Harika bir çalışma sayfası! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin 5. Sınıf Matematik öğretmeninizim. Şimdi bu sayfadaki soruları birlikte, adım adım inceleyip çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
Soru 1: Aşağıdaki şekillerin kenar uzunluklarını cetvelle ölçünüz ve üzerine yazınız.
Çözüm:
Bu soruyu çözebilmemiz için elimizde bir cetvel olması gerekiyor. Ben şu an ekrandan ölçüm yapamam ama size nasıl yapacağınızı anlatacağım. Siz de cetvelinizle kendi kitabınızdaki şekilleri ölçerek doğru sonuçları bulabilirsiniz.
- Kare: Karenin en önemli özelliği neydi? Bütün kenarlarının birbirine eşit olması! Cetvelinizi alıp kenarlardan sadece birini ölçmeniz yeterli. Örneğin, bir kenarı 3 cm ise, diğer bütün kenarları da 3 cm olacaktır.
- Dikdörtgen: Dikdörtgende ise durum biraz farklıydı. Karşılıklı kenarları birbirine eşitti. Yani iki tane kısa kenar ve iki tane uzun kenarımız var. Cetvelinizle önce kısa kenarlardan birini, sonra da uzun kenarlardan birini ölçmelisiniz. Örneğin, kısa kenar 2 cm, uzun kenar 4 cm çıkabilir.
- Üçgen: Bu üçgenin kenarları birbirinden farklı uzunlukta görünüyor. Bu yüzden cetvelinizle üç kenarını da ayrı ayrı ölçüp üzerlerine yazmalısınız.
Soru (Devamı): Daha önce açıların dar, dik ve geniş açı olarak sınıflandırıldığını görmüştünüz. Bunu yaparken de yüzeyi dikdörtgen şeklinde olan bir kitabın köşesini dik açı olarak referans almıştınız. Şimdi de yüzeyi dikdörtgen şeklinde olan bir kapının veya masanın köşesini örnek alarak aşağıda gösterilen açıları dar, dik ve geniş açı olarak sınıflandırınız.
Çözüm:
Harika bir hatırlatma sorusu! Unutmayın çocuklar, bizim için en önemli referans dik açı, yani tam 90 derecelik açıdır. Tıpkı bir kitabın köşesi gibi. Şimdi resimlere bu gözle bakalım:
Kapı: Resimdeki kapı aralık duruyor. Kapının açık olan kısmı ile duvar arasında oluşan açıya bakalım. Bu açı, bir kitabın köşesinden (yani dik açıdan) daha küçük, daha kapalı duruyor. Ölçüsü 90 dereceden küçük olan bu açılara ne diyorduk? Evet, doğru bildiniz! Bu bir dar açıdır.
Kitaplık: Kitaplığın raflarının ve kenarlarının birleştiği köşelere bakalım. Bu köşeler tıpkı bir defterin ya da kitabın köşesi gibi, tam ve keskin. Yani tam olarak 90 derecelik açılar. Bu yüzden kitaplığın köşelerindeki açılar birer dik açıdır.
Kollarını açan çocuk: Çocuğun kollarının vücuduyla yaptığı açıya odaklanalım. Kollarını iki yana doğru iyice açmış. Bu açı, bir dik açıdan çok daha büyük, daha açık duruyor değil mi? Ölçüsü 90 dereceden büyük olan bu tür açılara ise geniş açı diyoruz.
Soru 2: Aşağıda Türk mimarisinde önemli yere sahip bazı eserlerden görseller verilmiştir. Görseldeki geometrik şekilleri inceleyiniz. Hangi geometrik şekillerle karşılaştınız?
Çözüm:
Ne kadar güzel ve detaylı süslemeler, değil mi? Matematik aslında her yerde, özellikle de sanatta ve mimaride! Haydi bu eserlerdeki geometrik şekilleri birlikte bulalım:
- Süleymaniye Camii’nin tavan süslemesi: Bu desende iç içe geçmiş birçok şekil var. Merkezde büyük bir çokgen (oniki kenarlı gibi duruyor) ve etrafında onu çevreleyen üçgenler ve dörtgenler görüyorum. Desen bir daireyi andırıyor.
- Sultanahmet Camii’nin kapı süslemesi: Burada birbirine geçmiş yıldız desenleri dikkat çekiyor. Bu yıldızlar aslında üçgenlerin birleşmesiyle oluşmuş. Yıldızların arasında ise altıgenler ve farklı çokgenler var. Tam bir geometri şöleni!
- Topkapı Sarayı’nın iç kapı süslemesi: Bu desende de birbirini tekrar eden şekiller var. Dikkatli bakınca bal peteği gibi duran altıgenler ve bu altıgenleri oluşturan küçük üçgenler ve eşkenar dörtgenler görebiliriz.
Soru (Devamı): Sizce incelediğiniz eserlerin mimarları, bu şekilleri oluşturmak için hangi matematiksel araçları kullanmış olabilirler? Arkadaşlarınızla tartışınız.
Çözüm:
Çok güzel bir düşünme sorusu! Bu kadar kusursuz ve karmaşık desenleri elle çizmek için o dönemin mimarlarının ve ustalarının bazı temel aletlere ihtiyacı vardı. Bence şu aletleri kesinlikle kullanmışlardır:
- Pergel: Daireleri, yayları ve çemberleri kusursuz bir şekilde çizebilmek için pergel şarttır. Özellikle Süleymaniye’nin tavanındaki dairesel yapı için kesinlikle kullanılmıştır.
- Cetvel: Düzgün ve doğru çizgiler çekmek için en temel alettir. Bütün bu çokgenlerin kenarlarını çizerken cetvelden faydalanmışlardır.
- Gönye: Dik açıları, yani 90 derecelik açıları oluşturmak için kullanılır. Birçok geometrik şeklin temelinde dik açılar yatar. Gönye veya benzeri bir aletle açıları doğru bir şekilde ölçüp çizmiş olabilirler.
Bu basit aletlerle ne kadar harika sanat eserleri ortaya çıkarmışlar, değil mi? İşte matematiğin gücü!
Harika iş çıkardınız çocuklar! Bir sonraki konuya bomba gibi hazırız. Tebrikler!