım ve kollarını istediğimiz bir uzunlukta açalım. Örneğin, 3 birim karelik bir açıklık belirleyelim. Bu bizim yarıçapımız olacak.
- Adım 3: Pergelin iğneli ucunu seçtiğimiz merkez noktasına dikkatlice batalım.
- Adım 4: Şimdi pergelin kalemli olan ucunu kâğıda değdirerek, iğneli ucu hiç oynatmadan tam bir tur döndürelim. İşte ilk çemberimiz hazır!
- Adım 5: Soru bizden “yarıçap uzunlukları eşit” olan çemberler çizmemizi istiyordu. Bu yüzden pergelimizin açıklığını hiç bozmadan, kareli zeminde başka bir merkez noktası seçip 3. ve 4. adımları tekrarlayalım. Böylece aynı büyüklükte ikinci bir çember daha çizmiş oluruz.
İşte bu kadar basit! Pergelin açıklığını değiştirmediğiniz sürece çizdiğiniz bütün çemberlerin yarıçapları ve dolayısıyla büyüklükleri eşit olacaktır.
Etkinlik 9: Ahşap Bloklar
Sizce ahşap bloklar zemine nasıl konumlandırılmıştır? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşarak tartışınız.
Merhaba çocuklar, resimdeki ahşap bloklara bir bakalım. Nasıl duruyorlar? Hepsi dimdik ayakta, değil mi? İşte matematikte bu “dimdik” duruşun özel bir adı var: dik duruş veya dik olma.
Ahşap bloklar zemine dik olarak konumlandırılmıştır. Bu ne demek peki?
Bir doğru parçasının (bizim örneğimizde ahşap bloğun kenarı) başka bir doğruya veya düzleme (bizim örneğimizde zemin) 90 derecelik bir açıyla, yani tam bir köşe gibi durmasına dik olma diyoruz. Tıpkı bir odanın duvarının yere dik olması gibi ya da bir bayrak direğinin yere dikilmesi gibi.
Yani kısacası, bloklar yere eğik veya yamuk değil, dik bir şekilde yerleştirilmiştir.
Örnek 8: Mühendis Zeynep Hanım, atık suları binanın çatısından zemine en kısa yoldan taşımak istiyor. Sizce numaralandırılmış borulardan hangisi bu iş için en uygundur?
Bu soruda anahtar kelimemiz “en kısa yol”. Zeynep Hanım, suyu çatıdan yere en çabuk ve en kısa mesafeden indirmek istiyor. Şimdi boru seçeneklerimizi inceleyelim:
- 1 numaralı boru: Bu boru önce yana doğru gidiyor, sonra aşağı iniyor. Yolunu uzatmış gibi görünüyor, değil mi?
- 3 numaralı boru: Bu boru da eğimli bir şekilde aşağı iniyor. Dümdüz inmekten daha uzun bir yol kat ediyor.
- 2 numaralı boru: Bu boru ise çatıdan direkt olarak, dimdik bir şekilde aşağıya iniyor.
Şimdi düşünelim. Bir noktadan bir çizgiye (çatıdan yere) inebileceğiniz en kısa yol hangisidir? Her zaman dimdik inen yoldur! Tıpkı bir önceki etkinlikte gördüğümüz ahşap bloklar gibi. Bir noktadan bir doğruya çizilen dikme, o noktadan doğruya olan en kısa mesafedir.
Bu durumda, 2 numaralı boru çatıdan zemine bir dikme gibi indiği için en kısa yolu temsil eder.
Sonuç: Bu iş için en uygun boru 2 numaralı borudur. Çünkü en kısa yol, her zaman dik olan yoldur.