Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün kitabımızdaki “Bir Kahraman Doğuyor” ünitesinin önemli bir konusu olan Sanayi İnkılabı ve Sömürgecilik ile ilgili soruları birlikte çözeceğiz. Bu konular, hem o dönemi hem de günümüz dünyasını anlamak için birer anahtar gibidir. Hadi gelin, bu soruları adım adım inceleyelim ve cevaplarını birlikte bulalım.
Soru 1:Ekonomik bağımsızlık nedir? Araştırınız.
Harika bir soru! “Bağımsızlık” kelimesini duyunca aklımıza genellikle siyasi bağımsızlık, yani kendi bayrağımızın olması, kendi kendimizi yönetmemiz gelir. Ekonomik bağımsızlık da buna çok benzer ama işin içinde daha çok para, üretim ve kaynaklar vardır.
Adım 1: Tanımını yapalım.
Ekonomik bağımsızlık, bir devletin kendi ekonomik kararlarını başka bir devletin baskısı veya etkisi altında kalmadan, özgürce alabilmesi ve uygulayabilmesidir. Kısacası, bir ülkenin kendi ayakları üzerinde durabilmesidir.Adım 2: Özelliklerini düşünelim.
Ekonomik olarak bağımsız bir ülke neler yapabilir?
- Kendi yeraltı ve yerüstü zenginliklerini (petrol, madenler, ormanlar gibi) istediği gibi kullanabilir.
- Kendi parasının değerini koruyabilir.
- Kendi fabrikalarını kurup kendi ürünlerini üretebilir.
- Başka ülkelere borçlanmak zorunda kalmaz veya borçlarını rahatça ödeyebilir.
- İstediği ülke ile ticaret yapabilir, gümrük vergilerini kendi belirleyebilir.
Adım 3: Sonucu bağlayalım.
Tıpkı bir insanın kendi parasını kazanıp kendi kararlarını vermesi gibi, bir ülkenin de ekonomik olarak güçlü ve özgür olması onun tam bağımsızlığı için çok önemlidir. Eğer bir ülke ekonomik olarak başka bir ülkeye muhtaçsa, o ülke siyasi olarak da tam anlamıyla özgür sayılmaz.
Soru 2:“Ham madde” ve “pazar” kavramlarını araştırarak sömürgecilikle bağlantısını açıklayınız.
İşte bu soru, Sanayi İnkılabı’nın dünyayı nasıl değiştirdiğini anlamamız için kilit bir soru. Gelin önce bu kavramları öğrenelim, sonra da sömürgecilikle olan acı ama gerçek bağını kuralım.
Adım 1: Kavramları Tanıyalım.
- Ham madde: Bir ürünün üretilmesi için gereken, henüz işlenmemiş temel maddedir. Mesela, kazağımızın ham maddesi yün, ekmeğin ham maddesi buğday, araba kaportasının ham maddesi demir, fabrikaları çalıştıran makinelerin enerjisi için gereken kömür birer ham maddedir.
- Pazar: Üretilen ürünlerin satıldığı yer veya alıcı kitlesidir. Bir fabrika binlerce gömlek üretiyorsa, o gömlekleri satabileceği insanlara, yani bir pazara ihtiyacı vardır.
Adım 2: Sanayi İnkılabı ile İlişkisini Kuralım.
Metinde de okuduğumuz gibi, Sanayi İnkılabı ile birlikte Avrupa’da, özellikle İngiltere’de dev fabrikalar kuruldu. Bu fabrikalar, insan gücüyle yapılan üretimden çok daha hızlı ve çok daha fazla mal üretiyordu (buna seri üretim diyoruz). Bu durum iki büyük ihtiyacı ortaya çıkardı:
- Fabrikaların sürekli çalışması için daha fazla ham madde.
- Üretilen onca malı satabilmek için daha geniş pazarlar.
Adım 3: Sömürgecilikle Bağlantısını Açıklayalım.
Sanayileşen Avrupalı devletler, kendi ülkelerindeki ham maddeler yetersiz kalınca ve ürettikleri malları kendi halklarına satmakta zorlanınca gözlerini başka topraklara diktiler.
- Askerî ve ekonomik olarak güçlü olan bu devletler, sanayileşmemiş, zayıf olan Afrika, Asya ve Güney Amerika ülkelerine gittiler.
- Bu ülkelerin zengin ham madde kaynaklarını (altın, elmas, kömür, petrol, pamuk vb.) çok ucuza, hatta zorla aldılar.
- Aldıkları bu ham maddeleri kendi ülkelerindeki fabrikalarda işleyerek ürüne dönüştürdüler.
- Sonra da bu ürettikleri ürünleri, ham maddesini aldıkları aynı ülkelere geri götürüp yüksek fiyata sattılar. Böylece o ülkeleri kendilerine bir pazar yaptılar.
İşte bir devletin, başka bir devleti siyasi ve ekonomik olarak egemenliği altına alarak onun kaynaklarından faydalanmasına sömürgecilik diyoruz. Kısacası, Sanayi İnkılabı, ham madde ve pazar arayışını hızlandırmış, bu da sömürgecilik yarışını başlatarak dünyadaki dengeleri tamamen değiştirmiştir.
Umarım bu açıklamalar konuları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, tarih sadece geçmişi değil, bugünü de anlamamızı sağlar. Aklınıza takılan başka sorular olursa derste konuşmaktan çekinmeyin. İyi çalışmalar dilerim!