8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 90
Merhaba sevgili gençler! Ben İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün Milli Uyanış ünitemizdeki bu güzel değerlendirme sorularını birlikte çözeceğiz. Unutmayın, tarih olayları birbiriyle bağlantılı birer zincirin halkaları gibidir. Bu sorular da o halkaları doğru bir şekilde birleştirmemize yardımcı olacak. Haydi başlayalım!
A. Aşağıdaki tabloda azınlıkların kurduğu cemiyetler verilmiştir. Bu cemiyetlere tepki amacıyla kurulan millî cemiyetlerin hangileri olduğunu belirleyerek başlarındaki rakamları tablodaki boşluklara yazınız.
Sevgili arkadaşlar, Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra ülkemizin işgale uğramasıyla birlikte, bazı azınlık grupları kendi devletlerini kurmak veya başka devletlere bağlanmak için zararlı cemiyetler kurmuşlardı. Vatansever halkımız ise bu duruma sessiz kalmamış, kendi bölgelerini korumak için “Müdafaa-i Hukuk” yani “Hakları Savunma” cemiyetlerini kurmuşlardır. Şimdi hangi zararlı cemiyete karşı hangi yararlı cemiyetin kurulduğunu eşleştirelim.
- Mavri Mira Cemiyeti: Bu cemiyet, Rumlar tarafından kurulmuş olup amacı Batı Anadolu’yu (özellikle İzmir ve çevresini) ve Trakya’yı Yunanistan’a bağlamaktı. Bu tehlikeli amaca karşı İzmir’de kurulan en önemli cemiyetler 1 numaralı İzmir Redd-i İlhak ve 3 numaralı İzmir Müdafaa-i Hukuk-u Osmaniye Cemiyeti‘dir.
- Pontus Rum Cemiyeti: Bu cemiyetin amacı ise Doğu Karadeniz’de, merkezi Trabzon olan bir Rum devleti kurmaktı. Bu hayale karşı Trabzon ve çevresindeki halkımız hemen örgütlenerek 2 numaralı Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliyye Cemiyeti‘ni kurmuştur.
- Taşnaksutyun Cemiyeti: Bu cemiyet, Ermeniler tarafından Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurma amacıyla faaliyet gösteriyordu. Bu bölgedeki vatanseverler ise topraklarını savunmak için 5 numaralı Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti‘ni (diğer adıyla Vilâyât-ı Şarkiyye Müdâfaa-i Hukûk-ı Milliyye Cemiyeti) kurmuşlardır.
- Etnik-i Eterya Cemiyeti: Bu da yine Rumların kurduğu eski ve köklü bir cemiyettir. Amacı “Büyük Yunanistan”ı (Megali İdea) kurmaktı. Bu hedef doğrultusunda hem Batı Anadolu’da hem de Trakya’da faaliyet gösteriyorlardı. Trakya’yı Yunanistan’a karşı savunmak için kurulan cemiyetimiz ise 6 numaralı Trakya Paşaeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti‘dir.
Sonuç olarak tablomuz şu şekilde dolmalıdır:
Azınlık Cemiyetleri Tepki Amaçlı Kurulan Millî Cemiyetler
Mavri Mira Cemiyeti 1 ve 3
Pontus Rum Cemiyeti 2
Taşnaksutyun Cemiyeti 5
Etnik-i Eterya Cemiyeti 6
B. A bölümünde adı geçen millî cemiyetlerin başlarındaki rakamları faaliyet gösterdikleri bölgelere göre dilsiz haritadaki kutucuklara yerleştiriniz.
Harika! Şimdi de bu vatansever cemiyetlerimizin nerelerde kurulduğunu harita üzerinde gösterelim. Bu, coğrafya ile tarihi birleştirmek için müthiş bir alıştırma!
- Trakya (Avrupa yakamız): Haritanın sol üst köşesindeki kutucuğa, Trakya’yı savunan 6 numaralı Trakya Paşaeli Cemiyeti’ni yazıyoruz.
- Doğu Karadeniz: Haritada Karadeniz kıyısının doğu tarafındaki kutucuğa, Pontus Rum tehlikesine karşı kurulan 2 numaralı Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliyye Cemiyeti’ni yazıyoruz.
- Doğu Anadolu: Haritanın en sağındaki, doğu sınırımıza yakın kutucuklara Ermeni iddialarına karşı bölgeyi savunan 5 numaralı Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ni yazıyoruz.
- Ege Bölgesi: İzmir ve çevresini gösteren, Ege Denizi kıyısındaki kutucuklara Yunan işgaline karşı direnen 1 ve 3 numaralı cemiyetleri yazıyoruz.
- Çukurova Bölgesi: Haritada Akdeniz kıyısında, Adana ve çevresini gösteren kutucuğa ise Fransız ve Ermeni işgaline karşı kurulan 4 numaralı Kilikyalılar Cemiyeti’ni yazıyoruz.
C. Aşağıdaki olayların numaralarını kronolojik olarak tarih şeridi üzerine yerleştiriniz ve tarihlerini oklar üzerindeki boş bırakılan yerlere yazınız.
İşte en sevdiğim kısımlardan biri! Milli Mücadele’nin adımlarını sıraya koyacağız. Bir olayın, bir sonraki olayı nasıl tetiklediğini görmek çok önemlidir. Haydi bu zaman yolculuğuna çıkalım!
Adım 1: Her şey, bir kahramanın yola çıkmasıyla başladı. Milli Mücadele ateşini yakmak için Mustafa Kemal Paşa, İstanbul’dan yola çıkarak Samsun’a ulaştı. Dolayısıyla ilk olayımız:
6. Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışı (19 Mayıs 1919)
Adım 2: Mustafa Kemal, Samsun’dan sonra daha güvenli bir yer olan Havza’ya geçti. Burada yayımladığı genelge ile halkı işgallere karşı protesto mitingleri düzenlemeye çağırdı. Milli bilinci uyandırmak için atılan ilk adımdı bu.
4. Havza Genelgesi’nin yayımlanması (28 Mayıs 1919)
Adım 3: Havza’dan sonra Amasya’ya geçen Mustafa Kemal, burada çok önemli bir genelge yayımladı. Bu genelge ile Kurtuluş Savaşı’nın amacı, gerekçesi ve yöntemi belirlendi. Bir nevi “ihtilal bildirgesi” gibiydi.
2. Amasya Genelgesi’nin yayımlanması (22 Haziran 1919)
Adım 4: Amasya Genelgesi’nde “doğuda bir kongre toplanacağı” belirtilmişti. İşte o kongre, Doğu illerinden gelen temsilcilerle Erzurum’da toplandı. Bölgesel bir kongre olmasına rağmen, tüm yurdu ilgilendiren kararlar alındı.
5. Erzurum Kongresi’nin toplanması (23 Temmuz 1919)
Adım 5: Erzurum’dan sonra, yine Amasya Genelgesi’nde kararlaştırıldığı gibi Sivas’ta ulusal bir kongre toplandı. Ülkenin dört bir yanından gelen temsilcilerle Milli Mücadele tek bir çatı altında birleştirildi.
1. Sivas Kongresi’nin toplanması (4 Eylül 1919)
Adım 6: Sivas Kongresi’nden sonra Milli Mücadele hareketi (Temsil Heyeti), İstanbul Hükümeti tarafından resmen tanınmak istedi. Bu amaçla yapılan görüşmeler sonucunda İstanbul Hükümeti, Temsil Heyeti’nin varlığını resmen tanıdı.
3. Amasya Görüşmeleri’nin yapılması (20-22 Ekim 1919)
Adım 7: Milli Mücadele’nin merkezi olarak, hem Batı Cephesi’ne yakın hem de güvenli bir şehir olan Ankara seçildi. Temsil Heyeti, çalışmalarını buradan yürütmek üzere Ankara’ya geldi.
7. Temsil Heyeti’nin Ankara’ya gelişi (27 Aralık 1919)
Sonuç olarak, olayların doğru sıralaması şöyledir:
6 – 4 – 2 – 5 – 1 – 3 – 7
Umarım bu açıklamalarla konuları daha iyi pekiştirmişsinizdir. Unutmayın, bu olaylar ülkemizin geleceğini şekillendiren çok önemli adımlardır. Başarılar dilerim!