Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle I. Dünya Savaşı’nın başlangıcını ve tarafları gösteren bu haritayı inceleyerek altındaki soruları cevaplayacağız. Bu tür harita okuma soruları, olayların coğrafi ve stratejik önemini anlamamız için çok faydalıdır. Haydi, hep birlikte sorulara bakalım ve adım adım çözelim!
1. Bulgaristan’ın İttifak Devletlerine katılmasının Osmanlı Devleti ve Almanya açısından önemini tartışınız.
Bu soruyu cevaplamak için önce haritayı dikkatlice incelememiz gerekiyor. İttifak Devletleri’nin (pembe/mor renkli) konumlarına bir bakalım.
Unutmayın, savaşta orduların ve malzemelerin bir yerden bir yere taşınması, yani lojistik, en az savaşmak kadar önemlidir.
Adım 1: Haritada Almanya, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ve Osmanlı Devleti’nin yerlerini bulalım. Gördüğünüz gibi Almanya ve Avusturya-Macaristan birbirine komşu, yani aralarında bir kara bağlantısı var. Ancak Osmanlı Devleti, diğer müttefiklerinden coğrafi olarak ayrı düşmüş durumda. Arada başka ülkeler var.
Adım 2: Şimdi de Bulgaristan’ın konumuna bakalım. Bulgaristan, Osmanlı Devleti ile Avusturya-Macaristan arasında yer alıyor. Yani tam da bu iki müttefik arasındaki eksik halka gibi duruyor.
Adım 3: Bulgaristan’ın İttifak Devletleri’ne katılmasıyla ne değiştiğini düşünelim. Bulgaristan bu gruba katılınca, Almanya’nın başkenti Berlin’den başlayıp Avusturya-Macaristan üzerinden Bulgaristan’a ve oradan da Osmanlı’nın başkenti İstanbul’a kadar uzanan kesintisiz bir demir yolu ve kara yolu hattı oluşmuş oldu.
Sonuç ve Açıklama:
Bulgaristan’ın savaşa İttifak Devletleri safında girmesi, bu devletler için stratejik bir zaferdi. Çünkü;
- Almanya ve Osmanlı Devleti arasında kara bağlantısı sağlandı. Bu bağlantı sayesinde Almanya, en önemli müttefiklerinden biri olan Osmanlı Devleti’ne kolayca asker, silah, cephane ve diğer malzemeleri gönderebildi.
- Osmanlı Devleti de zor durumda kaldığında müttefiklerinden daha rahat ve hızlı bir şekilde yardım alabildi.
- Eğer bu kara bağlantısı olmasaydı, yardımın deniz yoluyla yapılması gerekirdi. Ancak Akdeniz ve Ege Denizi, İtilaf Devletleri donanmasının kontrolündeydi. Bu yüzden kara bağlantısı hayati bir öneme sahipti.
Kısacası, Bulgaristan’ın katılımı, İttifak Devletleri bloğunu coğrafi olarak bir bütün hâline getirmiş ve özellikle Almanya ile Osmanlı arasındaki askeri iş birliğini çok kolaylaştırmıştır.
2. Akdeniz’e kıyısı olan İtilaf devletleri hangileridir? Yazınız.
Bu soru için yine haritamızın lejantına (harita anahtarı) ve Akdeniz çevresine odaklanacağız. Haydi bakalım!
Adım 1: Lejantta İtilaf Devletleri’nin hangi renkle gösterildiğine bakalım. Gördüğümüz gibi yeşil renkle gösteriliyorlar.
Adım 2: Şimdi haritada Akdeniz’i bulalım ve kıyısı olan yeşil renkli ülkeleri tek tek tespit edelim.
- Batıdan doğuya doğru ilerleyelim. İlk olarak Fransa‘nın Akdeniz’e uzun bir kıyısı olduğunu görüyoruz.
- Hemen yanında İtalya var. Haritada İtalya‘nın rengi farklı, çünkü lejantta “Taraf Değiştiren Devlet” olarak belirtilmiş. İtalya savaşın başında İttifak grubunda olsa da sonradan İtilaf grubuna geçmiştir. Bu harita savaşın genel durumunu gösterdiği için ve İtalya’nın İtilaf Devletleri safında savaştığı için onu da bu gruba dahil edebiliriz. Çizme şeklindeki bu ülkenin tamamı Akdeniz’dedir.
- Biraz daha doğuya ilerlediğimizde Balkanlar’da Karadağ‘ın da Akdeniz’e (Adriyatik Denizi’ne) küçük bir kıyısı olduğunu görüyoruz ve rengi yeşil.
- Ayrıca unutmayalım ki İngiltere, Akdeniz’de stratejik öneme sahip olan Mısır’ı ve Kıbrıs’ı kontrol ediyordu. Haritada Mısır’ın (İngiltere kontrolünde olduğu için) İtilaf Devletleri rengiyle (yeşil) tarandığını görebiliriz. Bu yüzden dolaylı olarak İngiltere’nin de Akdeniz’de varlığı söz konusudur. Ancak doğrudan bir devlet olarak sayarsak listemiz daha net olur.
Sonuç ve Açıklama:
Haritaya göre Akdeniz’e kıyısı olan İtilaf Devletleri şunlardır:
- Fransa
- İtalya (Savaş sırasında taraf değiştirerek İtilaf grubuna katılmıştır.)
- Karadağ
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Harita okumak, tarih dersinin en zevkli kısımlarından biridir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!