Merhaba sevgili öğrencim, 8. Sınıf İnkılap Tarihi dersimize hoş geldin! Gönderdiğin görseldeki soruları senin için bir öğretmen gözüyle inceledim ve şimdi adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
C. Aşağıdaki tabloda Büyük Taarruz öncesi Türk ve Yunan ordularının askerî gücü yer almaktadır. Sayısal verileri inceleyerek tablonun altında yer alan ifadelerden doğru olanların yanına (D), yanlış olanların yanına (Y) yazınız.
Bu soruda yapmamız gereken şey çok basit: Tablodaki sayılara bakıp aşağıdaki cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğuna karar vereceğiz. Tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını (yani sayıları) takip edeceğiz!
1. Yunan ordusunun bazı silahları Türk ordusundan fazladır.
Adım 1: Tablodaki silah sayılarına bakalım.
- Tüfek: Türk Ordusu: 100.352 > Yunan Ordusu: 90.000 (Türklerde fazla)
- Ağır Makineli Tüfek: Türk Ordusu: 839 < Yunan Ordusu: 1.280 (Yunanlarda fazla)
- Top: Türk Ordusu: 323 < Yunan Ordusu: 418 (Yunanlarda fazla)
Adım 2: Gördüğümüz gibi, Yunan ordusunun ağır makineli tüfek ve top sayısı Türk ordusundan daha fazla. Cümlede “bazı silahları” dediği için bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
2. Türk ordusunun rütbesiz asker sayısı, Yunan ordusunun rütbesiz asker sayısından daha azdır.
Adım 1: Rütbesiz asker, yani “Er” sayılarını karşılaştıralım.
- Türk Ordusu (Er): 199.283
- Yunan Ordusu (Er): 218.432
Adım 2: 199.283 sayısı, 218.432 sayısından daha küçüktür. Yani Türk ordusunun er sayısı daha azdır.
Sonuç: D
3. Türk ordusunun rütbeli asker sayısı daha azdır.
Adım 1: Rütbeli asker, yani “Subay” sayılarına bakalım.
- Türk Ordusu (Subay): 8.659
- Yunan Ordusu (Subay): 6.565
Adım 2: 8.659 sayısı, 6.565 sayısından daha büyüktür. Yani Türk ordusunun subay sayısı daha fazladır, daha az değildir.
Sonuç: Y
4. Yunan ordusunun asker sayısının fazla olması savaşı kazanmasında etkili olmuştur.
Adım 1: Bu soruda sadece tabloya bakmak yetmez, tarih bilgimizi de kullanmalıyız. Tablo, Büyük Taarruz öncesi durumu gösteriyor.
Adım 2: Tarih derslerimizden hatırlayacağın gibi, Büyük Taarruz’u ve Kurtuluş Savaşı’nı kazanan taraf Türk Ordusu olmuştur. Demek ki Yunan ordusunun asker sayısının fazla olması, onların savaşı kazanmasını sağlamamış.
Sonuç: Y
5. Türk ordusunun top sayısı Yunan ordusunun top sayısının yarısı kadardır.
Adım 1: Top sayılarına tekrar bakalım.
- Türk Ordusu (Top): 323
- Yunan Ordusu (Top): 418
Adım 2: Yunan ordusunun top sayısının yarısını hesaplayalım: 418 / 2 = 209. Türk ordusunun top sayısı ise 323. Gördüğün gibi 323, 209’dan çok daha fazla. Yani yarısı kadar değil, yarısından epey fazla.
Sonuç: Y
Ç. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun bazı maddeleriyle ilgili yorumları, maddelerin başlarındaki harfleri kullanarak eşleştiriniz.
Bu soruda, 1921 Anayasası’nın maddelerinin hangi anlama geldiğini bulup eşleştireceğiz. Hadi maddeleri ve yorumları birbirine bağlayalım.
(A) Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Yönetim şekli, milletin geleceğini doğrudan kendisinin belirlemesi esasına dayanır.
Açıklama: Bu madde, yönetme gücünün yani egemenliğin millete ait olduğunu söylüyor. Bu ilkenin adı Millî Egemenlik‘tir.
Eşleştiği Yorum:( ) Millî egemenlik ilkesi benimsenmiştir.
(B) Yürütme gücü ve yasama yetkisi milletin tek ve gerçek temsilcisi olan Büyük Millet Meclisinde belirir ve toplanır.
Açıklama: Normalde devletin üç gücü vardır: Yasama (yasa yapma), Yürütme (uygulama) ve Yargı (yargılama). Bu güçlerin ayrı ayrı kurumlarda olmasına “güçler ayrılığı” denir. Ama bu maddede yasama ve yürütme gücünün tek bir yerde, yani Meclis’te toplandığı söyleniyor. Buna Güçler Birliği ilkesi denir. Savaş zamanında hızlı karar alabilmek için bu yöntem benimsenmişti.
Eşleştiği Yorum:( ) Güçler birliği esası vardır.
(C) Türkiye Devleti, Büyük Millet Meclisince yönetilir ve hükümeti Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti adını alır.
Açıklama: Bu madde, devletin doğrudan Meclis tarafından yönetildiğini ve hükümetin de Meclis’in içinden çıktığını belirtiyor. Bu sisteme Meclis Hükümeti Sistemi denir.
Eşleştiği Yorum:( ) Meclis hükümeti sistemi vardır.
(Ç) Büyük Millet Meclisi seçimleri iki yılda bir yapılır. Seçilen üyelerin üye kalma süresi iki yıldır.
Açıklama: Bu madde, yöneticilerin yani milletvekillerinin sonsuza kadar o koltukta kalmayacağını, belirli bir süre (iki yıl) için halk tarafından seçildiğini gösteriyor.
Eşleştiği Yorum:( ) Yöneticiler belirli bir süre için seçilirler.
Sonuç olarak eşleştirme şöyle olmalıdır:
- ( Ç ) Yöneticiler belirli bir süre için seçilirler.
- ( B ) Güçler birliği esası vardır.
- ( C ) Meclis hükümeti sistemi vardır.
- ( A ) Millî egemenlik ilkesi benimsenmiştir.
D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. Millî Mücadele’de Doğu Cephesi’nde Türk ordusunun zaferi üzerine barış isteyen Ermenistan ile Gümrü Antlaşması imzalandı. Doğu sınırı tespit edildi. Ermeniler işgal ettikleri yerlerden geri çekilecek; Kars, Sarıkamış, Kağızman, Iğdır, Oltu ve Kulp Büyük Millet Meclisi Hükümetine bırakılacaktı.
Verilen bilgiye göre
I. Büyük Millet Meclisi siyasi bir zafer kazanmıştır.
II. Millî Mücadele sona ermiştir.
III. Ermeniler Anadolu’ya yönelik toprak taleplerinden vazgeçmişlerdir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Adım 1: Paragrafı Anlayalım.
Paragraf bize ne anlatıyor? Türk ordusu Doğu Cephesi’nde Ermenileri yenmiş. Bu askeri zaferin ardından Gümrü Antlaşması imzalanmış. Bu antlaşmayla Ermeniler işgal ettikleri toprakları bize geri vermişler.Adım 2: Yargıları Değerlendirelim.
Şimdi öncüllere tek tek bakalım:
- I. Büyük Millet Meclisi siyasi bir zafer kazanmıştır.
Askeri bir zaferden sonra masaya oturup istediğin şartlarda bir antlaşma imzalamak siyasi bir zaferdir. Paragrafta antlaşma imzalandığı ve toprakların geri alındığı yazdığına göre bu yargıya ulaşabiliriz.- II. Millî Mücadele sona ermiştir.
Paragraf sadece Doğu Cephesi‘nden bahsediyor. Oysa bizim bir de Batı ve Güney Cephelerimiz vardı. Bu antlaşma sadece Doğu Cephesi’ni kapatmıştır, tüm Millî Mücadele’yi bitirmemiştir. Bu yüzden bu yargıya ulaşamayız.- III. Ermeniler Anadolu’ya yönelik toprak taleplerinden vazgeçmişlerdir.
Ermenilerin işgal ettikleri Kars, Sarıkamış gibi yerleri TBMM’ye bırakmaları, o topraklar üzerindeki iddialarından vazgeçtikleri anlamına gelir. Bu yüzden bu yargıya da ulaşabiliriz.Adım 3: Sonuca Ulaşalım.
Ulaşabildiğimiz yargılar I ve III numaralı yargılardır. Bu durumda doğru şıkkımız B seçeneği olur.Sonuç: B) I ve III
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Unutma, tarihi olayları neden-sonuç ilişkisi içinde düşünmek her zaman işini kolaylaştırır. Başarılar dilerim!